Officiële brief/circulaire van de Nederlandsche Visscherijcentrale. 28 november 1941. Nederlandsche Visscherijcentrale (Afdeling Distributie & Vischvervoer). [Briefhoofd]
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE
JULIANA VAN STOLBERGPLEIN 3 - 4 • 'S-GRAVENHAGE
POSTGIROREKENING 245271 TELEFOON 720080
TELEGRAMADRES: NEDVISCEN INTERCOMM. XX
VOOR AFD. DISTRIBUTIE & VISCHVERVOER TEL. 720060, TOESTEL 674 EN 722641

[Linkerkolom]
Afd. Verd. No 17421/704
Betreffende: sardijn
Bijlage 1 stuks, t.w.:
Prijsbeschikking.

[Rechterkolom]
's-Gravenhage, 28 November 1941.

[Stempels en handgeschreven aantekeningen]
No. 46A/161/s 11. 1941 5/12 [rood]
A A N
BELANGHEBBENDEN. -
[Handtekening/paraaf in blauw: mi. turp]

[Inhoud brief]
In verband met de omstandigheid dat voor sardijn (sprot) en bliek maximumprijzen zijn vastgesteld, zal deze vischsoort, zoodra deze prijzen op den afslag worden bereikt, onder de handelaren moeten worden verdeeld.
Deze verdeeling zal geschieden door of namens den Directeur van den Vischafslag en wel overeenkomstig een verdeellijst, opgemaakt door de Nederlandsche Visscherijcentrale op basis van Uw aankoopen gedurende het vorige seizoen. De verdeeling te IJmuiden geschiedt volgens een door de Nederlandsche Visscherijcentrale na overleg met den handel opgestelden staat. Indien de maximumprijs niet kan worden bereikt, wordt de visch op de gewone wijze afgeslagen en is dan voor iederen handelaar te koop.
Wanneer U visch aan een afslag wordt toegewezen, rust op U de verplichting deze door te leveren aan Uw afnemer(s) van het vorige seizoen. Het niet behoorlijk nakomen van deze verplichting kan tot gevolg hebben, dat Uw toewijzing wordt ingetrokken. Voorts wordt van U verlangd, dat U wekelijks en wel des Maandags aan de Nederlandsche Visscherijcentrale een duidelijke opgave inzendt van Uw afnemers over de afgeloopen week, alsmede van de hoeveelheden die zij van U hebben ontvangen, terwijl bovendien omgaand een lijst wordt ingewacht van Uw afnemers van het vorige seizoen. Voor hen, die de visch niet zelf verwerken doch voor den verschhandel bestemmen geldt het volgende:
70% moet worden geleverd aan rookerijen en 30% aan conservenfabrieken, zuurderijen en dergelijke.

p.p. NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
[Handtekening onleesbaar]
[Handgeschreven naam in de kantlijn: Kroonenburg]

[Linksonder]
Ve/To
[Logo: A in cirkel] 19668 - '41 - K 983 Dit document is een direct gevolg van de schaarste en de daaruit voortvloeiende prijsregulering tijdens de Tweede Wereldoorlog. Omdat er voor sardijn (sprot) en bliek een maximumprijs is vastgesteld, kan het marktmechanisme van vraag en aanbod (de veiling/afslag) niet meer vrij functioneren zodra die prijs bereikt is.

Om te voorkomen dat handelaren elkaar verdringen of dat er een zwarte markt ontstaat, voert de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) een distributiesysteem in. De kernpunten zijn:
1. Quota op basis van historie: Handelaren krijgen vis toegewezen op basis van hun inkoopvolumes uit het voorgaande seizoen.
2. Doorleverplicht: Handelaren mogen de vis niet vrij verkopen, maar moeten deze leveren aan hun vaste afnemers van vorig jaar. Dit garandeert de continuïteit in de keten.
3. Controle en Rapportage: Er geldt een strenge wekelijkse meldingsplicht over wie wat heeft ontvangen.
4. Bestemmingsvoorschriften: De vis voor de handel moet verplicht verdeeld worden tussen rokerijen (70%) en de verwerkende industrie (30%), wat duidt op een strakke centrale planning van de voedselvoorziening. In november 1941 was de Duitse bezetting van Nederland ruim anderhalf jaar gaande. De economie werd steeds meer een geleide economie, gericht op zowel de eigen voedselvoorziening als de leveranties aan Duitsland.

De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) was een organisatie die door de bezetter was ingesteld (onder het Directoraat-Generaal voor de Voedselvoorziening) om de gehele visserijketen te controleren, van de vangst tot de consumptie. Dergelijke "Centrales" bestonden voor bijna elke landbouw- en voedselsector.

De brief illustreert de bureaucratisering van het dagelijks leven: zelfs de verdeling van kleine vissoorten als sprot en bliek werd tot in detail gereguleerd en gecontroleerd met sancties (intrekken van toewijzingen) voor wie zich niet aan de regels hield. De datum (28 november 1941) valt in een periode waarin de tekorten in Nederland nijpend begonnen te worden en de rantsoenering steeds strikter werd.