Getypte brief op officieel briefpapier van de Gemeente Amsterdam, met handgeschreven correcties en aanvullingen. 6 april 1940. Gemeente Amsterdam, Afdeling L.M. (vermoedelijk Labor en Marktwezen of een gelijkaardige sociale/economische dienst). GEMEENTE AMSTERDAM

AMSTERDAM, 6 April 1940.

AFD. L.M.
No. 384 -1939-
2 BIJLAGEN

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD
NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING
VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN.

Bij schrijven van 7 Maart j.l. ontving ik van den Directeur van Uw bureau een staat betreffende 96 venters. Bij nadere beschouwing van dezen staat bleek het volgende.

De 25 zoogenaamde A venters kunnen worden afgevoerd; van de 71 overigen hebben 5 hun ventvergunning kort na dat schrijven afgehaald. Van de 66 overigen heb ik een overzicht doen maken, dat ik U bijgaande toezend. Hieruit blijkt o.m. dat 22 van die 66 geen kinderen hebben. 27 Hebben met aardappelen, groente en fruit gevent, en 10 met bloemen. Fruit en bloemen zijn in de zomermaanden toch zeer gewild. Het wil mij uit deze gegevens toeschijnen, dat het aan de eigen voorkeur van deze personen wordt overgelaten, om al dan niet in steun te gaan, een feit dat alle aandacht verdient, omdat het volkomen ontoelaatbare toestanden kan doen bestaan. Dit trekt temeer de aandacht, daar het nominaal aantal venters in de laatste jaren sterk is gedaald en wel van 7184 op 1 Januari 1935 tot 3408 op 1 Januari 1940, terwijl na de vorstperiode op 7 Maart nog 948 ventvergunningen geblokkeerd waren.

Ik acht het dan ook gewenscht, dat deze aangelegenheid nauwkeurig wordt bekeken. Zoo zal moeten worden gelet op het aantal venters per wijk, gesplitst naar de artikelen, die zij verkoopen (waarbij de lompenventers buiten beschouwing kunnen blijven). Het driemaandelijksche overzicht bevat deze gegevens. Dit is ook noodig met het oog op een ~~dergelijke~~ [handgeschreven: deugdelijke] contrôle, waarbij wijksgewijze het aantal venters mede in verband met het aantal inwoners, moet worden bekeken. Uit deze gegevens kan met meer of mindere zekerheid worden beoordeeld of het, gelet op de verkoopmogelijkheden, economisch verklaarbaar is, indien een venter om opname in den steun verzoekt.

Ik heb in dit verband op bijgaande plattegrond het aantal inwoners en nominaal aantal venters per wijk doen vermelden, benevens het geschatte aantal geblokkeerde ventvergunningen per wijk. Ik zou het

Aan
den Heer Wethouder voor den
Maatschappelijken Steun. * Kern van de brief: De brief is een kritische evaluatie van de verstrekking van sociale steun aan straatventers in Amsterdam. De auteur vermoedt dat sommige venters onterecht een beroep doen op steun, terwijl er economische mogelijkheden zouden moeten zijn om in hun eigen onderhoud te voorzien.
* Belangrijkste punten:
* Er is een onderzoek ingesteld naar 96 specifieke gevallen.
* De auteur wijst erop dat de handel in seizoensproducten (fruit, bloemen) in de zomer lucratief genoeg zou moeten zijn.
* Er wordt een drastische daling in het aantal ventvergunningen geconstateerd tussen 1935 en 1940 (een daling van meer dan 50%).
* Er wordt aangedrongen op een "deugdelijke contrôle" (een veelzeggende handgeschreven correctie van het neutralere 'dergelijke').
* De voorgestelde methode is een kwantitatieve analyse: de verhouding tussen het aantal venters per wijk en de bevolkingsdichtheid moet uitwijzen of een aanvraag voor steun economisch gerechtvaardigd is.
* Taal en toon: De toon is ambtelijk en streng. Het gebruik van termen als "ontoelaatbare toestanden" wijst op een wantrouwen jegens mensen die steun aanvragen terwijl ze fysiek in staat zijn te werken. * Historische periode: De brief dateert van april 1940, slechts een maand voor de Duitse inval in Nederland. Het land bevindt zich aan het einde van de crisisjaren. Hoewel de economie licht aantrok, was de werkloosheid nog steeds een groot maatschappelijk probleem.
* Sociaal beleid: De "Steun" was in de jaren '30 en '40 een sober en streng gecontroleerd stelsel van werklozenzorg. Er bestond bij de overheid een grote angst voor "steuntrekkers" die niet bereid zouden zijn om te werken.
* Straathandel: Voor de laagste sociale klassen was venten vaak een laatste redmiddel om inkomen te vergaren. De gemeente Amsterdam probeerde deze informele economie te reguleren via vergunningen om de orde in de stad te bewaren en concurrentie met vaste winkeliers te beperken.
* Administratieve vernieuwing: Het document toont een vroege vorm van beleidsmatige data-analyse (gebruik van plattegronden en bevolkingscijfers) om sociaal beleid te rechtvaardigen en te controleren. L.M. Gemeente Amsterdam Marktwezen