Administratieve kaart/oproeping van de Gemeentelijke Marktdienst Amsterdam. 25 september 1940 tot 1 november 1940. [Linkerkolom - gedrukt met handgeschreven toevoegingen]

Opgeroepen per
(datum) 25 of 28 Oct ’40 (uur) 9 uur...
wegens niet geregeld bezetten plaats
op de markt Waterlooplein
pl. nr. 50
gewaarschuwd 25-9-’40

Aan
S. Degen
Tugelaweg 94 I

[Stempel in paarse inkt:]
Nº 30 / 61 / 2 M 1940

[Rechterkolom - handgeschreven onder kop]

Aanteekeningen Inspecteur:
Zal twee maal per week plaats innemen.
28-10-’40
de Haan [handtekening]

H. Witvliet t.k. P 31/10
opbergen P 1/11 ’40 Dit document is een administratieve vastlegging van een disciplinaire maatregel tegen een marktkoopman, de heer S. Degen. Uit de kaart blijkt dat Degen een vaste staanplaats (nummer 50) had op de markt op het Waterlooplein, maar deze niet volgens de regels bezette.

Op 25 september 1940 ontving hij een officiële waarschuwing. Omdat de situatie blijkbaar niet direct verbeterde, werd hij opgeroepen voor een gesprek met de marktinspectie op 25 of 28 oktober 1940 om 9:00 uur. Uit de aantekeningen van de inspecteur (waarschijnlijk de heer De Haan) blijkt dat er een afspraak is gemaakt: Degen zegt toe voortaan minimaal twee keer per week zijn plaats in te nemen. Hierop is het dossier op 1 november 1940 gesloten en opgeborgen. Het document dateert uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (oktober 1940). De locatie en de naam van de betrokkene zijn historisch zeer significant:

1. Waterlooplein: Dit was het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en de plek van de beroemdste Joodse markt van de stad. In 1940 was de markt nog min of meer toegankelijk, maar de druk van de bezetter op Joodse ondernemers nam snel toe.
2. S. Degen: Archiefonderzoek (zoals bij het Joods Monument) bevestigt dat Samuel Degen (geboren in 1891) in deze periode inderdaad op de Tugelaweg 94-I woonde. Hij was van beroep koopman. De Tugelaweg lag in de Transvaalbuurt, een wijk waar in 1940 zeer veel Joodse Amsterdammers woonden.
3. Toenemende repressie: Hoewel dit document op het eerste gezicht een routineuze marktcontrole lijkt, vond deze plaats in een periode waarin de bezetter begon met het registreren en beperken van Joodse economische activiteiten. Niet lang na deze datum zouden Joodse kooplieden volledig van de algemene markten worden geweerd en werden zij gedwongen op speciaal aangewezen "Joodse markten" te staan, voordat zij uiteindelijk gedeporteerd werden. Samuel Degen en zijn gezin hebben de oorlog niet overleefd; hij werd in 1943 vermoord in Sobibor. H. Witvliet S. Degen