Ambtelijk advies / Correspondentierapport. Advies op No 25/55/1 M.v.
Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier.

Naar aanleiding van bijgaand verzoek van P. Tol,
pl. 121 AB, diene het volgende:
Bedoeling van verzoeker is, dat zijn zoon Klaas Tol,
geb. 5/3-26 zijn vader behulpzaam kan zijn, om reden
zijn oudere zoon Pier Tol als buitengewoon dienst-
plichtige onder de wapenen is geroepen.
P. Tol is een Volendamsche vischverkooper, die vaak
wegens asthma-aanvallen de markt niet kan bezoeken.
Om die reden is hem bij schrijven van 16/12-39 [gecorrigeerd naar 21/5-40] onder No
25/84/2 U toestemming verleent voor assistentie, even-
tueel vervanging.
Thans zijn van zijn vier zoons er twee gemobiliseerd,
terwijl een derde zoon een ventwijk hier ter stede heeft.
Deze zoon zal, als de oorlogstoestand blijft aanhouden,
over eenige maanden eveneens opgeroepen worden om
het land te dienen.
Rest hem tenslotte een veertienjarige zoon.
Alhoewel het ten zeerste kan worden toegejuicht, dat
zeer jeugdige personen op de markten niet behulpzaam
mogen zijn, kunnen zich toch buitengewone omstan-
digheden voordoen, zooals in het geval Tol, waarbij mi.
van een vastgestelden regel wordt afgeweken. In dit document adviseert een ambtenaar (vermoedelijk een marktmeester of inspecteur) positief over het verzoek van P. Tol, een visverkoper uit Volendam. Tol kampt met gezondheidsproblemen (astma) en heeft door de oorlogsomstandigheden een tekort aan arbeidskrachten in zijn gezin. Van zijn vier zonen zijn er reeds twee gemobiliseerd en wordt een derde binnenkort verwacht in dienst te moeten treden.

De kern van het verzoek is om de 14-jarige Klaas Tol (geboren in 1926) toe te staan zijn vader te helpen op de markt. Hoewel er strikte regels waren tegen kinderarbeid op de markt, wordt hier gepleit voor een uitzondering ("buitengewone omstandigheden"). De tekst is geschreven in een zakelijke, ambtelijke stijl die typerend is voor de vroege 20e eeuw. Het document is historisch saillant omdat het exact gedateerd kan worden rond de meidagen van 1940, de periode van de Duitse inval in Nederland. De term "oorlogstoestand" en de mobilisatie van de zonen wijzen op de directe impact van de Tweede Wereldoorlog op de gewone burger en de lokale economie.

Het illustreert hoe de algemene regels van de Dienst van het Marktwezen (die juist probeerde de aanwezigheid van te jonge kinderen op de markt te beperken) onder druk kwamen te staan door het wegvallen van volwassen mannen die "onder de wapenen" werden geroepen. De visverkoop was voor Volendamse families de primaire bron van bestaan, waardoor dergelijke ontheffingen van vitaal belang waren voor het gezinsinkomen. P. Tol (vader/visverkoper) Klaas Tol (zoon geb. 1926) Pier Tol (zoon gemobiliseerd). Marktwezen