Officieel rondschrijven / interne mededeling. 19 april 1941. De Gemeentesecretaris van Amsterdam. [Briefhoofd met wapen van Amsterdam]
GEMEENTE-SECRETARIS VAN AMSTERDAM

$N^o 1/31/1$ M. $1941 \frac{21}{4}$
MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN

AMSTERDAM, 19 April 1941

No. 189 Bur. G.
BIJLAGE(N)

[Handgeschreven rechtsboven: onduidelijke initialen/paraaf, o.a. "Gjk"]

[Getypte tekst:]
De Beauftragte voor de stad Amsterdam heeft aan den Regeeringscommissaris medegedeeld, dat Professor Dr. Otto Scheel uit Kiel, op Maandag 21 April a.s., 19.45 uur, in het Koloniaal Instituut een lezing zal houden over "Aufstieg und Niedergang Englands als See- und Weltmacht", welke voor het Gemeentepersoneel toegankelijk is.

Ik verzoek U het bovenstaande ter kennis te brengen van de onder U ressorteerende ambtenaren.
Wi.

De Gemeentesecretaris,
[Handgeschreven handtekening, vermoedelijk Mr. P.J. Mijksenaar] l.s.

[Handgeschreven linksboven/midden:]
ontvangen 21/4 '41

[Handgeschreven middenonder:]
meegedeeld aan Insp. [onleesbaar] 21/4 '41
idem aan abt. Hoofdbeton, Vischmarkt en Koelhuizen 21/4 '41 [Paraaf]

AAN Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën en Chefs van afdeelingen der Gemeentesecretarie.

G.A. 32 Dit document is een ambtelijke mededeling uit het tweede jaar van de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van het schrijven is het aankondigen van een lezing door een Duitse academicus, Professor Dr. Otto Scheel, gericht aan het Amsterdamse gemeentepersoneel.

De toon is zakelijk en procedureel, maar de hiërarchie van de bezettingsmacht is duidelijk zichtbaar. De "Beauftragte" (de Duitse toezichthouder voor Amsterdam, destijds Hans Böhmcker) geeft de informatie door aan de Regeringscommissaris (de door de Duitsers aangestelde bestuurder, destijds Edward Voûte), die het via de Gemeentesecretaris laat verspreiden onder het personeel.

De handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de snelle administratieve verwerking. De mededeling werd op 21 april (de dag van de lezing) ontvangen en direct 'meegedeeld' aan diverse onderdelen, waaronder de Inspectie en specifieke afdelingen zoals de Vischmarkt en Koelhuizen. Dit duidt op een strakke, dwingende verspreiding van dergelijke 'uitnodigingen'. De lezing met de titel "Aufstieg und Niedergang Englands als See- und Weltmacht" (Opkomst en ondergang van Engeland als zee- en wereldmacht) is een schoolvoorbeeld van nationaalsocialistische propaganda. Het doel was om door middel van schijnbare academische autoriteit het moreel van de Nederlandse ambtenarij te beïnvloeden en de onvermijdelijkheid van een Duitse overwinning op Groot-Brittannië aan te tonen.

Het Koloniaal Instituut (het huidige Tropenmuseum) werd tijdens de bezetting vaker gebruikt voor dergelijke bijeenkomsten en tentoonstellingen met een ideologische inslag. Professor Otto Scheel was een historicus en theoloog uit Kiel die zich in zijn werk schikte naar de nationaalsocialistische geschiedopvatting.

Dergelijke bijeenkomsten waren formeel vaak "toegankelijk", maar in de praktijk werd aanwezigheid van ambtenaren sterk aangemoedigd of als een loyaliteitstest gezien binnen het proces van de 'gelijkschakeling' van het Nederlandse overheidsapparaat. P.J. Mijksenaar