Administratieve lijst van marktgeldbetalingen. 15 januari 1942. Waterlooplein 15-1-42
Den Heer
de Vries

            Betalingen van losse plaatsen door vaste plaatshouders,
            welke naar Joodsche markten zijn overgeplaatst.

Nr Namen Markt Betalingen
4 J. Sluis Joubertstr: 4 bet: weekw: 1404-1424-1474-1508
28 S. v. Engel " " 2 bet: " " 1497 en 1500
29 J. Hijmans " " Geen bet: " "
30 L. v. Collem " " " " " "
78 S. Polak " " " " " "
4 S. de Vries Waterloopl: " " " "
39 J. Mulder " " " " " "
65 J. Blik " " " " " "
100 M. Bleekrode " " " " " "
103 J. Vogel " " " " " "
110 M. Schuitenvoerder " " " " " "

                                        J. Renz

                                                                verordening model 15. 10.000 1-'37-388 Dit document is een handgeschreven overzicht van de administratie van marktgelden in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het betreft specifiek de betalingen voor "losse plaatsen" door marktkooplieden die oorspronkelijk een vaste plaats hadden, maar zijn verplaatst naar de zogenaamde "Joodsche markten".

De lijst toont namen van kooplieden, de markt waar zij naar zijn overgeplaatst (de Joubertstraat in de Transvaalbuurt of het resterende Joodse deel van het Waterlooplein), en hun betalingsstatus. Opvallend is dat de meerderheid van de genoemde personen op deze lijst geen betaling heeft verricht ("Geen bet."). De vermelde nummers (zoals 1404, 1424) verwijzen vermoedelijk naar de nummers van de kwitanties of weekkaarten. Het document is ondertekend door een zekere J. Renz, waarschijnlijk een marktmeester of administratief medewerker van de gemeente. Het document dateert van 15 januari 1942, een cruciale periode in de uitsluiting van Joden uit het openbare leven in Nederland. In september 1941 voerden de Duitse bezetters verordeningen in die Joden verboden om op reguliere markten te staan. Als gevolg hiervan werden in Amsterdam specifieke 'Joodse markten' ingesteld, waar alleen Joodse kooplieden mochten staan en alleen Joodse klanten mochten kopen.

De Joubertstraat en een afgeschermd deel van het Waterlooplein waren twee van deze locaties. Veel Joodse kooplieden raakten door deze isolatie en de beperkte koopkracht van hun publiek hun inkomsten kwijt, wat de vele vermeldingen van "Geen bet." op deze lijst verklaart. Dit document is een direct bewijs van de bureaucratische uitvoering van de anti-Joodse maatregelen en de economische verstikking van de Joodse bevolking in Amsterdam kort voor de aanvang van de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen.