23 september 1941. Pieter van der Heyden (geboren 8 december 1919), wonende aan de Sumatrastraat 17-III, Amsterdam. De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Nº 53/72/1 M. 1941 24/9

Amsterdam 23 Sept 1941.

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen.

Webed. Heer.

Ondergetekende Pieter van der Heyden, geb 8 Dec 1919
te Leiden, wonende Sumatrastraat 17 III A’dam (oost), verzoekt
Uw edele beleefd in aanmerking te mogen komen voor een
kruiers kaart.
Daar mijn patroon, den Heer S Burger Ambonplein 30
A'dam (Oost) mij mijn ontslag heeft gegeven daar hij ten
gevolge van de tyds omstandigheden, niet meer zoo’n groote
knecht kan bekostigen.
Nu kan ondergetekende, bovengenoemde Heer, zijn
paard en wagen huren en wou daarmede gaan kruuien,
om toch nog wat te kunnen verdienen daar hij
kostwinner is voor een gezin bestaande uit 12 pers.
Hopende dat Uw edele met een en ander rekening
wilt houden verblijf ik met de meeste
hoogachting en bij voorbaat vriendelijk
dankend u.d.d.

P v d Heyden

Sumatrastraat 17 III
Amsterdam oost.

[In de rechterbovenhoek is met een ander handschrift "h.i. M. Brouwer" genoteerd, waarschijnlijk een paraaf van de behandelend ambtenaar. Rechtsonder staat het getal "53" genoteerd.] * Kern van de aanvraag: De 21-jarige Pieter van der Heyden verzoekt om een officiële vergunning (kruierskaart) om als zelfstandig transporteur/kruier aan de slag te gaan.
* Aanleiding: De aanvrager is ontslagen door zijn werkgever, de heer S. Burger (gevestigd aan het nabijgelegen Ambonplein). De reden voor het ontslag is economisch van aard: de werkgever kan de kosten voor een "groote knecht" niet meer dragen vanwege de oorlogsomstandigheden.
* Ondernemingsplan: Van der Heyden heeft een concrete oplossing bedacht; hij kan het paard en de wagen van zijn voormalige baas huren om zo zijn eigen brood te verdienen.
* Sociale urgentie: De aanvrager benadrukt dat hij de kostwinner is voor een zeer groot gezin van maar liefst 12 personen. Dit geeft de aanvraag een zekere mate van wanhoop en urgentie.
* Stijl en taalgebruik: De brief is opgesteld in de formele, eerbiedige stijl die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met de overheid (bijv. "Uw edele", "Webed. Heer", "u.d.d." oftewel Uw dienstwillige dienaar). Er zijn enkele spellingvarianten die karakteristiek zijn voor de tijd of het opleidingsniveau (bijv. "tyds omstandigheden", "kruuien"). Dit document stamt uit september 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De term "tyds omstandigheden" (tijdsomstandigheden) was een veelgebruikt eufemisme voor de economische ontwrichting en schaarste als gevolg van de Tweede Wereldoorlog.

De brief biedt een inkijkje in de sociaaleconomische realiteit van de Amsterdamse Indische Buurt tijdens de bezetting. Voor veel arbeidersgezinnen was de situatie precair; sociale zekerheid was beperkt en het verlies van een baan had directe gevolgen voor de voedselvoorziening van het hele gezin. Het "Marktwezen" was de gemeentelijke instantie die toezag op de handel en het transport op de Amsterdamse markten. Zonder de benodigde "kruierskaart" mocht men niet officieel werkzaam zijn op of rond de marktterreinen.