Ambtsverslag / Rapportage. bovenlijf, omdat ik bij de worsteling zijn hemd en overhemd
van het lichaam had gescheurd. U voelt wel hoe erg het er
toeging. De smerige vloeken en beleedigingen welke
Izaak uitstortte, aan het adres van den Hr. Vrij en aan
mij, waren niet van de lucht.
Ik rapporteer U dit even, omdat ik hem later op den
avond nog een proces-verbaal heb aangezegd voor het be-
leedigen van een ambtenaar in fuctie, verzet en een plaats
in nemen op de markt zonder voorkennis van den ambtenaar.
Aanvankelijk had ik Aron ook nog een proces-ver-
baal aangezegd, maar daar zie ik, na met mezelf be-
raadslaagd te hebben, van af.
Aron staat bij de contrôleurs van het Marktwezen
als tamelijk goed bekend. Izaak echter niet.
De kleeding van Izaak, zooals hemd en overhemd
moeten zeer oud en verlegen zijn geweest.

Contrôleur
J.J. Bleijenga (handtekening) * Inhoud: Het document betreft een rapport van een marktcontroleur over een escalatie op de markt. Er is sprake geweest van een fysieke "worsteling" waarbij de kleding van een persoon genaamd Izaak is gescheurd. De controleur meldt dat er grove beledigingen zijn geuit jegens hemzelf en een zekere heer Vrij.
* Juridische aspecten: De controleur heeft Izaak een proces-verbaal aangezegd voor drie feiten:
1. Belediging van een ambtenaar in functie.
2. Verzet bij de uitvoering van de dienst.
3. Onrechtmatige inname van een standplaats op de markt.
* Discretionaire bevoegdheid: Opvallend is dat de controleur besluit om een tweede persoon, Aron, niet te verbaliseren. Hij baseert deze beslissing op het feit dat Aron een betere reputatie ("tamelijk goed bekend") heeft bij het markttoezicht, in tegenstelling tot Izaak.
* Taalgebruik: Het gebruik van termen als "niet van de lucht" (veelvuldig aanwezig), "verlegen zijn" (hier in de betekenis van versleten of in slechte staat) en de spelling "fuctie" (zonder 'n') is kenmerkend voor die tijd. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse handhaving op openbare markten in de Nederlandse geschiedenis. Markten waren strikt gereguleerde plekken waar controleurs toezagen op de toewijzing van plaatsen en de openbare orde. De tekst illustreert de sociale spanningen die konden ontstaan; marktkooplieden bevonden zich vaak in een precaire sociaal-economische positie (zoals gesuggereerd door de "zeer oude" kleding van Izaak), terwijl ambtenaren probeerden de regels strikt te handhaven. Het onderscheid in behandeling tussen Izaak en Aron op basis van hun reputatie laat zien dat persoonlijke verhoudingen en 'bekendheid' bij de autoriteiten een grote rol speelden in de rechtshandhaving van die tijd.