Zakelijke brief / Rapportage betreffende visleveringen. 10 november 1941. Jac. Stam, Amsterdam. WelEdHeer De Boer (vermoedelijk een functionaris bij de visafslag of prijsbeheersing). Amsterdam 10 November 1941.

WelEdHeer De Boer!

1e Zaterdag 8 November j.l. heb ik een partij visch ontvangen van J. Muis, Hoekstr: 27. Spakenburg. Bij deze partij was volgens mijn nota 38 pond gr. blei à 0.25 per pond. Bij den verkoop bleek, dat er veel blei door-heen zat, die geen pond per stuk hielden, waarvan de prijs geen 0.25, maar 0.16 per pond is.

Daar in de drukte deze visch door ons niet kan uitgezocht worden heb ik die 38 pond blei maar gehalveerd, dus 19 pond voor 0.25 verdeeld en 19 pond voor 0.16. Robbes was hierbij tegenwoordig.

2e Zaterdag 8 Nov: j.l. heb ik ontvangen van G.W. Gerver Achterstraat 6-8 te Hoorn, een partij visch. Bij deze partij was 28 pond gr. blei à 0.25. Volgens nota. Bij deze 28 pond blei was er één bij van 2 pond en de rest was bijna alleen beneden het pond per stuk. Ik heb er verscheidene met Robbes nagewogen die allen 3 à 4 ons per stuk wogen. Ik heb hiervan 26 pond verdeeld voor 0.16 per pond, de rest à 0.25.

3e Zaterdag 8 Nov: j.l. heb ik ontvangen 435 pond kolblei van Gebr: v.d. Berg. Vischhandel te Makkum. Deze blei had hij genoteerd voor 0.16 per pond, dus moesten boven 20 CM zijn, maar bij onderzoek bleek, dat er minstens 1/3 à 1/2 in zat dat beneden de 20 CM was. Dit heb ik geconstateerd in tegenwoordigheid van den heer Warnar, Marechaussee te Zaandam, die hiervan mij getuige was. Ik heb deze blei allen voor 0.13 per pond uitgedeeld. -

Hoogachtend.
[Signatuur: Jac Stam]

Nº 46A/92/M.1941 19/11 In deze brief rapporteert Jac. Stam over onregelmatigheden bij drie verschillende visleveringen die hij op zaterdag 8 november 1941 heeft ontvangen. De kern van de klacht is telkens dat de geleverde vis (blei en kolblei) kleiner is dan op de factuur (nota) staat vermeld, waardoor de berekende prijs per pond te hoog is volgens de geldende kwaliteits- of prijsvoorschriften.

• Geval 1 (Muis, Spakenburg): Grote blei was gefactureerd voor 0,25 gulden, maar bleek deels te klein (onder een pond per stuk), wat een prijs van 0,16 rechtvaardigde. Stam heeft de partij uit pragmatisme 50/50 verdeeld over de twee prijsklassen.
• Geval 2 (Gerver, Hoorn): Van de 28 pond blei was slechts één vis van het juiste gewicht. De rest woog slechts 3 à 4 ons. Stam heeft de prijs voor het overgrote deel verlaagd naar 0,16.
• Geval 3 (V.d. Berg, Makkum): Een grote partij kolblei die minimaal 20 cm had moeten zijn voor de prijs van 0,16. Omdat een groot deel kleiner was, heeft Stam de prijs voor de gehele partij verlaagd naar 0,13. Dit document is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van een strikte distributie en prijsbeheersing om zwarte handel en prijsopdrijving tegen te gaan. De "Prijsbeheersing" stelde vaste prijzen vast op basis van gewicht en afmeting van de vis.

De brief dient waarschijnlijk als bewijsvoering voor de controle-instanties. Stam legt verantwoording af waarom hij minder heeft betaald of doorberekend dan op de oorspronkelijke nota's stond. Het feit dat hij getuigen opvoert — een zekere "Robbes" en zelfs een officieel figuur zoals een Marechaussee uit Zaandam — onderstreept de noodzaak om aan te tonen dat hij zich aan de regels hield en niet zelf sjoemelde met de prijzen. De stempel onderaan suggereert dat de brief is opgenomen in een officieel administratief dossier van de overheid of een toezichthoudend orgaan in november 1941. G.W. Gerver J. Muis Marechaussee