15 oktober 1940 MARKTWEZEN AMSTERDAM

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 29/9/2 M
BIJLAGE
ONDERWERP :

AMSTERDAM (W.) 15 October 1940
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer E.van Sys,
Vaalrivierstraat 20 hs,
Amsterdam-Oost.
Wyk 20.

Op grond van het feit, dat U geen geregeld gebruik [Nieuwmarkt overgetypt] van de U verleende voorkeurskaart voor de markt heeft gemaakt, behoort de inschrijving op de sollicitantenlijst voor bovengenoemde markt, ingevolge artikel 10 van het Reglement op de Markten, te worden geschrapt.

[16 of 18 October te 9 uur overgetypt] Alvorens hiertoe te besluiten roep ik U op om op te komen bij den Inspecteur van mijn dienst, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-West.

De Directeur,

[Linksonder:] A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526. Het document is een officiële kennisgeving van de Dienst Marktwezen aan een marktkoopman (E. van Sys) betreffende de voorgenomen schrapping van zijn voorkeurspositie voor de markt. De reden die wordt opgegeven is het niet "geregeld gebruik" maken van de toegewezen kaart, conform het marktreglement.

Er zijn twee opvallende administratieve ingrepen in de getypte tekst (overslag):
1. Bovenaan de hoofdtekst is de specifieke marktnaam "Nieuwmarkt" over de woorden "geregeld gebruik" heen getypt.
2. In de laatste alinea is de afspraaktijd "16 of 18 October te 9 uur" over de beginwoorden "Alvorens hiertoe te besluiten" getypt.

Dit duidt op het gebruik van een gestandaardiseerde modelbrief (A.Z. Model no. 8) waarbij specifieke details voor dit geval handmatig zijn toegevoegd of gecorrigeerd. De toon is strikt bureaucratisch. De geadresseerde wordt gesommeerd zich te melden bij het kantoor aan de Jan van Galenstraat (het terrein van de huidige Centrale Markthal). De brief dateert van 15 oktober 1940, vijf maanden na de start van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode begon de bezetter, vaak met medewerking van het ambtelijk apparaat, de economische bewegingsvrijheid van Joodse burgers in te perken.

De geadresseerde, Elias van Sijs (geboren 1898), woonde aan de Vaalrivierstraat in de Transvaalbuurt, een wijk die destijds een zeer grote Joodse populatie kende. De Nieuwmarkt was vanouds een belangrijke markt voor Joodse handelaren. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Elias van Sijs inderdaad Joods was. Hij werd in 1943 in Sobibor vermoord.

Dergelijke administratieve maatregelen van het Marktwezen, waarbij strikte naleving van reglementen werd geëist voor zaken als "geregeld gebruik", werden tijdens de bezetting vaak selectief ingezet om Joodse marktkooplieden hun vergunningen of voorkeursrechten af te nemen. Dit document is een tastbaar voorbeeld van de beginfase van de uitsluiting van Joden uit het economische leven in Amsterdam. A.Z. Model E. van Sys Marktwezen