Handgeschreven brief (verzoek/kennisgeving). Gedateerd via stempel op 30 november 1941 (№ 30/11/1 M.1941 1/3). Jacob Nol, woonachtig aan de Vrolikstraat 136-II, Amsterdam. № 30/11/1 M.1941 1/3

aan Het Marktwezen
Amsterdam
Jan v Galenstraat 14

M.

[Aantekening rechts:] m. Turf

Bij den wil ik uw melden als dat mijn zoon
Hyman Nol de markt van het Waterlooplein
niet kan betrekken aangezien hij bij de Gijzelaars
betrokken is
daar hij uw nu niet kan bereiken doe ik uw door
den bericht om den oproep als kennisgeving te
willen aannemen

Hoogachtend
Jacob Nol
Vrolikstraat 136 II
Adam

30 * Kernboodschap: Jacob Nol brengt de instantie 'Het Marktwezen' op de hoogte dat zijn zoon, Hyman Nol, zijn gereserveerde plek op de markt van het Waterlooplein niet kan innemen.
* Reden: De reden die wordt opgegeven is zeer beladen: de zoon is "bij de Gijzelaars betrokken". Dit is eufemistisch of feitelijk taalgebruik voor het feit dat hij door de Duitse bezetter is opgepakt en als gijzelaar wordt vastgehouden.
* Taalgebruik: De brief is geschreven in een formeel, enigszins archaïsch Nederlands ("Bij den", "als dat"), typerend voor die tijd en voor correspondentie met officiële instanties. De afkorting "Adam" voor Amsterdam was destijds gangbaar.
* Administratieve context: De stempel bovenaan en de aantekening "m. Turf" wijzen op een ambtelijke verwerking van het document binnen de administratie van het Amsterdamse Marktwezen. Dit document stamt uit november 1941, een gitzwarte periode in de geschiedenis van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode werden de maatregelen tegen de Joodse bevolking steeds strenger. De markt op het Waterlooplein was van oudsher een centrum van de Joodse handel, maar de Duitse bezetter voerde steeds meer restricties in voor Joodse marktkooplieden.

De term "Gijzelaars" in de brief verwijst naar de praktijk van de bezetter om burgers op te pakken als represaillemaatregel of om verzet de kop in te drukken. De naam Hyman Nol komt voor in de archieven van de Jodenvervolging. Een Hyman Nol (geboren 1918) uit Amsterdam werd inderdaad in 1941 gearresteerd en overleed later dat jaar in het concentratiekamp Mauthausen. Deze brief is een direct bewijs van de wanhopige pogingen van familieleden om praktische zaken te regelen voor geliefden die door de nazi's waren weggevoerd. Marktwezen