Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 24 februari 1941. De Directeur (vermoedelijk van een regionale of provinciale instantie voor maatschappelijke zorg). Het Bureau voor Maatschappelijk Hulpbetoon der Gemeente Edam. [Handgeschreven, linksboven:] verzonden 25/2
[Handgeschreven, rechtsboven:] U. de Haan

[Rechtsboven:] D/HG.

[Centraal boven, adres:]
het Bureau voor Maatschappelijk
Hulpbetoon der Gemeente Edam,
Spui 48,
E D A M .

[Links:] 25/13/4 M.
[Rechts:] 24 Februari 1941.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 10 Februari jl. ver-
zoek ik U beleefd mij te willen berichten, sedert welken datum
D.Visser te Volendam onderstand van Uw instelling ontvangt.

De Directeur, Dit document is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit de vroege oorlogsjaren in Nederland. Het betreft een verificatievraag tussen twee instanties die belast zijn met sociale zorg.

• Administratieve nauwkeurigheid: De brief verwijst expliciet naar een eerdere brief van 10 februari, wat duidt op een lopend dossier.
• Onderstand: De term "onderstand" was de toenmalige benaming voor wat we tegenwoordig bijstand of sociale zekerheid noemen. Het was bedoeld voor burgers die niet in hun eigen levensonderhoud konden voorzien.
• Controle: De vraag naar de exacte datum suggereert dat er een controle plaatsvindt, mogelijk om dubbele betalingen te voorkomen of om te bepalen welke instantie financieel verantwoordelijk is voor deze inwoner van Volendam (dat destijds onder de gemeente Edam viel).
• Kenmerken: De handgeschreven notitie "verzonden 25/2" geeft aan dat de brief de dag na datering daadwerkelijk de deur uit is gegaan. De naam "U. de Haan" verwijst waarschijnlijk naar de behandelend ambtenaar. De brief is gedateerd op 24 februari 1941, een historisch significante periode in de Nederlandse geschiedenis. Dit is precies één dag voor het uitbreken van de Februaristaking (25 en 26 februari 1941). Hoewel de brief zelf een puur administratief karakter heeft over sociale zorg, laat het zien dat de reguliere gemeentelijke bureaucratie gewoon doordraaide tijdens de Duitse bezetting.

In deze periode stonden sociale instellingen onder toenemende druk, zowel door de economische omstandigheden van de oorlog als door de geleidelijke invoering van nationaalsocialistische principes in het openbaar bestuur. De controle op wie welk bedrag aan "onderstand" ontving, werd strikter gehandhaafd. Volendam was in die tijd een relatief arme gemeenschap waar visserij de hoofdmiddelen van bestaan vormde, en waar sociale steun voor veel gezinnen essentieel was. D. Visser U. de Haan