Archiefdocument
Origineel
Niet expliciet vermeld op de pagina's, maar gebaseerd op typografie en de term 'schillenboeren' waarschijnlijk vroeg tot midden 20e eeuw (ca. 1930-1950). ### [Pagina 38]
14. Het aantal der verschillende landbouwwerktuigen in eigen en in gemeenschappelijk bezit en in huur bij de onderscheiden grootteklassen.
Le nombre des machines de différentes espèces en propriété et en copropriété auprès des entreprises de différente étendue.
| Soort / Espèce | Aantal in eigen bezit ¹) / En propriété (per grootteklasse in H.A.) | Totaal / Totaux | Aantal in gemeenschappelijk bezit ¹) / En copropriété (per grootteklasse in H.A.) | Totaal / Totaux |
|---|---|---|---|---|
| Maaimachine | — 1 4 74 52 14 1 | 146 | — — 2 9 3 — — | 14 |
| Harkmachine | — 1 12 104 59 16 3 | 195 | — — 3 7 4 — — | 14 |
| Schudmachine | — 1 13 103 61 16 3 | 197 | — — 2 7 3 — — | 12 |
| Handzaaimachine | — — — — — — 1 | 1 | — — — — — — — | — |
| Zwadkeerder | — — — — — — 1 | 1 | — — — — — — — | — |
| Wendmachine | — — — — 2 — 1 | 3 | — — — — — — — | — |
| Kunstmeststrooier | — — — — — — — | — | — — — 1 1 — — | 2 |
| Wiersmachine | — — — 1 — — — | 1 | — — — — — — — | — |
| Totaal / Totaux | — 3 30 282 175 47 7 | 544 | — — 7 23 13 — — | 43 |
¹) Het huren van werktuigen komt in dezen bedrijfstak nagenoeg niet voor; er waren slechts 5 bedrijven, n.l. 4 in de groep 10—20 H.A. en 1 in de groep 40—50 H.A., waar een maaimachine gehuurd is.
15. De in de onderscheiden grootteklassen werkzame personen naar geslacht, leeftijd en positie in het bedrijf.
Les personnes occupées dans les entreprises de différente étendue, d'après l'âge, le sexe et la position dans l'entreprise.
(Ingekort overzicht van de kolommen: Bedrijfshoofden, Medewerkende gezinsleden, Vaste arbeiders, Losse arbeiders, Totaal)
| Grootteklasse in H.A. | Geslacht | Bedrijfshoofden | Medew. gezinsleden | Vaste arbeiders | Losse arbeiders | Totaal | Samen |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal / Totaux | M. H. | 450 | 182 | 217 | 233 | 1082 | 1047 |
| Vr. F. | 2 | 90 | 8 | 10 | 110 | 100 |
[Pagina 39]
16. De in voorjaar, zomer en najaar in de onderscheiden grootteklassen werkzame losse arbeiders, naar geslacht en leeftijd.
Les ouvriers journaliers, occupés pendant le printemps, l'été et l'automne dans les entreprises de différente étendue, d'après le sexe et l'âge.
(Bevat gedetailleerde cijfers per seizoen en gewerkte weken voor mannen en jongeren beneden 21 jaar.)
Totaal aantal werkweken (Nombre des semaines de travail): 1404.
17. Aantal, oppervlakte en veebeslag der bedrijven van de z.g. schillenboeren.
Nombre, superficie et bétail des entreprises des personnes qui enlèvent à domicile des restes ménagers.
| Soort van bedrijf / Nature de l'entreprise | Bedrijven / Entreprises | Veebeslag / Bétail | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aantal | Oppervl. (H.A.) | Melk- en kalfkoeien | Mestvee | Jongvee | Totaal runderen | Varkens | |
| 1. Melkvee of varkens houdenden... | 42 | 95,96 ¹) | 326 | 10 | 10 | 346 | 340 |
| b schillen of spoeling koopen... | 12 | 10,38 | 81 | 4 | 6 | 91 | 76 |
| 2. Geen melkvee of varkens houdenden... | 20 | 2,07 | — | — | — | — | — |
| Totaal | 74 | 108,41 | 407 | 14 | 16 | 437 | 416 |
¹) Waaronder 3 bedrijven met 37.50 H.A.
--- Deze bron biedt een gedetailleerd statistisch overzicht van de agrarische sector, uitgesplitst naar bedrijfsgrootte (in hectaren). Enkele opvallende observaties:
- Mechanisatie (Tabel 14): Er is een duidelijke correlatie tussen bedrijfsgrootte en het bezit van machines. De groepen 10-20 en 20-30 H.A. bezitten de meeste maai-, hark- en schudmachines. Gemeenschappelijk bezit is relatief zeldzaam vergeleken met eigen bezit.
- Arbeidsverdeling (Tabel 15 & 16): De landbouw leunt zwaar op mannelijke arbeid en familieleden. Vrouwen zijn voornamelijk werkzaam als medewerkende gezinsleden. De seizoensinvloed op losse arbeiders is zichtbaar in de stijging van het aantal werkweken tijdens de zomer.
- Specialisatie (Tabel 17): Er is een specifieke categorie voor 'schillenboeren'. Dit waren ondernemers die keukenafval (schillen en spoeling) ophaalden in de steden om dit als voer voor hun vee (voornamelijk varkens en melkvee) te gebruiken.
--- Dit document is representatief voor de periode waarin de Nederlandse landbouw een transitie doormaakte van kleinschalige, arbeidsintensieve arbeid naar verdere mechanisatie. De tabel over 'schillenboeren' is historisch interessant; het illustreert een vroege vorm van circulaire economie waarbij stedelijk afval werd omgezet in dierlijke eiwitten. Dit fenomeen verdween grotendeels na de Tweede Wereldoorlog door strengere hygiënewetgeving (ter voorkoming van varkenspest) en de opkomst van industriële veevoeders. De tweetaligheid wijst op een officiële publicatie, waarschijnlijk door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) of een ministerieel departement, bedoeld voor internationale vergelijking.