Ambtelijk schrijven / rapportage betreffende markttoezicht. 29 augustus 1940. 27/64/1
De plh. 322 Ten Holterhorst Ab. Regerius is inderdaad ernstig ziek geweest, terwijl het mij bekend is dat thans moeilijk onge-regelde handel is te bekomen.
Het in ’t geheel niet bezetten der plaats veroorzaakt veel narigheid en onrust op de markt. Wanneer een onbeze[t]te plaats lange tijd door een andere plhouder wordt ingenomen, die later voor den vaste plaatshouder moet wijken, dan ontstaat daardoor ontevredenheid. Dan worden ons allerlei veronderstellingen toegeworpen. Men wil thans een grooter bezoek dan twee keer per week verplichtend stellen teneinde een geregelder marktbezoeker meer kans te geven voor het verkrijgen van een betere plaats. Adressant heeft reeds geruimen tijd niet overeenkomstig de voorschriften de markt bezocht. Als hij slechts af en toe de markt bezoekt, dan kan hij m.i. geen aanspraak maken op een vaste plaats en moet dan genoegen nemen met een eventueele beschikbare losse dagplaats op een minder goed gedeelte der markt.

Amsterdam, 29-8-’40
Thij [handtekening] * Inhoud: De schrijver (vermoedelijk een marktmeester of inspecteur) rapporteert over een specifieke casus van een marktkoopman (Regerius, op plek 322) die door ziekte afwezig is. De kern van de brief is de frictie die ontstaat wanneer vaste plaatsen onbezet blijven.
* Problematiek: Wanneer een vervanger tijdelijk een goede plek inneemt en deze later weer moet afstaan aan de terugkerende vaste houder, leidt dit tot ruzie en "onterechte veronderstellingen" (beschuldigingen van vriendjespolitiek of willekeur).
* Beleidsadvies: De inspecteur stelt voor om de regels aan te scherpen: men moet minimaal twee keer per week aanwezig zijn om recht te behouden op een vaste (goede) plek. Wie slechts incidenteel komt ("adressant"), verliest zijn vaste status en wordt verwezen naar de "losse dagplaatsen" op de minder gunstige locaties van de markt.
* Taalgebruik: Typisch ambtelijk Nederlands uit de vooroorlogse/vroege oorlogsperiode, met termen als "plh." (plaatshouder), "m.i." (mijns inziens) en "adressant" (de indiener van het verzoek of de betrokkene). Dit document stamt uit augustus 1940, de vroege maanden van de Duitse bezetting in Nederland. In deze periode was de distributie van goederen en de controle op de handel (tegen zwartmarkthandel of "ongeregelde handel") van groot belang voor de overheid. De markten waren streng gereguleerd om de voedselvoorziening en de economische orde te handhaven. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse praktijk en de strikte handhaving van standplaatsvergunningen in Amsterdam tijdens deze crisistijd.