C. Bras
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 55
Maurits Agsteribbe (geb. 1903) was een fruitkoopman op de Waterloopleinmarkt. In 1939 aangehouden wegens kruimeldiefstal. In 1942 moest hij zijn standplaats op de Centrale Markthallen beëindigen, waarschijnlijk door arisering. Overleed in maart 1943.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Officieel rapport / schadeverslag.
* **Inhoud:** Het document betreft een schadeverslag van een aanrijding bij de Nederlandse Veiling in Amsterdam. De kern van de zaak is dat de muur al eerder was beschadigd door expediteur Stroet. Door de nieuwe aanrijding van H. Bras is de schade verergerd. Het rapport dient om de kostenverdeling tussen de twee partijen (Stroet en Bras) vast te stellen ten behoeve van de verzekering (Zürich). * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de destijds gangbare administratieve spelling (bijv. "zyn", "Westelyken", "aanryden", "mogelyk"). De toon is zakelijk en feitelijk. * **Financiële afhandeling:** Uit de handgeschreven krabbels onderaan blijkt de uiteindelijke verdeling van de reparatiekosten: de totale schade bedraagt f 45,- (45 gulden), waarvan Stroet f 20,- moet betalen en Bras f 25,-. * **Administratief proces:** Het rapport is opgesteld door de Marktopzichter op 17 januari, één dag na het incident. Er is een latere aantekening van 9 februari 1939, wat duidt op de verwerkingstijd van de schadeclaim.
Handgeschreven ontvangstbewijs / betalingsspecificatie.
Het betreft een bewijsstuk van een verzekeringsuitkering. De verzekeringsmaatschappij "Zurich" (kantoor Den Haag) heeft 25 gulden uitgekeerd als tegemoetkoming in de kosten voor herstelwerkzaamheden. De schade vond plaats bij een "veilinggebouw" en betrof specifiek een "stijl" (waarschijnlijk een deurpost of steunbalk) en de westelijke muur. Het totaalbedrag van de reparatie was 50 gulden, waarvan de verzekering dus exact de helft heeft gedekt ten gunste van C. Bras. Het document is ondertekend door Steenbeek, vermoedelijk de aannemer of de beheerder van het gebouw die het bedrag in ontvangst nam.
Dienstbrief / Formele correspondentie
* **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een officieel huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt. De directeur wijst de huurder (C. Bras) expliciet op twee contractuele verplichtingen: het zelf bekostigen van kleine reparaties (conform het toenmalige Burgerlijk Wetboek) en het verbod op het ongeoorloofd plaatsen van reclame-uitingen. * **Stijl en Taal:** De brief is geschreven in een formele, ambtelijke stijl ("heb ik de eer U", "U gelieve zich"). Er wordt gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (vóór de spellinghervorming van 1947), herkenbaar aan woorden als "bylage", "pakhuisafdeeling", "Burgerlyk", "reparatiën", "zyn" en "schriftelyke". * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 14/7" wijst op een kopie die in het archief van de Directie is bewaard om de verzenddatum te registreren.
Officieel rapport van een inspectie/controle.
Dit document is een proces-verbaal of rapportage van een marktcontroleur in Amsterdam, opgesteld enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting. De kern van de zaak is de ontdekking van partijen aardappelen (17 kisten, 10 kisten en 31 zakken) bij drie verschillende grossiers (Rustenburg, Ravensbergen en Bras) in de Markthallen. De overtreding betreft het ontbreken van een wettelijk verplicht 'vervoerbewijs'. In de context van de oorlogseconomie was dit een ernstig feit, aangezien de distributie van voedsel strikt gereguleerd werd om zwarte handel te voorkomen. De controleur heeft de goederen in beslag genomen en de zaak overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (CCD). Opvallend is de handgeschreven kanttekening onderaan: *"schriftelijke waarschuwing was overbodig"*. Dit duidt erop dat men direct overging tot strengere maatregelen of vervolging op basis van Artikel 19 van de Marktverordening, waarschijnlijk omdat de aard van de overtreding (illegale voorraad/transport) geen ruimte liet voor een lichte waarschuwing.
Doorslag (carbonkopie) van een officiële waarschuwingsbrief.
Dit document is een formele waarschuwing aan drie handelaren (Rustenburg, Ravensbergen en Bras) die gevestigd zijn aan de oostzijde van de Centrale Markt. De kern van de overtreding is het ongeoorloofd opslaan van aardappelen in of nabij hun pakhuizen op 24 oktober 1940. De directeur verwijst expliciet naar twee juridische kaders: 1. **Lokaal:** Artikel 19 van het Reglement op de Centrale Markt, dat dergelijke opslag verbiedt. 2. **Nationaal:** "Voorschriften welke van Rijkswege zijn ingesteld". Dit verwijst naar de distributiewetten en maatregelen tegen prijsopdrijving en hamsteren die kort na de Duitse inval werden aangescherpt. De toon van de brief is streng en dwingend ("nadrukkelijk voor herhaling"), wat duidt op de grote belangen die gemoeid waren met de voedselvoorziening en de controle daarop in de eerste maanden van de bezetting.
Getypte debiteurenlijst (boekhoudkundig overzicht).
* **Inhoud:** Het document is een financiële momentopname van openstaande posten bij een koelhuis. Het overgrote deel van de posten betreft kleine bedragen, wat duidt op kleinschalige opslag of restposten. * **Boekhoudkundige termen:** De afkorting "CR." staat voor Credit. Deze klanten hadden een tegoed bij het koelhuis (bijvoorbeeld door overbetaling of retourzendingen), wat in mindering wordt gebracht op het totaal van de debiteuren (debetstand). * **Sleutelposten:** Twee bedrijven domineren de lijst qua omvang: N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (f 3437,23) en N.V. A.J. de Graaf (f 1388,66). Samen zijn zij verantwoordelijk voor meer dan 80% van het totale uitstaande bedrag. * **Opvallende namen:** Er staan diverse namen op de lijst die veelvoorkomend waren binnen de Joodse gemeenschap in de handel (zoals Agsteribbe, Hakker, Mok, Ossedrijver, Posner en Stodel). Ook bekende bedrijven zoals Polak & Schwarz (essencefabriek) en landgoed De Olmenhorst worden vermeld.
Handgeschreven administratief register of indexlijst.
* **Administratieve indeling:** De lijst is geordend aan de hand van alfanumerieke codes (a, B, C, D, fl. H). De toevoeging 'fl. H' staat waarschijnlijk voor 'folio H', wat duidt op een verwijzing naar een ander boekdeel of specifieke pagina's. 'Kant. H' zou kunnen verwijzen naar 'Kantoor' of 'Kanton'. * **Soorten entiteiten:** De lijst bevat een mix van individuen (vaak met titulatuur als Mr. of Wed.), familiebedrijven (Geb., Gez.) en firma's (Fa.). * **Dynamisch document:** De aanwezigheid van doorstrepingen, vraagtekens ("Vervallen?") en latere toevoegingen in de marge wijst erop dat dit een werkdocument was dat gedurende langere tijd werd bijgehouden en geüpdatet. * **Geografische hints:** De namen zijn typisch Nederlands. De vermelding "Westerveld" is een sterke indicatie voor een link met de bekende begraafplaats in Driehuis.
Inspectierapport of controlelijst betreffende leveringen.
Dit document is een dagelijks verslag of een controlelijst van een functionaris (mogelijk een keurmeester of controleur van een veiling of distributieorgaan) die toezicht houdt op de aanvoer van goederen. Uit de tekst blijkt een strikte controle op wie wat en wanneer levert. * **Naleving:** Er wordt nauwgezet bijgehouden wie in gebreke blijft ("niet geleverd", "nimmer geleverd"). * **Handhaving:** De controleur treedt actief op door handelaren te waarschuwen ("door mij gewaarschuwd"). * **Producten:** Er wordt expliciet melding gemaakt van een "zeer groote aanvoer asperges" bij de handelaar Spiering. * **Administratieve verwerking:** De verschillende kleuren inkt en potlood wijzen op een levend document dat gedurende enkele dagen is bijgewerkt (data variëren van 20/6 tot 30/6). De blauwe aantekeningen lijken een definitieve status aan te geven ("geen handel", "in orde").
Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.
Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)
* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.
Getypte brief (doorslag/kopie).
* **Inhoud:** De brief is een antwoord op een schrijven van de heer Bras. De directeur bevestigt dat indien er in een boekjaar (1 juni t/m 31 mei) geen gebruik is gemaakt van een ventvergunning, er over die periode ook geen 'ventgeld' (belasting/leges voor het venten) verschuldigd is. Tevens wordt uitgelegd dat de vergunning bij hervatting van de werkzaamheden verlengd moet worden op het hoofdkantoor. * **Terminologie:** De termen 'ventvergunning', 'ventgeld' en 'ventersberoep' verwijzen naar de straathandel. In de vroege 20e eeuw was het venten (langs de deuren gaan met goederen) een veelvoorkomend beroep waarvoor gemeentelijke vergunningen nodig waren. * **Staat:** Het document is een officiële administratieve mededeling, zakelijk en formeel van toon. Het handgeschreven "Extra" duidt mogelijk op een specifieke behandeling of prioriteit in de postverwerking.
Proces-verbaal (Politie-rapport)
* **Casus:** Het betreft een aangifte van diefstal van 32 lege zakken die voorzien waren van de naam van de eigenaar (Cornelis Bras). * **Modus Operandi:** De verdachten hebben de zakken van een vrachtauto gestolen en deze vervolgens op dezelfde ochtend aangeboden bij de knecht van de bestolene (Adrianus Bruines) om het statiegeld te incasseren. In totaal ontvingen zij hiervoor 32 gulden (1 gulden per zak). * **Daderprofiel:** Twee jonge mannen van 18 en 19 jaar oud, beiden werkzaam als (fiets)knecht in Amsterdam. * **Juridische kwalificatie:** Diefstal (Hijland) en medeplichtigheid aan diefstal (Tolman). * **Opvallend:** De brutale handelwijze waarbij het gestolen goed direct weer werd 'verkocht' (ingeleverd voor statiegeld) aan het bedrijf waar het gestolen was.
Proces-verbaal (Politierapport)
Dit document betreft een proces-verbaal van diefstal en verduistering van emballage (zakken) op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De casus is opmerkelijk vanwege de brutaliteit: de daders stalen 32 lege zakken van de vrachtwagen van Cornelis Bras en leverden deze vrijwel direct daarna in bij de knecht van diezelfde Bras (Adrianus Bruines) om het statiegeld (1 gulden per zak) op te strijken. De rollen zijn als volgt verdeeld: * **Hijland en Tolman** zijn de jonge verdachten (18 en 19 jaar). * **Bras** is de gedupeerde ondernemer die aangifte doet. * **Bruines** is de getuige die onwetend het statiegeld heeft uitbetaald voor gestolen goederen van zijn eigen werkgever. * **Felthuis** is de rapporterend ambtenaar.
Officieel bericht / Doorslag van een brief (kennisgeving van strafmaatregel).
Dit document is een formele aanzegging van een zware economische sanctie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is de "overtreding van de maximumprijzen". Tijdens de oorlogsjaren stelde de bezetter strikte prijslimieten vast om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. De "Inspecteur voor de Prijsbeheersching" hield hier toezicht op. De straf die hier wordt opgelegd is ingrijpend: 1. **Bedrijfssluiting:** De onderneming moet voor de duur van één jaar de deuren sluiten, beginnend op 19 oktober 1942. 2. **Toegangsontzegging:** Op basis van het marktreglement wordt de toegang tot de Centrale Markt ontzegd. Voor handelaren in levensmiddelen was de Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center) de vitale bron voor hun voorraad; deze maatregel betekende effectief de totale stillegging van de handelsactiviteiten. Opvallend is de handgeschreven notitie "Verzonden 7/10", wat suggereert dat de brief wellicht al twee dagen voor de getypte datum (9 oktober) was verzonden of voorbereid.
Getypte doorslag van een uitgaande brief met handgeschreven aantekeningen.
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanmaning (sommatie) wegens een huurachterstand. De heer Bras wordt verzocht een totaalbedrag van 75 gulden te voldoen: 25 gulden restant voor de maand oktober en 50 gulden voor de nieuwe termijn van november. * **Object van huur:** Het betreft "pakhuisafdeeling D.No.15" op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Betalingsinstructies:** De huurder wordt herinnerd aan de contractuele plicht om maandelijks op de eerste van de maand 50 gulden te betalen. Dit kan contant aan het kantoor aan de Jan van Galenstraat of via het Gemeentelijk Girokantoor. * **Administratieve sporen:** De rode aantekeningen zijn typisch voor een archiefexemplaar; ze bevestigen dat de brief daadwerkelijk is verzonden op de dag van datering en geven aan welke ambtenaar (H. Muller) hierbij betrokken was.
Getypte ambtelijke brief/memo.
* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de toenmalige spelling (vóór de hervorming van 1947), herkenbaar aan woorden als "onderteekening", "pakhuisafdeeling" en "dezes". * **Inhoud:** Het betreft een administratieve handeling voor de verhuur van een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. Een zekere C. Bras uit Noord-Scharwoude (een regio bekend om de groentehandel) huurt pier-sectie D.15. * **Bureaucratie:** De brief illustreert de formele hiërarchie; de directeur vraagt de wethouder om de handtekening van de burgemeester te faciliteren.
Getypte brief (doorslag of stencil).
In deze zakelijke brief wordt de heer C. Bras uit Noord-Scharwoude op de hoogte gesteld van een disciplinaire maatregel. Omdat hij door de Inspecteur voor de Prijsbeheersching (Ressort Amsterdam) is veroordeeld voor het overschrijden van de vastgestelde maximumprijzen, legt de directeur van de Centrale Markt hem een aanvullende straf op. Op basis van artikel 35 van het marktreglement wordt Bras de toegang tot de markt ontzegd voor een periode van 14 dagen. Opvallend is dat deze straf met terugwerkende kracht is ingegaan op 22 december 1941. Daarnaast wordt vermeld dat de burgemeester nog moet oordelen of een langdurige uitsluiting noodzakelijk is.
Handgeschreven verklaring op gelinieerd papier, voorzien van een bedrijfsstempel en ambtelijke registratiestempels.
Het document betreft een formele verklaring afgelegd door de vis-handelaar N.J. Steur uit Monnikendam. In deze verklaring bevestigt hij dat een vaste klant, C. Bras, woonachtig aan de Grote Noord 66 te Monnikendam, reeds zestien jaar (van 1926 tot 1942) vis bij hem koopt. Een latere toevoeging in een ander handschrift specificeert de frequentie van deze aankopen: "1 x per week". Het document is voorzien van een officieel ambtelijk stempel, wat duidt op registratie bij een overheidsinstantie.
Ambtelijk rapport/proces-verbaal.
* **Kern van de zaak:** Het rapport beschrijft een onderzoek naar de mogelijke ontduiking van een handelsverbod door grossier C. Bras. Vanwege "prijsoverschrijding" (woekerprijzen) mocht hij zes maanden geen zaken doen. Het vermoeden bestond dat hij via zijn broer, H. Bras, en met gebruik van zijn eigen vrachtwagen toch kool bleef leveren aan klanten (J. Kok en de gebroeders Lindeman). * **Bewijsvoering:** De controleur stelt vast dat de broer inderdaad de vrachtwagen van de veroordeelde C. Bras gebruikte. Hoewel er leveringen plaatsvonden, toonden facturen ("notas") aan dat de transacties officieel via de broer (H. Bras) verliepen. * **Rol van de C.C.C.D.:** Het document vermeldt dat de Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.) ook al een onderzoek was gestart en dat de vrachtwagen inmiddels in beslag is genomen. Dit duidt op een actieve handhaving van de distributie- en prijsregels. * **Taalgebruik en fouten:** Het typewerk bevat diverse slordigheden (gebrek aan spaties na komma’s en punten, typefouten zoals "denkoopers" en "inperceel"). Dit wijst op een ambtelijk document dat onder tijdsdruk of door een minder ervaren typist is opgesteld.
Getypte lijst/register van transporteurs en handelaren.
Dit document betreft een administratieve lijst van transportcapaciteit voor de aanvoer van (waarschijnlijk) groenten en fruit naar een centraal punt, mogelijk de Centrale Markthal in Amsterdam (gezien de vermelding van "Hal 19" en adressen in de regio). De lijst is verdeeld in drie categorieën: 1. **Beurtschippers:** Transport over water vanuit de regio Uithoorn en Mijdrecht. 2. **Grossiers:** Handelaren die met eigen vrachtwagens producten uit de provincie halen. 3. **Expediteurs:** Professionele transportbedrijven die vaste diensten onderhouden. Opvallend zijn de spelfouten in de brandstofkolom ("trufgasgen.", "tufgasgen.") en de doorhaling bij de kolomkop van het laadvermogen. De "Prov.No." verwijst naar het oude Nederlandse systeem van provinciale kentekens (bijv. G voor Noord-Holland, H voor Zuid-Holland). ---
Officiële brief van de Inspectie voor de Prijsbeheersing te Amsterdam.
* **Inhoud:** De brief dient als officiële bevestiging van een telefonisch bericht. Het meldt dat een zekere C. Bras, een groothandelaar (grossier) uit Noord-Scharwoude, weer mag deelnemen aan de veiling. * **Achtergrond:** Er was hem een beroepsverbod opgelegd door de Groentencentrale, ingaande op 22 november (vermoedelijk 1941). Omdat de opgelegde termijn van zes maanden is verstreken, vervalt het verbod. Dit herroept een eerdere instructie uit een brief van 5 januari. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "reeds telef a/C.M. doorgegeven" wijst op snelle communicatie tussen de inspectie en de Centrale Markthallen voordat de schriftelijke bevestiging arriveerde. Het grote stempel onderaan ("Nº 77/2/67 M. 1942 26/5") is een registratiestempel van de ontvangende instantie.
Doorslag van een formele aanmaning voor huurbetaling.
* **Administratieve efficiëntie:** Het document is een verzamel-doorslag. In plaats van voor elke debiteur een apart dossierstuk te bewaren, zijn de namen van verschillende wanbetalers onderaan één standaardtekst getypt. * **Betalingstermijn:** De gestelde termijn is zeer kort (drie dagen), wat duidt op een strikt incassobeleid voor de marktfaciliteiten. * **Handgeschreven annotaties:** De aantekeningen in de marge en achter de namen fungeren als een 'logboek'. Hieruit blijkt dat de aanmaning op 20 maart aangetekend is verstuurd en dat alle drie de partijen kort daarna (tussen 20 en 30 maart) hebben betaald, vaak voor twee maanden tegelijk (maart en april). * **Valuta:** Bedragen worden weergegeven in de Nederlandse gulden (f).
Zakelijke brief / Huurovereenkomst begeleidend schrijven.
* **Taal en spelling:** Het document is opgesteld in het vooroorlogse Nederlands (bijv. "pakhuisafdeeling", "reparatien", "zooals"). * **Handgeschreven wijzigingen:** Er zijn significante wijzigingen aangebracht in de standaardtekst. De huurtermijn is aangepast van wekelijks naar "maandelijks op den eersten", en de betaaltermijn is verruimd van twee naar "zes" dagen. Het bedrag van 600 gulden en het locatienummer (B.5) zijn handmatig ingevuld. * **Juridische verwijzing:** De brief verwijst expliciet naar Artikel 1619 van het Burgerlijk Wetboek (oud), waarin de onderhoudsplicht van de huurder voor kleine herstellingen is vastgelegd. * **Bedrag:** Een huur van 600 gulden per maand was in 1943 een aanzienlijk bedrag, wat duidt op een grote pakhuisruimte of een zeer commercieel gunstige locatie.
Zakelijke brief / Kennisgeving betreffende huurverlenging.
* **Inhoud:** Het document is een formele mededeling aan een huurder (C. Bras) dat de huurtermijn van een specifiek pakhuis (nummer D 16) op de Centrale Markt afloopt per 30 juni. De huurder krijgt de keuze om het contract met een jaar te verlengen door de bijgevoegde contracten te ondertekenen. * **Financieel:** Er wordt melding gemaakt van "zegelkosten" van 80 cent (ƒ 0.80). Dit duidt op de wettelijke belasting die indertijd op officiële documenten en contracten werd geheven via plakzegels. * **Schrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift in zwarte inkt op gelinieerd papier. De spelling is conform de vroege 20e-eeuwse normen (bijv. "wenscht", "teekenen", "retourneeren").
Getypte zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of kantoorkopie).
Deze brief is een formeel bericht aan de heer C. Bras over de tijdelijke herbestemming van zijn gehuurde opslagruimte (pakhuisafdeling D 16). De kernpunten zijn: 1. **Strafmaatregel:** De heer Bras is uitgesloten van de Centrale Markt omdat hij de prijsvoorschriften heeft overtreden. Gedurende deze uitsluiting mag hij geen gebruik maken van zijn pakhuis. 2. **Vordering en hergebruik:** Vanwege de oorlogsomstandigheden (de Duitse Weermacht heeft de pakhuizen van grossier G. van Smeerdijk gevorderd), wordt de vrijgekomen ruimte van Bras aan Van Smeerdijk toegewezen. 3. **Financiële afwikkeling:** De huur die Van Smeerdijk betaalt, wordt direct verrekend met de huurverplichting van Bras. Voor de periode van 9 tot 30 april 1943 resulteert dit in een creditering van 36,66 gulden op de rekening van Bras. 4. **Toekomst:** De brief bevestigt dat Bras zijn rechten op het pakhuis behoudt zodra zijn schorsing is afgelopen.
Administratieve notitie of indexkaart.
De notitie betreft een administratieve beslissing over een betalingsvrijstelling voor een pakhuis. * **Kernboodschap:** De heer C. Bras hoeft voorlopig geen huur of belasting te betalen voor zijn pakhuis. * **Reden:** Het pakhuis is momenteel "bezet" (in gebruik) door een andere persoon, G. v. Smeerdijk. * **Financieel:** Er is sprake van een tegoed van 36,66 gulden (aangegeven met de 'f' van florijn) over de maand april. * **Adressering:** De adressen maken gebruik van de oude wijkletter-nummering (A 67 en D 16), wat gebruikelijk was in veel Nederlandse gemeenten voor de algemene invoering van moderne straatnaam-nummering.
Handgeschreven zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag of kopie voor het archief).
* **Kernboodschap:** De brief informeert de heer Bras dat zijn gehuurde pakhuisruimte (D 16) tijdelijk aan een andere grossier (Gr. Smedingk) is toegewezen. De reden hiervoor is tweeledig: Bras is zelf uitgesloten van de markt vanwege een overtreding, en Smedingk heeft dringend ruimte nodig omdat zijn eigen panden door de bezetter zijn gevorderd. * **Financiële afwikkeling:** Er wordt expliciet vermeld dat de heer Bras financieel niet benadeeld wordt; de huur die Smedingk betaalt, wordt direct in mindering gebracht op de rekening van Bras (gecrediteerd). Voor de periode van 9 t/m 30 april 1943 gaat het om een bedrag van 36,66 gulden. * **Toon:** De brief is formeel en strikt zakelijk, passend bij een ambtelijke of beheersmatige context in oorlogstijd.
Getypte brief (waarschuwing).
De brief is een officiële en strenge waarschuwing aan een handelaar op de Centrale Markt. De kern van de klacht is een overtreding van de verduisteringsvoorschriften op 22 november 1943. In pakhuis B.13 brandde licht terwijl er niemand aanwezig was om toegang te verlenen, wat een risico vormde tijdens de oorlogssituatie. De toon is formeel en dreigend: bij een volgende overtreding volgt onmiddellijke uitsluiting van de markt en een proces-verbaal. Opvallend is de typfout in de tekst: "terwijjl" (met dubbele 'j').
Getypt inspectierapport (doorslag of origineel op briefpapier zonder hoofding).
Dit rapport documenteert een razzia-achtige inspectie op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de bezettingstijd. De focus ligt op het opsporen van partijen groenten die "buiten de Groco om" zijn verhandeld. De **Groco** (Groenten- en Fruitcentrale) was de door de bezetter gecontroleerde organisatie die de distributie van groente en fruit reguleerde. **Kernpunten uit het verslag:** * **Systematische controle:** De inspectie richt zich op specifieke locaties (Pier A, B, D en de Hal) en specifieke handelaren uit Rijnsburg (een belangrijk tuinbouwcentrum). * **Sancties:** Bij overtreding volgt directe inbeslagname, transport naar een aangewezen gemeentegrossier en het intrekken van de toegangskaart tot de markt. * **Fysieke barrières:** De opmerking over de gelaste ringen bij loods 2 wijst op pogingen van handelaren om inspecties te bemoeilijken of voorraden te beveiligen tegen vorderingen. * **Administratieve nauwkeurigheid:** De ambtenaar verantwoordt zich nauwgezet over welke onderdelen van de opdracht wel en niet zijn uitgevoerd (bijv. de kwestie Steenbeek).
Document
Het document fungeerde als een werklijst voor de administratie van een groothandelsmarkt. De drie kolommen geven de naam van de handelaar, het marktnummer (het toestel ter plaatse op de Pier of in de Hal) en het "Thuis"-nummer (vaak een kantoor of woonadres in omliggende plaatsen zoals Rijnsburg, Zuid-Scharwoude of Amstelveen). De handgeschreven toevoegingen tonen aan dat de lijst constant geactualiseerd werd: voorletters werden toegevoegd, namen van opvolgers of bewindvoerders genoteerd, en bedrijfsomschrijvingen (zoals "West Ind. Ban. Import") verduidelijkt. Sommige groepen nummers zijn samengevoegd met accolades (bijv. bij P.H. Buys), wat duidt op meerdere beschikbare lijnen.
Koelhuis Debiteuren Saldi-staat (lijst van openstaande vorderingen).
Het document is een administratieve momentopname van de financiële vorderingen van het koelhuis van de Amsterdamse veiling. De lijst bevat zowel private handelaren (zoals v. Blijderveen, Hoogsteger) als publieke en bezettende instanties. Opvallend is dat de **Gemeente Amsterdam** met een bedrag van fl 6.822,60 veruit de grootste debiteur is, wat wijst op de centrale rol van de gemeente in de voedseldistributie tijdens de oorlog. Een andere significante post is de **Wehrmacht** voor een bedrag van fl 500,00. Dit bevestigt dat de Duitse bezettingsmacht direct gebruikmaakte van de faciliteiten en diensten van de Nederlandse veilingen voor hun eigen logistiek en voedselvoorziening. De bedragen variëren sterk: van enkele centen (P. Kooy, fl 0,32) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd. De nauwkeurigheid van de boekhouding, zelfs in de chaotische laatste oorlogsmaanden, is kenmerkend voor de Nederlandse administratieve traditie.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst / Register.
| C.Bras | GZ 37170 | Chevrolet 1939 | Buiten Amsterdam |
Administratieve lijst / Logboekpagina.
| C. Bras | GZ-37140 | Chevrolet '39 | Buiten Amsterdam |
Getypte administratieve lijst.
| 6 | C.Bras | GZ 37170 | | |
Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)
| C. Bras | 5.22 | Gebr. Kooy | 59.61 | P.J. Stroet | 1.12 |
Getypte financiële lijst (saldi-overzicht) van debiteuren van een koelhuis.
| C.Bras | 5 22 | C.Kooy | 6 -- | Gv.Smeerdijk | 2 19 |
Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)
| C. Bras | 0 80 | C. de Jong Sr. | 151 19 | A. Rustenb. | 11 24 |
Getypte lijst/register van transporteurs en handelaren.
| C. Bras | Dorpstraat A 67, N. Scharwoude | GZ 37170 | 5 ton | idem |
Handgeschreven lijst met administratieve gegevens op een (deels hergebruikt) gedrukt formulier.
| C. Bras | Dorpstraat A 67 Alblasserdam | G.Z. 37170 | 5 ton | - |
Getypte lijst met telefoonnummers van groothandelaren (grossiers).
| C.Bras | idem | | Z.Scharw.494 |
Getypte lijst met namen en telefoonnummers.
| C.Bras | idem | | Z.Scharw.494 |
Getypte lijst met namen en telefoonnummers.
| C. Bras | idem | | Z. Scharw. 494 |
Koelhuis Debiteuren Saldi-staat (lijst van openstaande vorderingen).
| C. Bras | - 2.17 | Pooyers | - 1.65 |
Koopliedenlijsten
Onbekend — standplaats Buiten Amsterdam
Onbekend — standplaats Buiten Amsterdam
Onbekend — standplaats 151 19 A
Onbekend — standplaats 59
Onbekend — standplaats 6 -- Gv
Waterlooplein — standplaats 5 ton -
Waterlooplein — standplaats 5 ton idem
Waterlooplein — standplaats - 1
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [Linkermarge, paarse stempel]: № 46 A/252/1 M. 1942 30/5 [Bovenaan midden]: J. Bras. Haringpakkerssteeg 6 Onder 46a/252/3. [Onderstreept met rood en blauw] [Rechtsboven]: B [in rood potlood] Th. de Haan [handtekening] [Hoofdtekst]: Ondergetekende verklaart dat J. Bras altijd van ons Gerookte aal en Garnalen betrokken heeft. Van af 1930 Firma Jan Tuyp en zoon Vishandel Volendam ...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag of stencil). * **Datum:** 6 januari 1942. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt). * **Ontvanger:** Den Heer C. Bras, Oosterstraat 46, Noord-Scharwoude. * **Kenmerk:** 77/2/4 M. * **Annotaties:** Handgeschreven aantekeningen bovenaan: "Verzonden 6/1" en een naam die lijkt op "W. Bras". Rechtsboven d...
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] **№ 77 / 2/30 M. 1942 25/2** [Handgeschreven rechtsboven:] **Th. Sieburgh** [met rood vinkje] **R A P P O R T** [onderstreept] Door W.J.Pareen,knecht bij den grossier W.F.Dijkstra,is medegedeeld, dat grossier C.Bras,die ter zake prijsoverschrijding geen zaken mag doen van 13 Januari tot 13 Juli,op 24 Januari 1942 kool zou hebben geleverd aan denkoopers J.Kok...
(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa
# TRANSCRIPTIE J. a. C. Jans 40 p Brasem ~~IIII~~ III voorangs kaarten ~~IIII~~ ~~IIII~~ in de rij schraal 4 pond voor eigen gebruik