16 November 1940. Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. MARKTWEZEN AMSTERDAM

VP/G.

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 5/6063 M. / 2C/1/3 M. [handgeschreven in rood]
BIJLAGE
ONDERWERP: Voorraadvorming van stapel- en vatgroenten in den a.s. winter.

AMSTERDAM (W.) 16 [rood stempel] November 1940.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Ten vervolge op hun rapport d.d. 24 October jl. (no. 5672/77 C.D.L.) en mede naar aanleiding van de door Burgemeester en Wethouders op 28 October jl. aan den heer Regeeringscommissaris voor Groente- en Fruitteelt gerichte missive (no. 979 L.M. 1940) hebben de ondergetekenden de eer U te berichten, dat zy met vertegenwoordigers van den groothandel in groente nader overleg hebben gepleegd omtrent de mogelykheid van het vormen van een voorraad stapel- en vatgroenten op de Centrale Markt te Amsterdam voor den aanstaanden winter. Van de bedoelde besprekingen, welke op 6, 9 en 14 November jl. hebben plaats gehad, zyn korte notities gemaakt, welke hierby in afschrift worden overgelegd (bijlagen A, B en C).

Met den handel is tenslotte overeenstemming bereikt omtrent de vorming van een voorraad stapel- en vatgroenten op de Centrale Markt, welke voorraad voor de behoefte van Amsterdam voor twee weken voldoende zal zyn. Uiteraard is het de bedoeling, dat de ~~bedoelde~~ [doorstreept] voorraad alleen zal worden aangesproken, indien de normale aanvoer, byvoorbeeld tengevolge van weersomstandigheden, zou stagneeren. Treedt een dergelyke stagnatie niet op, dan moet de voorraad op de Centrale Markt in elk geval aanwezig zyn in de periode van 15 December tot en met 31 Januari a.s., of eventueel tot uiterlyk 15 Februari a.s., als de weersomstandigheden van eind Januari a.s. aanleiding zouden geven, dat de Gemeente langere handhaving van den voorraad wenscht. In dit verband merkte men op, dat eerst aan het einde van de bewaarperiode, met het van de hand doen der in voorraad genomen partyen kan worden begonnen, zoodat – indien de normale aanvoeren ook dan nog blyven voortduren – ongetwyfeld de geheele maand Februari nodig zal zyn, opdat de handel de in voorraad genomen partyen wederom zal kunnen van de hand doen. Het feit, dat de bewaarperiode op 31 Januari of 15 Februari a.s. eindigt, beteekent dus geenszins, dat na dien datum geen voorraden meer op de Centrale Markt aanwezig zouden zyn.

[links in de marge handgeschreven:] Ondergetekenden Dit document betreft een ambtelijk schrijven van de dienst 'Marktwezen Amsterdam' aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. De kern van de brief is de totstandkoming van een noodvoorraad van houdbare groenten (stapel- en vatgroenten, zoals kool, wortelen of ingemaakte groenten) voor de winter van 1940-1941.

• Doel: Het waarborgen van de voedselvoorziening in Amsterdam gedurende twee weken, mocht de reguliere aanvoer stokken door bijvoorbeeld strenge vorst.
• Overleg: Er heeft intensief overleg plaatsgevonden tussen de gemeente en de groothandel (6, 9 en 14 november).
• Locatie: De voorraad wordt fysiek opgeslagen bij de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat.

• Logistiek: Er is een duidelijke tijdslijn afgesproken (15 december tot eind januari/half februari). Ook wordt er nagedacht over de afwikkeling: als de noodvoorraad niet nodig is geweest, moet de handel de tijd krijgen om deze partijen in februari alsnog op de reguliere markt te verkopen zonder de markt te overspoelen. Het document dateert van november 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was op dat moment een kritieke prioriteit voor het gemeentebestuur.

• Oorlogseconomie: Direct na de inval werd de distributie van goederen strakker aangetrokken. De overheid wilde koste wat kost voorkomen dat er honger of onrust ontstond in de grote steden.

• Centrale Markthallen: De locatie aan de Jan van Galenstraat (geopend in 1934) was het logistieke hart van de Amsterdamse voedseldistributie.
• Wintervoorziening: In die tijd was men voor verse groenten sterk afhankelijk van seizoensgebonden aanvoer. Strenge vorst kon het transport per schip of wagen stilleggen, waardoor strategische voorraden (stapelgroenten) essentieel waren.
• Bestuur: De "Wethouder voor de Levensmiddelen" speelde een centrale rol in de crisisbeheersing van de stad tijdens de eerste oorlogsjaren, opererend onder het toeziend oog van zowel het Nederlandse ambtenarenapparaat als de bezetter.