H. Bras

Officieel rapport / schadeverslag.

* **Inhoud:** Het document betreft een schadeverslag van een aanrijding bij de Nederlandse Veiling in Amsterdam. De kern van de zaak is dat de muur al eerder was beschadigd door expediteur Stroet. Door de nieuwe aanrijding van H. Bras is de schade verergerd. Het rapport dient om de kostenverdeling tussen de twee partijen (Stroet en Bras) vast te stellen ten behoeve van de verzekering (Zürich). * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de destijds gangbare administratieve spelling (bijv. "zyn", "Westelyken", "aanryden", "mogelyk"). De toon is zakelijk en feitelijk. * **Financiële afhandeling:** Uit de handgeschreven krabbels onderaan blijkt de uiteindelijke verdeling van de reparatiekosten: de totale schade bedraagt f 45,- (45 gulden), waarvan Stroet f 20,- moet betalen en Bras f 25,-. * **Administratief proces:** Het rapport is opgesteld door de Marktopzichter op 17 januari, één dag na het incident. Er is een latere aantekening van 9 februari 1939, wat duidt op de verwerkingstijd van de schadeclaim.

Proces-verbaal (politierapport)

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de vroege 20e eeuw (bijv. "onbezoldigd veldwachter", "hiertoe termen aanwezig", "na voorlezing en volharding"). De spelling volgt de vooroorlogse conventies (bijv. "teeken", "medegedeeld"). * **Inhoud:** Het betreft een aangifte van grootschalige diefstal van groenten. De diefstal vond plaats in de nacht van 31 oktober op 1 november 1940. Opvallend is de gedetailleerde lijst van goederen en de specifieke merken op de zakken ("A.W. 50" en "Leo"), wat essentieel was voor de bewijsvoering. * **De dader:** Leendert van Wijk wordt direct als verdachte aangemerkt op basis van getuigenverklaringen van "aardappelenverwerkers" die hem kort na sluitingstijd met een zwaarbeladen handkar hebben gezien bij de specifieke kraampjes (plaats 18 en 19). * **Financiële waarde:** De schade van f 60,- en f 16,- was voor die tijd aanzienlijk; ter vergelijking, een gemiddeld weekloon lag toen rond de f 20,- à f 30,-. ---

Document

* **Vorm en Stijl:** Het document is een formeel, getypt schrijven op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam (Directie van het Marktwezen). De toon is zakelijk en ambtelijk ("ik heb de eer U... te doen toekomen", "U gelieve zich... te verstaan"). * **Inhoud:** De brief dient als begeleidend schrijven bij een officieel huurcontract voor opslagruimte (pakhuisafdeling) op de Centrale Markt. De directeur wijst de huurders expliciet op hun onderhoudsplicht (volgens het toenmalige Burgerlijk Wetboek) en op de beperkingen wat betreft reclame-uitingen op het pand. * **Signalen van de tijd:** De spelling is kenmerkend voor de vroege 20e eeuw (bijv. "pakhuisafdeeling", "reparatiën", "zoo ver noodig"). Het gebruik van blauwe/paarse inkt voor de doorslag of het typelint was indertijd gebruikelijk.

Officieel bericht / Doorslag van een brief (kennisgeving van strafmaatregel).

Dit document is een formele aanzegging van een zware economische sanctie tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is de "overtreding van de maximumprijzen". Tijdens de oorlogsjaren stelde de bezetter strikte prijslimieten vast om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. De "Inspecteur voor de Prijsbeheersching" hield hier toezicht op. De straf die hier wordt opgelegd is ingrijpend: 1. **Bedrijfssluiting:** De onderneming moet voor de duur van één jaar de deuren sluiten, beginnend op 19 oktober 1942. 2. **Toegangsontzegging:** Op basis van het marktreglement wordt de toegang tot de Centrale Markt ontzegd. Voor handelaren in levensmiddelen was de Centrale Markt in Amsterdam (het huidige Food Center) de vitale bron voor hun voorraad; deze maatregel betekende effectief de totale stillegging van de handelsactiviteiten. Opvallend is de handgeschreven notitie "Verzonden 7/10", wat suggereert dat de brief wellicht al twee dagen voor de getypte datum (9 oktober) was verzonden of voorbereid.

Handgeschreven administratieve notitie op gelinieerd papier.

Het document bevat korte, zakelijke aantekeningen betreffende huuradministratie. * In de eerste notitie wordt de betalingsstatus van een huurder (P. de Jong) vastgelegd voor twee bedragen (20 en 22 gulden), vermoedelijk voor een benedenwoning of twee afzonderlijke ruimtes op de benedenverdieping. * De tweede en derde notitie volgen een specifiek patroon waarbij steeds één van de twee genoemde bewoners als "uitgesloten" wordt aangemerkt. In beide gevallen wordt expliciet vermeld dat de achterblijvende bewoner de huurbetalingen voortzet. * De handschriftstijl is een typisch midden-20e-eeuws Nederlands administratief schrift (cursief).

Ambtelijk rapport/proces-verbaal.

* **Kern van de zaak:** Het rapport beschrijft een onderzoek naar de mogelijke ontduiking van een handelsverbod door grossier C. Bras. Vanwege "prijsoverschrijding" (woekerprijzen) mocht hij zes maanden geen zaken doen. Het vermoeden bestond dat hij via zijn broer, H. Bras, en met gebruik van zijn eigen vrachtwagen toch kool bleef leveren aan klanten (J. Kok en de gebroeders Lindeman). * **Bewijsvoering:** De controleur stelt vast dat de broer inderdaad de vrachtwagen van de veroordeelde C. Bras gebruikte. Hoewel er leveringen plaatsvonden, toonden facturen ("notas") aan dat de transacties officieel via de broer (H. Bras) verliepen. * **Rol van de C.C.C.D.:** Het document vermeldt dat de Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.) ook al een onderzoek was gestart en dat de vrachtwagen inmiddels in beslag is genomen. Dit duidt op een actieve handhaving van de distributie- en prijsregels. * **Taalgebruik en fouten:** Het typewerk bevat diverse slordigheden (gebrek aan spaties na komma’s en punten, typefouten zoals "denkoopers" en "inperceel"). Dit wijst op een ambtelijk document dat onder tijdsdruk of door een minder ervaren typist is opgesteld.

Officiële brief / Kennisgeving van sanctie

De brief is een formele mededeling van een strafmaatregel aan de heer H. Bras uit Alkmaar. Uit de tekst blijkt dat Bras de wettelijk vastgestelde maximumprijzen heeft overtreden. Als gevolg hiervan heeft de "Inspecteur voor de Prijsbeheersching" een bedrijfssluiting van zes maanden opgelegd, die met terugwerkende kracht is ingegaan op 19 oktober 1942. De directeur van de Centrale Markt voegt hieraan toe dat de heer Bras gedurende deze periode ook niet welkom is op het marktterrein, gebaseerd op het marktreglement. De handgeschreven aantekeningen wijzen op de administratieve verwerking van het document binnen de verzendende instantie.

Officiële brief / Begeleidend schrijven bij een huurcontract.

Dit document is een formele kennisgeving van de Directie van het Marktwezen aan twee handelaren (H. Bras en C. Wester) betreffende de huur van een pakhuisruimte (sectie B.13) op de Centrale Markt in Amsterdam. De tekst bevat enkele belangrijke administratieve details: 1. **Betaalvoorwaarden:** Er is een duidelijke wijziging aangebracht in de periodiciteit van de huur. De tekst "wekelijks verschijnende" is doorgehaald en vervangen door "maandelijks op den eersten". Ook de betalingstermijn is verruimd van twee naar zes dagen. 2. **Onderhoudsplicht:** De brief wijst expliciet op artikel 1619 van het Burgerlijk Wetboek (oud), waarmee de kosten voor klein onderhoud (rolluiken, ruiten, sloten) bij de huurder worden gelegd. 3. **Regulering:** Er wordt strikt toegezien op het uiterlijk van de markt; voor elke vorm van reclame of naamsaanduiding is voorafgaande schriftelijke toestemming van de directeur nodig.

Koelhuis Debiteuren Saldi-staat (lijst van openstaande vorderingen).

Het document is een administratieve momentopname van de financiële vorderingen van het koelhuis van de Amsterdamse veiling. De lijst bevat zowel private handelaren (zoals v. Blijderveen, Hoogsteger) als publieke en bezettende instanties. Opvallend is dat de **Gemeente Amsterdam** met een bedrag van fl 6.822,60 veruit de grootste debiteur is, wat wijst op de centrale rol van de gemeente in de voedseldistributie tijdens de oorlog. Een andere significante post is de **Wehrmacht** voor een bedrag van fl 500,00. Dit bevestigt dat de Duitse bezettingsmacht direct gebruikmaakte van de faciliteiten en diensten van de Nederlandse veilingen voor hun eigen logistiek en voedselvoorziening. De bedragen variëren sterk: van enkele centen (P. Kooy, fl 0,32) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd. De nauwkeurigheid van de boekhouding, zelfs in de chaotische laatste oorlogsmaanden, is kenmerkend voor de Nederlandse administratieve traditie.

# TRANSCRIPTIE *extra* VP/HG. 2B/31/3 M. 1 20 November 1940. Aanvraag ventvergunning ten name van S. Brasen. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . Met Uw kantbrief d.d. 4 September jl. zond U mij ter verdere behandeling (onder No. 835 L.M.1940) een verzoek van S. Brasen, Blasiusstraat 99 I, hetwelk betrekking scheen te hebben op een aanvrage om een erkenning als kleinhandel...

onderzoek te willen doen en mocht blijken, dat de twee bedoelde jongemannen mijn zakken hebben weggenomen, indien hiertoe termen aanwezig tegen hen een strafrechtelijke vervolging in te stellen. Na voorlezing volhard ik bij deze verklaring en teeken haar met U." [Handtekening] *Felthuis* [Handtekening] *C. Bras* Naar aanleiding van bovengemelde aangifte hoorde ik op 16 September 1941, **Adrianus...

# TRANSCRIPTIE *intern* vP/HG. 72/85/2 M. n 3 12 September 1940. Bedrog met ventvergunning gepleegd door E. Braasem. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 30 Augustus jl. om advies ontvangen stukken no. 74/30 L.M. 1940 heb ik de eer U te berichten, dat ik mij ermede vereenig, dat E. Braa- sem op grond van het door hem geplee...

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] **№ 77 / 2/30 M. 1942 25/2** [Handgeschreven rechtsboven:] **Th. Sieburgh** [met rood vinkje] **R A P P O R T** [onderstreept] Door W.J.Pareen,knecht bij den grossier W.F.Dijkstra,is medegedeeld, dat grossier C.Bras,die ter zake prijsoverschrijding geen zaken mag doen van 13 Januari tot 13 Juli,op 24 Januari 1942 kool zou hebben geleverd aan denkoopers J.Kok...

# TRANSCRIPTIE *[Links- en rechtsboven handgeschreven aantekeningen, o.a.: "M. de Boer", "Verzonden b/g"]* VP/HG. 72/85/2 M. n 3 12 September 1940. Bedrog met ventvergunning gepleegd door E. Braasem. den Heer Wethouder ...