Aanvraagformulier voor een marktplaats (hulpmarkt). Oktober 1941. M A R K T W E Z E N A M S T E R D A M .

Ondergeteekende (naam en voorletters): ............................................
geboren: ......................... Adres: ..........................................
verzoekt een plaats te mogen innemen op de hulpmarkt:
x speeltuin Waterlooplein;
x " Gaaspstraat;
x " Joubertstraat;
met het artikel x levensmiddelen .
x textielwaren .
Bovenstaande markten zijn uitsluitend toegankelijk voor Joodsche marktbezoekers.
Amsterdam, . October 1941.

x Doorhalen wat niet gewenscht wordt.

==========================================================================
IN TE VULLEN DOOR AMBTENAREN [..]DKANTOOR MARKTWEZEN.

          (dagmarkt ..........................................

1) nam plaats in op (
(weekmarkt(en) .....................................

2) datum van inschrijving op sollicitantenlijst ..........................
(oudste datum invullen) Dit document is een officieel aanvraagformulier van de Amsterdamse dienst Marktwezen uit de herfst van 1941. Het formulier is bedoeld voor handelaren die een standplaats willen bemachtigen op een van de drie specifiek genoemde "hulpmarkten".

De belangrijkste kenmerken van het document zijn:
* Locaties: De genoemde locaties (Waterlooplein, Gaaspstraat en Joubertstraat) waren de drie plekken waar de Duitse bezetter markten voor de Joodse bevolking had aangewezen.
* Segregatie: De expliciete zin "Bovenstaande markten zijn uitsluitend toegankelijk voor Joodsche marktbezoekers" getuigt van de doorgevoerde segregatie. Niet alleen de kooplieden, maar ook de bezoekers moesten Joods zijn.
* Producten: Er wordt onderscheid gemaakt tussen de handel in levensmiddelen en textielwaren.
* Bureaucratie: Het onderste gedeelte van het formulier toont de administratieve afhandeling door de gemeente, inclusief het bijhouden van een sollicitantenlijst op basis van anciënniteit ("oudste datum invullen"). Dit formulier vormt een tastbaar bewijs van de anti-Joodse maatregelen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. In september 1941 vaardigde de Duitse bezetter een verbod uit voor Joden om algemene markten te bezoeken of daar handel te drijven. Als gevolg hiervan werden in Amsterdam per 1 november 1941 drie aparte "Jodenmarkten" ingesteld: op het Waterlooplein (bij de speeltuin), in de Gaaspstraat (Rivierenbuurt) en in de Joubertstraat (Transvaalbuurt).

Het document illustreert hoe de reguliere gemeentelijke bureaucratie van het Marktwezen werd ingezet om de uitsluiting en isolatie van de Joodse burgers te faciliteren. De oprichting van deze markten was een tussenstap in de toenemende beroving van rechten en de uiteindelijke deportatie van de Joodse Amsterdammers. Gemeente Amsterdam Marktwezen