Dagblad / Krantenpagina Woensdag 10 Januari 1940 (Selectie van de voornaamste artikelen op de pagina)

Kop: ALS DE RIJKSWEGEN GLAD ZIJN, IS DE WEGWEER OP DE BEEN
Subkop: In anderhalf à twee uur kunnen de wegen weer berijdbaar zijn.

KANTONNIERS WAKEN OP HUN TRAJECT.
(Van onzen correspondent).
'S-GRAVENHAGE, 9 Jan. — Tal van automobilisten en andere weggebruikers, die gistermorgen in den vooravond, toen de ijzel de wegen in een spiegelgladde maagte, onaangename oogenblikken achter den stuurrad doorgemaakt. Maar wie van hen een paar uur later over de weg terug moest, wachtte een aangename verrassing: door vrijwel het geheele land was reeds zand op de rijkswegen gestrooid, waardoor een met de noodige voorzichtigheid langzaam rijden weer mogelijk was.

Kop: HET IS NOG GLAD. Vischauto met zeven Volendammers bij botsing vernield.
Subkop: Auto in Oude Maas gereden. DRIE ERNSTIG GEWONDEN.
Op de groote Rijkswegen is het euvel van de gladheid gedeeltelijk overwonnen, doordat de Rijkswaterstaat tijdig maatregelen trof. Op de minder belangrijke wegen echter was het gisteren nog zeer glad en ongelukken zijn dan ook niet uitgebleven.
Gisteravond omstreeks elf uur reed op de Rijksweg Amsterdam-Amersfoort ter hoogte van de W.A.C.O. de vischauto waarin uit de richting Amsterdam van de Hoogedijksbrug af, met een felle vaart tegen de balustrade van de brug.

Kop: „Truida” ging in een paar minuten ten onder.
Subkop: Vier opvarenden allen gereden. RELAAS VAN DEN KAPITEIN.
(Van onzen correspondent).
IJMUIDEN, 10 Jan. — Aan boord van het gisteravond om elf uur van Hull naar Londen te IJmuiden aangekomen stoomschip „Tiberius” der Kon. Ned. Stoombbootmaatschappij bevinden zich de vier geredde opvarenden van het onder de Engelsche kust door een ontploffing vergane Nederlandsche motorschoener „Truida”.

Kop: Fransch parlement bijeen.
Subkop: AANWEZIGHEID DER COMMUNISTEN SCHEPT WEER INCIDENTEN.
Vier nummer van de zitting uitgesloten.
(Van onzen correspondent).
PARIJS, 9 Jan. — De gewone parlementaire zittingsperiode van 1940 is heden geopend met een bijeenkomst zoowel van de Kamer als van den Senaat, welke zittingen, behalve aan de herkiezing van de bureaus en de commissie voor vertegenwoordigers, geheel gewijd waren aan de verkiezing der voorzitters en onder-voorzitters der beide wetgevende lichamen. In de Kamer werd de zitting echter plotseling gekenmerkt door een scherp incident, waaraan eens te meer enkele vroegere communistische afgevaardigden schuldig waren.

Kop: De tocht aller tochten weer vleesch en bloed.
Subkop: SLAGERS GAAN ER OVER HET IJS OP UIT. Groot wak bij het eiland.
(Van onzen correspondent).
URK, 10 Jan. — Na een zwaren maar goed geslaagden tocht is het eerste transport levensmiddelen op Urk aangekomen. De vier mannen, die ’s morgens met een ijsvlet naar Lemmer waren vertrokken, hebben de heenreis in ongeveer zes uur volbracht.

Kop: Deze week nog geen elfstedentocht.
LEEUWARDEN, 10 Jan. — Het is thans zeker, dat de elfstedentocht langs de traditioneele route, met vertrek en aankomst te Leeuwarden, in geen geval in de loop van deze week zal kunnen plaats vinden. De ijsvloer is nog niet vertrouwd, hetgeen veroorzaakt is door de sneeuwval.

--- Deze krantenpagina van De Telegraaf uit januari 1940 toont een maatschappij die worstelt met de elementen van een zeer strenge winter. De layout is typisch voor een vooroorlogse breedbaarkrant: veel tekst, smalle kolommen en relatief weinig foto's.

1. Binnenlands nieuws: De focus ligt sterk op de winterse weersomstandigheden. Er is veel aandacht voor de logistieke operaties van Rijkswaterstaat om de wegen begaanbaar te houden met zand. Daarnaast is de "Elfstedentocht-koorts" duidelijk voelbaar; hoewel de tocht wordt uitgesteld, wordt er uitgebreid over gespeculeerd.
2. Scheepvaart en Oorlogsdreiging: De berichten over de ondergang van de Truida en de Dunbar Castle wijzen op de gevaren op de Noordzee. Hoewel Nederland op dit moment nog neutraal is, sijpelen de gevolgen van de maritieme oorlogvoering (mijnen) de berichtgeving binnen.
3. Buitenlands nieuws: Het incident in het Franse parlement reflecteert de politieke spanningen van die tijd. De communisten lagen onder vuur vanwege het Molotov-Ribbentroppact en de Sovjet-Russische inval in Finland.
4. Taalgebruik: Het document hanteert de spelling-De Vries en Te Winkel (vóór de spellinghervorming van 1947), met woorden als vischauto, fransch, vleesch en zoo.

--- Dit document stamt uit de periode van de Schemeroorlog (Phoney War). Terwijl Europa in staat van oorlog verkeert na de Duitse inval in Polen in september 1939, is het in Nederland nog relatief rustig, maar de mobilisatie is in volle gang.

De winter van 1939-1940 zou de boeken ingaan als een van de strengste van de 20e eeuw. Dit verklaart de prominente plek voor nieuws over gladheid en de ijscondities. De Elfstedentocht die hier wordt besproken, zou uiteindelijk op 30 januari 1940 plaatsvinden (de dag van het beroemde "Pact van Dokkum").

Opmerkelijk is de neutrale, doch waakzame toon van de krant. Er wordt gerapporteerd over buitenlandse conflicten en scheepsrampen, maar de nadruk ligt op de Nederlandse zelfredzaamheid en het dagelijks leven onder winterse omstandigheden. Slechts vier maanden later, in mei 1940, zou de inval van nazi-Duitsland de aard van de berichtgeving in De Telegraaf radicaal veranderen.