Officiële dienstbrief van een gemeentelijke instantie. 21 oktober 1940. De Directeur van het Marktwezen. De heer S. Menist, Blasiusstraat 112 II, Amsterdam-Oost (Wijk 11). [Logo: Wapen van Amsterdam met drie kruisen]
MARKTWEZEN
AMSTERDAM HG. [Handgeschreven in potlood: Verzonden [onleesbaar initials]]

TELEFOONNUMMER 85151 VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN
No. 27/97/5 M.
BIJLAGE __
ONDERWERP: __
AMSTERDAM (W.) 21 October 1940.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer S.Menist,
Blasiusstraat 112 II,
Amsterdam-Oost.
Wijk 11.

Op grond van het feit, dat U geen gevolg hebt gegeven aan de aan U gerichte schriftelyke waarschuwing om geregeld van de U verleende voorkeurskaart voor de markt Ten Katestraat gebruik te maken, behoort de inschryving op de sollicitantenlyst voor bovengenoemde markt, ingevolge artikel 10 van het Reglement op de Markten, te worden geschrapt.
Alvorens hiertoe te besluiten roep ik U op om op 23 Oct.a.s.tusschen 9½-12 uur te komen bij den Inspecteur van myn dienst, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-West.

De Directeur,
[Ongetekend]

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633. Deze brief is een formeel bericht van de Dienst van het Marktwezen aan een marktkoopman of gegadigde, de heer S. Menist. De kern van de zaak is een administratieve maatregel: Menist dreigt zijn plek op de sollicitantenlijst voor de Ten Katemarkt te verliezen.

De reden die wordt opgegeven is dat hij onvoldoende gebruik maakt van zijn "voorkeurskaart". Een voorkeurskaart gaf marktkooplieden bepaalde rechten of voorrang bij het toewijzen van staanplaatsen. Volgens het marktreglement (artikel 10) kon men dit recht verliezen bij inactiviteit. De brief is een laatste sommatie; Menist wordt ontboden bij de inspecteur om zijn situatie te verklaren voordat de definitieve schrapping plaatsvindt.

Taalkundig valt het gebruik van de oude spelling op (zoals "schriftelyke", "sollicitantenlyst" en "tusschen"), wat gebruikelijk was in die periode. De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch. De datum van de brief, 21 oktober 1940, is van cruciaal historisch belang. Nederland was op dat moment vijf maanden bezet door nazi-Duitsland.

Hoewel de brief op het eerste gezicht een standaard bureaucratische kwestie lijkt, krijgt deze een beladen betekenis door de achtergrond van de geadresseerde. De naam "Menist" is een bekende Joodse familienaam in Amsterdam. In het najaar van 1940 begonnen de bezettingsautoriteiten met de systematische uitsluiting van Joden uit het economische en openbare leven.

Kort na de datum van deze brief zouden specifiek anti-Joodse maatregelen de handel op markten treffen. Vanaf begin 1941 werden Joodse marktkooplieden geweerd van de reguliere markten en mochten zij alleen nog op speciale "Joodse markten" staan. Deze brief kan gezien worden als een voorbeeld van hoe de reguliere gemeentelijke bureaucratie, al dan niet beïnvloed door de nieuwe politieke realiteit, de druk op Joodse burgers opvoerde door strikte handhaving van reglementen die hun economische positie verder ondergroeven. S. Menist Gemeente Amsterdam Marktwezen