Dienstverslag / Rapport van een incident. J. Stam, Chef van de Vischmarkt (Halopzichter). (Getypte tekst)

R a p p o r t .

Hedenmorgen, 21 November 1941 was ondergetekende, J. Stam, Chef van de Vischmarkt, in de vischhal bezig met het verdeelen van de zoetwatervisch, welke verdeeling door de Nederlandsche Visschery-Centrale is goedgekeurd.

Een en ander verliep zonder moeilykheden, totdat op een bepaald moment de vischhandelaar W. Botter en zyn vrouw M. Botter-Jansen met luider stem tegen de toegepaste wyze van verdeeling protesteerden. Dat ging op een manier, waardoor de orde en de rust in de hal op ernstige wyze werd verstoord. Beide personen schreeuwden namelyk: "Houdt op met koopen", "Neemt geen visch", "Het is een rotzooi hier". Ik was hierdoor verplicht om myne werkzaamheden te staken en de aanwezige politie en marechaussee op te dragen de hal te ontruimen. Nadat de hal was ontruimd, zyn Botter en zyn echtgenoote van de markt verwyderd en kon ik daarna met myn werkzaamheden doorgaan, hetgeen thans verder volkomen rustig verliep.

Ik kan hieraan nog toevoegen, dat de wachtmeester van de Marechaussee A. Starreveld, my na afloop van het hierboven geschetste mededeelde, dat M. Botter-Jansen tegen hem had gezegd, dat het hun te doen was om "relletjes uit te lokken".

In verband met het bovenstaande stel ik U voor tegen beide, door my genoemde personen, strenge maatregelen te nemen, daar het den laatsten tyd meermalen is voorgekomen, dat zy trachten de orde en den goeden gang van zaken op de Vischmarkt te verstoren.

De Halopzichter,

[Handtekening: J. Stam]

(Handgeschreven notities)

• Bovenaan links: № 46A/101/4 (in rood) | 26/11/41 [Paraaf]
• Midden rechts:
  wegens verstoren van de orde
  Lijnbaansgr. 33 III [Adres betrokkenen]
  W.H. Botter en Botter-Jansen
  14 dagen uitsluiten
  en voorstel W. & M. voor onbepaalden tijd.
  m.i.v. Zaterdag 29 Nov.
  26/11/41 [Paraaf]
• Onderaan links:
  ing. art. 64 v.h. Reglement op de Verkoop in de Vischhal

--- Dit rapport beschrijft een incident op de vismarkt waarbij een echtpaar (de vishandelaar Botter en zijn vrouw) openlijk protesteerde tegen de rantsoenering en distributie van vis. De actie van het echtpaar—het oproepen tot een boycot ("Houdt op met koopen")—was een directe uitdaging aan het gezag van de Nederlandsche Visscherij-Centrale, de instantie die onder toezicht van de Duitse bezetter de visvoorraad beheerde.

De reactie van de autoriteiten was hard: de marechaussee ontruimde de hal en de halopzichter adviseerde "strenge maatregelen". Uit de handgeschreven notities blijkt dat dit advies werd opgevolgd. Het echtpaar werd voor 14 dagen van de markt uitgesloten, met een voorstel om hen voor onbepaalde tijd de toegang te ontzeggen. Dit had grote economische gevolgen voor hen, aangezien hun inkomen afhankelijk was van de handel in de hal. De opmerking over het "uitlokken van relletjes" suggereert dat de autoriteiten vreesden voor bredere sociale onrust of verzetsdaden in een tijd van schaarste.

--- * Tweede Wereldoorlog & Bezetting: In november 1941 was de schaarste in Nederland al goed voelbaar. De bezetter controleerde de voedselvoorziening via diverse 'Centrales'. Protest tegen deze systemen werd vaak gezien als politiek verzet of sabotage.
* Voedseldistributie: Vis, met name zoetwatervis, was een belangrijk onderdeel van het dieet toen vlees schaarser werd. De Nederlandsche Visscherij-Centrale (NVC) was belast met de regulering hiervan. Onvrede over de "toegepaste wijze van verdeeling" kwam vaak voort uit het gevoel dat de verdeling onrechtvaardig was of dat er vis naar Duitsland werd afgevoerd.
* Handhaving: De inzet van zowel de gewone politie als de Marechaussee in een markthal onderstreept hoe gespannen de situatie rond voedselmarkten was tijdens de oorlogsjaren. De Marechaussee werd gedurende de bezetting geherstructureerd en vaak ingezet voor politietaken die de openbare orde en distributiewetten betroffen.