Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven). 3 april 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een gerelateerde Amsterdamse gemeentelijke instelling). [Handgeschreven, rechtsboven]: 2ex. M. d. Raer.

[Getypt, links]: 26/22/2 M.

[Getypt, rechts]: 3 April 1940.

[Adresblok, rechts]:
den Heer W. Viool,
Lauriergracht 54 I,
Amsterdam-C.
Wijk 6.

[Inhoud]:
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 Maart jl. be-
richt ik U, dat Uw plaats op de markt Lindengracht gedurende
den tijd, dat U in werkverschaffing is opgenomen, voor U beschik-
baar wordt gehouden.

[Ondertekening]:
De Directeur, Dit document is een administratieve bevestiging aan een marktkoopman, de heer W. Viool. Uit de tekst blijkt dat de heer Viool is opgenomen in de 'werkverschaffing'. Dit was een systeem waarbij werklozen door de overheid aan het werk werden gezet, vaak onder zware omstandigheden, in ruil voor een uitkering. Omdat hij door deze tewerkstelling zijn reguliere nering op de markt niet kon uitoefenen, verzocht hij om het behoud van zijn standplaats.

De brief bevestigt dat zijn vaste plek op de Lindengracht-markt voor hem gereserveerd blijft voor de duur van zijn werkverschaffing. Dit getuigt van een zekere mate van sociale bescherming voor kleine zelfstandigen die in de crisisjaren werkloos waren geworden.

Het document is een doorslag (carbon copy), herkenbaar aan de kleur en het ontbreken van een originele handtekening. De handgeschreven aantekeningen ("extra" en de notitie rechtsboven) zijn waarschijnlijk archiefaanwijzingen of instructies voor het aantal te maken kopieën. De datum van de brief, 3 april 1940, is zeer saillant: dit is slechts vijf weken voor de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940.

De geadresseerde, Willem Viool, was een Joodse Amsterdammer. De Lindengracht-markt in de Jordaan was (en is) een belangrijke lokale markt waar veel Joodse handelaren werkten. Tijdens de bezetting zouden deze handelaren geconfronteerd worden met steeds strengere beperkende maatregelen, uitmondend in een totaal verbod voor Joden om op openbare markten te staan en uiteindelijk hun deportatie.

De term 'werkverschaffing' roept in de context van 1940-1942 ook associaties op met de latere Joodse werkkampen in Nederland, hoewel het hier in april 1940 nog gaat om de reguliere crisis-werkverschaffing van voor de bezetting. Dit document vormt daarmee een schakel tussen de economische crisis van de jaren '30 en de naderende verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. C.