Dienstbrief met handgeschreven kanttekeningen. 29 augustus 1940 (getypt), 5 september 1940 (handgeschreven aantekening). Marktwezen Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). [Getypte tekst]

A.Z. Model No. 8a-5000-6-'40-1070

Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West)
HG.

Telefoon 85151

Aan: den Heer Rijksinspecteur voor het Verkeer,
Hazepaterslaan 34,
H a a r l e m .

Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No: 37/135/2 M.
Bijlagen:
Datum: 29 Augustus 1940.

Onderwerp:

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat bij dezerzijds gehouden contrôle is gebleken, dat J.v.Zanten, wonende te Sloten, Badhoevedorp, autonummer G 50777, hier ter stede, in strijd met de desbetreffende voorschriften, buiten de Centrale Markt om, aardappelen aflevert aan winkeliers. In overeenstemming met een met U gemaakte afspraak heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat de aan Van Zanten voornoemd verleende benzinevergunning wordt ingetrokken.

De Directeur,
[paraaf]

[Handgeschreven tekst onderaan]

Attentie
H. Müller. //

Deze brief gaat niet uit.
1e. v. Zanten had te weinig benzine om op de C.M. te komen: deze quaestie is in behandeling.
2e. Zal v. Zanten voor de maand September per schuit gaan aanvoeren en dan regelmatig markten.
Hij moet dus voor Sept. verklaring teekenen en betalen.
Daarna opbergen. 5-9-40 [Handtekening/Paraaf] Dit document illustreert de strenge handhaving op de voedseldistributie in Amsterdam kort na het begin van de Duitse bezetting.

1. Handhaving: De brief is oorspronkelijk opgesteld om een sanctie te eisen tegen een handelaar (J. v. Zanten) die de regels van de Centrale Markt overtrad door direct aan winkeliers te leveren. In oorlogstijd was "buiten de markt om" handelen een ernstig vergrijp omdat het de gecontroleerde distributie en prijsvorming ondermijnde.
2. Benzine als controlemiddel: De voorgestelde straf is het intrekken van de benzinevergunning. Dit was een zeer effectief dwangmiddel, aangezien brandstof schaars was en essentieel voor het uitoefenen van een transportbedrijf.
3. Administratieve correctie: De handgeschreven aantekeningen tonen aan dat de brief uiteindelijk nooit is verzonden. Er bleek een verzachtende omstandigheid te zijn: de man had simpelweg te weinig brandstof om de Centrale Markt te bereiken.
4. Aanpassing aan schaarste: Er wordt een praktische oplossing gezocht door de handelaar over te laten stappen op vervoer "per schuit" (waterweg), wat minder afhankelijk was van de schaarse benzine. * Tijdsgewricht: Augustus/september 1940. Nederland is net enkele maanden bezet door nazi-Duitsland. De distributie- en schaarste-economie begint vaste vormen aan te nemen.
5. Locatie: Het Marktwezen Amsterdam was gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. Dit was het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening.
6. Distributie: Tijdens de bezetting was het verplicht om producten via centrale kanalen te verhandelen om de zwarte markt tegen te gaan en de Duitse behoeften veilig te stellen. "Buitenom leveren" werd gezien als een economisch delict.
7. Transport: Het gebruik van de "schuit" voor aanvoer herinnert aan de tijd dat de Amsterdamse markten nog grotendeels via de grachten en kanalen werden bevoorraad, een methode die door het brandstoftekort in de oorlog weer belangrijker werd.