Proces-verbaal (officiële akte van een overtreding). 77/45/1 17.40. 26126
PRO-JUSTITIA Afd. A. Artikel 461 Wetboek van Strafrecht.
MARKTWEZEN TE AMSTERDAM nr. 5963

No. Politie

Proces-verbaal

Ik, ondergetekende, Jan Vis
Ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter, verklaar het navolgende :
Op 19 September 1940, des voor middags te ongeveer 8 uur 10 minuten bevond ik mij, in uniform gekleed op het terrein van de Centrale Markt, aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam (W) en constateerde, dat een persoon aldaar liep, terwijl ik het vermoeden had, dat hij uit geenerlei hoofde daartoe bevoegd was.
Bedoeld terrein is door kanalen en hekwerken geheel van de openbare wegen afgesloten en op verschillende plaatsen bij toegangen in die hekwerken en aan den waterkant zijn borden aangebracht met het duidelijk leesbare opschrift : ,,Verboden Toegang'', ,,art. 461 Wetb. van Strafrecht''.
Ik hield bedoelde persoon staande en verklaarde hij desgevraagd niet uit eenigerlei hoofde bevoegd te zijn, om op den grond van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam te loopen. Hij was niet in het bezit van een legitimatiekaart met daarbij behoorend geldig betalingsbewijs, die recht van toegang geeft tot de Centrale Markt. Deze kaarten worden door den Directeur van het Marktwezen op een door belanghebbende gedaan verzoek, afgegeven.

Desgevraagd gaf hij op genaamd te zijn :
NATHAN GOBETS,
geboren te Amsterdam, den 14en Januari 1920.
wonende Iepenweg 21 III te Amsterdam-Oost.
van beroep zonder
Ik zegde hem dit Proces-verbaal aan.
Hiervan op mijn ambtseed opgemaakt dit Proces-verbaal te Amsterdam, 8 October 1940.

De Ambtenaar voornoemd,
(Handtekening: J Vis)

Gezien :
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie :

Model C.M. 38-250-3-'39-138 Z. O. Z. Dit proces-verbaal betreft een overtreding van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht: het zich bevinden op verboden terrein zonder daartoe gerechtigd te zijn. De verbalisant, Jan Vis, was een ambtenaar van het Marktwezen die tevens de bevoegdheid van onbezoldigd veldwachter had.

De kern van de overtreding is dat de verdachte, Nathan Gobets, zich op het terrein van de Centrale Markt bevond zonder de vereiste legitimatiekaart en het bijbehorende betalingsbewijs. Het document is een standaardformulier ("Model C.M."), waarbij specifieke details zoals namen, data en de specifieke aard van het ontbrekende document (via een stempel/doorslag onderaan de derde alinea) zijn toegevoegd.

Opvallend is de lange tijd tussen de overtreding (19 september) en het feitelijk opmaken van het proces-verbaal (8 oktober). Dit document is opgesteld in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (september/oktober 1940). De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was een cruciaal punt voor de voedselvoorziening en distributie in Amsterdam. In deze periode werden de regels voor toegang tot dergelijke strategische plekken aangescherpt.

De persoon in kwestie, Nathan Gobets (20 jaar oud ten tijde van het incident), was een Joodse Amsterdammer. Hoewel het proces-verbaal een "gewone" overtreding van de wet lijkt, krijgt het binnen de historische context van de Jodenvervolging een beladen betekenis. Voor Joodse burgers werd het steeds moeilijker en gevaarlijker om zich in de openbare ruimte of op specifieke terreinen te begeven. Uit archieven (zoals het Joods Monument) blijkt dat Nathan Gobets de oorlog niet heeft overleefd; hij werd in juli 1943 in Sobibor vermoord. Dit document vormt daarmee een bureauctratisch spoor van de toenemende repressie en controle op individuen in het bezette Amsterdam. A. Artikel Marktwezen (Ambtenaar) Marktwezen Politie