Dagblad / Periodiek Dinsdag 9 januari 1940 (Kolom 1 - Hoofdartikel)

De wil tot zelfbehoud
En de middelen.

(Van onzen militairen medewerker.)

De mededeeling welke de Regeeringspersdienst verleden Zaterdag publiceerde naar aanleiding van sommige verkeerde voorstellingen van zaken in enkele buitenlandsche bladen (voornamelijk in België en in de Ver. Staten), en waarin nog eens bevestigd werd dat, wat er ook gebeure, Nederland bereid en besloten is om zich tegen elken aanrander van ons grondgebied van welken kant ook, met de wapenen te weren, hangt ten nauwste samen met de gaan naar welk beginsel onze landsverdediging in de laatste jaren is geleid.

Toen na 1870 de groote stroom van het door Bismarck gestichte Duitsche Rijk begon, en onder den invloed vooral van de generaals Von Moltke-Loffler-Sahr de bestandhouding tusschen het Rijk en het zich snel herstellende Frankrijk steeds minder belangrijk werd, heeft men er zich in Nederland rekenschap van gegeven dat de vrede, in 1648 te Westfalen was geteekend, uit is. Tevens ontveinsde men zich niet dat de aanleg der moderne Fransche vestingen Verdun-Toul-Epinal-Belfort, alsmede de sterke fortenkringen, waarmede België Luik en Namen omringde, aanleiding zouden kunnen geven tot een poging om bij een conflict oorlog de genoemde vestingen noordelijk – dus door ons land, te omtrekken.

[...]

(Middenkolom - Economie)

Voor ons land bestemde goederen in havens in buitenland
Moeilijkheid om de artikelen, welke elders zijn opgehouden, naar ons land te krijgen.
SCHEPEN TE VIGO

Rotterdam, 9 Januari.
Veel Duitsche oceaanschepen zijn, toen de oorlog uitbrak, naar Spaansche en Portugeesche havens gevlucht. Daaronder waren lichte schepen, die goederen aan boord hadden, welke voor thuishavens in Duitschland liggen, doch die regelrecht in lijnen van Antwerpen en Rotterdam aanloopen en dat ook doen als zij lading voor deze havens aan boord hebben.

[...]

(Onderzijde midden - Eindhoven)

NIEUWE ZIEKENHUIS VAN EINDHOVEN
Diaconessen-inrichting THANS VOLTOOID
Aan de hoogste eischen van de moderne wetenschap voldaan.

(Van onzen correspondent.)
Eindhoven, 9 Januari.

Reeds in 1929 bestonden er bij de „Vereeniging voor Diaconessenarbeid in Eindhoven en Omgeving" plannen om te geraken tot den bouw van een ziekenhuis, doch tijdsomstandigheden hebben de verwezenlijking der plannen tegen gehouden tot 1938 toe. Te voren, in 1933, had de Vereeniging beslag weten te leggen op een ruime villa in de Parklaan, waar zij een hulpziekenhuis opende, dat aan vier en twintig patiënten plaats bood. * Toon en Stijl: De krant hanteert een formele, zakelijke en licht vaderlandslievende toon. De tekst is geschreven in de destijds gangbare spelling (bijv. "mededeeling", "regeeringspersdienst", "Duitsche").
* Militaire Strategie: Het hoofdartikel analyseert de Nederlandse neutraliteitspolitiek. Het benadrukt de bereidheid van Nederland om zich tegen elke agressor te verdedigen, ongeacht de herkomst ("van welken kant ook"). Er wordt verwezen naar historische defensielijnen zoals de Maginotlinie en de Siegfriedlinie.
* Economische Impact: De berichtgeving over de schepen in Vigo (Spanje) illustreert de logistieke ontregeling die de Tweede Wereldoorlog reeds in een vroeg stadium veroorzaakte voor de neutrale Nederlandse handel.
* Dagelijks Leven: Ondanks de oorlogsdreiging is er ruimte voor regionaal nieuws (Eindhoven) en ontspanning (ijssport in Maastricht), wat wijst op een poging om het "normale" leven zo lang mogelijk voort te zetten. Dit document stamt uit de periode van de Schemeroorlog (Phoney War), de fase tussen de invasie van Polen (september 1939) en de Duitse inval in West-Europa (mei 1940).

Nederland was op dit moment nog strikt neutraal, maar de spanning was voelbaar. De overheid probeerde via de "Regeeringspersdienst" geruchten te ontzenuwen dat Nederland een geheime alliantie met de Geallieerden zou hebben. Tegelijkertijd was de mobilisatie in volle gang.

De winter van 1939-1940 was bovendien een van de strengste winters van de 20e eeuw, wat terugkomt in de berichten over de ijssport. De aanwezigheid van Prinses Juliana en Prins Bernhard bij de opening in Eindhoven onderstreept de verbindende rol van het Koningshuis in deze onzekere tijden.