30 mei 1940. W. Kropman, Wethouder voor de Arbeidszaken. De Wethouder voor de Levensmiddelen, enz. GEMEENTE AMSTERDAM

Gezien
[handtekening]
No 731 Arb. 1940
Markten
AMSTERDAM, 30 Mei 1940.

520 Rm. 1940 Nº 75/s/1 M. 1940 3/6

Vertegenwoordigers van werkliedenorganisaties hebben er myn aandacht op gevestigd, dat het in verband met de tydsomstandigheden by sommige diensttakken noodzakelyk blykt, in de regeling van den werktyd van het personeel of in die voor wachtdiensten ten behoeve van de luchtbescherming meer of minder ingrypende wyzigingen aan te brengen. Zy verzochten te bevorderen, dat, in overeenstemming met de op dit punt bestaande voorschriften, omtrent die wyzigingen met de dienstcommissies overleg zou worden gepleegd.

Onder herinnering aan de besprekingen in de vergaderingen van Burgemeester en Wethouders, waarin tot uiting kwam, dat de werkzaamheden zooveel mogelyk normaal moeten verloopen, moge ik U verzoeken, de hoofden der onder U ressorteerende diensttakken uit te noodigen, ook thans over de zaken, welke in de dienstcommissies aan de orde plegen te worden gesteld, de leden van de dienstcommissie te blyven raadplegen.

In verband met de tydsomstandigheden zou dit raadplegen, zoo noodig, niet behoeven plaats te hebben door het uitschryven van officieele vergaderingen, waardoor men by het houden van de besprekingen niet gebonden is aan termynen en de besprekingen een minder officieel karakter dragen. Indien by diensten of bedryven de bespreking van dienstroosters als regel in subcommissies plaats vindt onder leiding van den chef van de Personeelszaken, zou deze practyk kunnen worden voortgezet en by andere diensttakken kunnen worden ingevoerd. Hoofdzaak is, dat den vertrouwensmannen van het personeel de gelegenheid wordt geboden, belangen en wenschen van het personeel onder de aandacht van de directies te brengen.

In verband met de regeling van wacht- en andere diensten ten behoeve van de luchtbescherming, waardoor op den vryen tyd van het personeel beslag wordt gelegd, is het zeer wenschelyk, dat de hoofden van dienst er, zooveel mogelyk, naar streven, deze diensten over een zoo groot mogelyke groep van personeel te verdeelen.

De Wethouder voor de Arbeidszaken,

[handtekening: Kropman]

Aan den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen, enz.

D. C. Deze brief is een belangrijk administratief getuigenis van de wijze waarop het Amsterdamse stadsbestuur reageerde op de directe gevolgen van de Duitse inval. De brief is gedateerd op 30 mei 1940, slechts twee weken na de capitulatie van Nederland.

Wethouder Kropman (Arbeidszaken) reageert hier op signalen van de vakbonden. Door de oorlogsdreiging en de bezetting moeten roosters worden aangepast en worden werknemers ingezet voor de Luchtbeschermingsdienst (LBD). Kropman maant zijn collega-bestuurders om de democratische structuren (de dienstcommissies, de voorlopers van de ondernemingsraad) niet opzij te schuiven onder het mom van de noodtoestand.

Opmerkelijk is het voorstel om het overleg te 'informaliseren' omwille van de snelheid, maar met behoud van de inspraak van 'vertrouwensmannen'. Daarnaast toont de brief een sociale zorg: de zware last van de extra wachtdiensten moet eerlijk over het gehele personeelsbestand worden verdeeld om overbelasting te voorkomen. De brief illustreert de overgangsfase waarin het Nederlandse openbaar bestuur zich in mei 1940 bevond. Terwijl de bezetter zijn grip nog aan het verstevigen was, probeerde de gemeente Amsterdam de bestaande arbeidsverhoudingen en procedures zo goed mogelijk te handhaven.

Wethouder Kropman was een SDAP-bestuurder die probeerde de rechten van de gemeentewerklieden te beschermen in een tijd waarin de vrijheid van vakvereniging onder druk kwam te staan. De handgeschreven initialen 'D.C.' onderaan de brief verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar David Cohen, die op dat moment wethouder was. Deze David Cohen zou later een controversiële rol spelen als voorzitter van de Joodsche Raad. De vermelding 'Markten' in de marge duidt op de specifieke dienst waar deze kopie van de brief werd gearchiveerd of behandeld.