Ambtsrapport van een marktcontroleur. 13 juli 1940. Controleur G. Lelijman. De Bedrijfschef van de Centrale Markt (waarschijnlijk Amsterdam). [Stempel linksboven:]
Nº 77/24/M. 1940 16/7

[Aantekening rechtsboven:]
N. deelde mede excuses aan Dir. te hebben aangeboden 15/7-40 [paraf]

Rapport

Ondergetekende controleur, G. Lelijman, rapporteert U het volgende:
Hedenmorgen te ongeveer 7.45 uur werd het verkeer achter Pier 6 door enige aldaar ladende auto’s gestremd. Ondergetekende liet de chauffeurs de wagens weghalen. Hierbij voegde een persoon, genaamd B. G. J. Menhuis (pers: kooper, leg: 92) hem de volgende woorden toe:
„Als wij je wekelijks maar een flinke fooi of een hand sigaren geven mogen wij hier ook alles doen”. Daar ik mij door deze woorden gekrenkt gevoel, zou ik gaarne zien, dat U bedoelden persoon op het minderwaardige van zijn optreden wees.

13 - 7 - 40
Controleur
G. Lelijman

[Links onderaan:]
Den WelEd Bedrijfschef
Centrale Markt.

[In de linker marge, verticaal geschreven:]
N. is van 12-14 Juni 1940 geschorst geweest wegens niet betalen. 15/7-40 [paraf]

[Rechts onderaan, besluitvorming:]
3 d. uitsluiten; Ma., Di., Wo. 22, 23, 24 Juli
16/7 ’40 [paraf]

[Onderaan in rood potlood:]
16/7/40 No 17/24 h Dit handgeschreven rapport is een zakelijke verslaglegging van een incident op een handelslocatie, vermoedelijk de Centrale Markthallen in Amsterdam. De controleur, G. Lelijman, rapporteert een aanvaring met een handelaar genaamd Menhuis. Wanneer de controleur handhavend optreedt tegen foutief geparkeerde vrachtwagens bij "Pier 6", reageert Menhuis met een suggestie van omkoping ("een flinke fooi of een hand sigaren").

De controleur ervaart dit als een belediging ("gekrenkt gevoel") en verzoekt zijn superieur om disciplinaire maatregelen. Uit de kanttekeningen blijkt dat de handelaar een recidivist is; hij was een maand eerder al geschorst voor wanbetaling. De afhandeling van het incident is ook genoteerd: Menhuis wordt voor drie dagen van de markt uitgesloten (22 t/m 24 juli 1940), ondanks het feit dat hij volgens een latere aantekening zijn excuses aan de directeur heeft aangeboden. Het document dateert van juli 1940, slechts twee maanden na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting. In deze periode van schaarste en beginnende distributie was de controle op de Centrale Markt van cruciaal belang voor de voedselvoorziening. Corruptie of het aanbieden van steekpenningen (zoals de genoemde sigaren, die schaars werden) werd door de autoriteiten en ambtenaren die de orde probeerden te handhaven, hoog opgenomen. De formele toon en de directe tuchtrechtelijke gevolgen (uitsluiting van de markt) illustreren de strikte handhaving van de marktverordeningen in die tijd.