Ambtelijke rapportage / Adviesnota. 13 oktober 1942 (13/10 -’42). (Tekst in de linkermarge, verticaal geschreven:)
6 deelen en de omstandigheden waarin de aanvrager thans zakelijk en persoonlijk verkeert.
Zelfs zijn zaken aldaar heeft, zoodat bij toelating van hem op de Centrale Markt te vreezen is, dat hij zal trachten goed op de veiling te koopen, om het aan de andere handelaren weer buiten de Markt te verkoopen.

(Hoofdtekst:)
Weth. [onleesbaar] 13/10 -’42.

Door den heer C. Esveld Jr. is in den aanvang van dezen zomer een verzoek gedaan, tot het huren van een pakhuis of openplaats op de Centrale Markt om zich als grossier hier ter stede te kunnen vestigen. Na onderzoek van de aanvrage heb ik gemeend het verzoek van de hand te moeten wijzen.

De heer Esveld Jr. heeft met dit besluit geen blijkbaar genoegen kunnen nemen en heeft de hulp van het advocatenkantoor van Mr. Vas te Bennekom (Gld.) ingeroepen van welke zijde bij mij de betreffende zaak op nieuw aanhangig is gemaakt. Het is mij bekend en hernieuwd onderzoek van deze aanvrage heeft mij echter ondergeteekende niet op zijn aanvankelijk besluit kunnen doen terugkomen.

Het is bekend, dat de heer C. Esveld Jr. een dezer dagen over dezelfde aangelegenheid is ontvangen. Hieronder moge nu volgen een uiteenzetting van door ondergeteekende overwogen conclusies.

De aanvrage dient van uit twee gezichtspunten te worden bezien. Er zijn n.l. de zuivere zakelijke gegevens te beoordelen.

Wat de zuivere zakelijke kant aangaat is vast te stellen, dat de heer Esveld Jr. in het bezit is van een erkenning als groothandelaar voor Ned. groenten- fruit en peulv. [peulvruchten] dat hij via commissionaires zijne goederen krijgt van de veilingen te Aalsmeer, Koedijk, Zwaag en sinds kort van Enkhuizen. Naar beweren van zijn raadsman bedraagt zijn inkoop wekelijks omstreeks f 1000.-.

Voorts valt vast te stellen, dat Esveld voorheen een (Groothandels?) [doorgehaald] zaak heeft gehad en op de markt stond. Die kleinhandelzaak heeft hij opgeheven.

Wat de andere kant van de zaak betreft moet men deze dus vinden, dat Esveld niet iemand is waarop geen aanmerkingen zijn. In de eerste plaats overtreedt hij regelmatig het voorschrift uit het reglement op de Centrale Markt waarbij het verboden is aan winkeliers en grossiers buiten de Centrale markt te koopen, terwijl Esveld Jr. geregeld deze leveranties verzorgd. Hij heeft op de Centr. markt een groep van detaillisten gemaakt, die buiten de Centrale markt van hem afnemen. Esveld verontschuldigt zich hiervoor door op te merken, dat bij toelating op de Centrale markt deze handelwijze niet meer noodig is, terwijl hij ook nog opmerkt, dat aan de gestelde regel ook door het Marktwezen niet streng de hand wordt gehouden.

Voorts tracht Esveld ook nog als kleinhandelaar op een geregelde plaats op een dagsmarkt in te nemen (Groningen).

Niet onvermeld mag blijven, dat er een algemeen vermoeden bestaat, dat Esveld als grossier wil optreden om aan zijn broers, die kleinhandelaars in dezelfde artikelen zijn, deze tegen grossiers prijzen te leveren, en voorts, dat hij voor het Vassenburger kantoor inkoopt, die... [tekst breekt af/einde pagina] Dit document is een ambtelijk advies aan een Wethouder over de aanvraag van C. Esveld Jr. om een groothandel (grossierderij) te mogen openen op de Centrale Markt. De auteur van het document adviseert negatief over dit verzoek.

De belangrijkste argumenten tegen Esveld zijn:
1. Regelovertreding: Esveld omzeilt momenteel de regels door buiten de Centrale Markt om aan detaillisten te leveren, wat volgens het reglement verboden is.
2. Belangenverstrengeling: Er is een vermoeden dat hij zijn positie als grossier wil gebruiken om zijn broers (die kleinhandelaren zijn) te bevoordelen met lagere inkoopprijzen.
3. Onbetrouwbaarheid: De auteur vreest dat de aanvrager goederen zal opkopen op de veiling om ze vervolgens buiten de markt om door te sluizen, wat de marktwerking verstoort.

Esveld probeert via een advocaat uit Bennekom de weigering aan te vechten, waarbij hij aangeeft dat de regels door het Marktwezen zelf ook niet streng worden nageleefd. Het document is gedateerd op 13 oktober 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de distributie van voedsel, waaronder groenten en fruit, strikt gereguleerd via een systeem van vergunningen en centrale markten om de zwarte handel in te dammen.

De "Centrale Markt" waarover gesproken wordt, bevindt zich waarschijnlijk in Groningen (gezien de expliciete vermelding van de dagsmarkt aldaar). Toelating tot dergelijke markten was cruciaal voor handelaren, maar de autoriteiten waren uiterst kritisch op nieuwe toelatingen om "ongecontroleerde" handel en prijsopdrijving te voorkomen. Het document geeft een inkijkje in de bureaucratische strijd om economische posities en de handhaving van marktreglementen in oorlogstijd. C. Esveld Esveld Jr (De heer) Marktwezen