Handgeschreven brief (verzoekschrift). 21 augustus 1940. M. Grootkerk, Nieuwe Kerkstraat 77 I, Amsterdam. Nº 85/47/ M. 1940

in besp.

21 Augustus 1940

Mijnheer ondergetekende vraagt Uw
beleefd of hij op den markt (Mosplein)
waar hij een vaste plaats heeft ook met
eigen matiriaal kan staan. Daar er van den
winter zeer weinig handel om dan een stal
te nemen dat is voor mijn dan te kostbaar
als ik wat handel heeft dan neem ik een
stal of met eigen matiriaal.

Bij voorbaat
mijn dank
M. Grootkerk
Nieuwe Kerkstraat 77 I
Amsterdam In deze brief verzoekt M. Grootkerk de bevoegde instantie (waarschijnlijk de Marktmeester of de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam) om toestemming voor een afwijking van de reguliere marktregels.

De kern van het verzoek:
De afzender heeft een vaste standplaats op de markt aan het Mosplein (in Amsterdam-Noord). Hij vraagt of hij daar met eigen materiaal (bijvoorbeeld een eigen kar of opbouw) mag staan in plaats van een gemeentelijke marktkraam ("stal") te huren.

De motivatie:
De reden is puur economisch. De schrijver voorziet dat er in de wintermaanden weinig handel zal zijn. De huur van een officiële marktkraam is in die periode te duur ("te kostbaar") in verhouding tot de verwachte omzet. Hij stelt voor om alleen een kraam te huren als er voldoende handel is, en anders zijn eigen materiaal te gebruiken.

Taal en spelling:
Het document bevat enkele spelfouten en archaïsche zinsconstructies die kenmerkend zijn voor iemand met een beperkte formele opleiding in die tijd (bijv. "matiriaal" in plaats van materiaal, "als ik wat handel heeft" in plaats van heb). De toon is echter zeer beleefd en respectvol. Dit document stamt uit augustus 1940, slechts drie maanden na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting. Hoewel het dagelijks leven in de eerste maanden van de bezetting voor velen nog enigszins "normaal" leek door te gaan, wijst dit schrijven op de economische onzekerheid van die tijd.

Locatie en Achtergrond:
* Mosplein: De markt op het Mosplein was (en is) een belangrijk commercieel hart voor Amsterdam-Noord.
* Nieuwe Kerkstraat: De afzender woonde in de Nieuwe Kerkstraat 77. Deze straat lag in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. De naam Grootkerk kwam in die tijd veelvuldig voor binnen de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Veel Joodse Amsterdammers waren werkzaam in de ambulante handel en op de markten.
* Tijdsbeeld: De vrees voor een slechte winterhandel in 1940 was gegrond. Door de bezetting ontstonden er al snel tekorten, werd distributie ingevoerd en nam de koopkracht van de bevolking af. Voor kleine zelfstandigen op de markt was het minimaliseren van vaste lasten, zoals kraamhuur, cruciaal om te overleven.

Dit briefje is een tastbaar bewijs van de kleine, persoonlijke strijd om het hoofd boven water te houden tijdens het begin van een zeer donkere periode in de Amsterdamse geschiedenis. M. Grootkerk Gemeente Amsterdam Marktwezen