Ambtelijk rapport/proces-verbaal. 20 februari 1942. Een controleur van het Marktwezen (ondertekend, waarschijnlijk S. Velthuis). De Bedrijfschef van het Marktwezen. [Stempel linksboven:] № 77 / 2/30 M. 1942 25/2
[Handgeschreven rechtsboven:] Th. Sieburgh [met rood vinkje]

R A P P O R T
[onderstreept]

Door W.J.Pareen,knecht bij den grossier W.F.Dijkstra,is medegedeeld, dat grossier C.Bras,die ter zake prijsoverschrijding geen zaken mag doen van 13 Januari tot 13 Juli,op 24 Januari 1942 kool zou hebben geleverd aan denkoopers J.Kok,van Hogendorpstraat en J.Lindeman, Fred:Hendrikstraat 59 heb ik een onderzoek ingesteld waarbij het volgende is gebleken. Een broer van C.Bras,namelijk H.Bras,die eveneens als grossier gevestigd is op de Centrale Markt heeft de laatsten tijd gebruik gemaakt van de vrachtauto van C.Bras.Hiermede heeft H.Bras op 24 Januari of omstreeks dien datum kool bezorgd bij de zaken van de gebroeders J.Lindeman en M.Lindeman,welke laatstgenoemde een zaak heeft inperceel van Limburg Stirumstraat hoek van Hogendorpstraat.J.Lindeman vertoonde mij een aantal notas,waaruit mij bleek,dat hij ook nadien meerdere malen van H.Bras kool had gekocht. ~~N~~aar mij voorts door grossier Dijkstra werd medegedeeld,was te dezer zake ook al een onderzoek ingesteld door ambtenaren van de C.C.C.D. Ook wist Dijkstra ~~mij~~ dat de vrachtauto van C.Bras thans inbeslaggenomen is.

Amsterdam 20 Februari 1942
Den Heer Bedrijfschef Controleur,
v/h Marktwezen. [Signatuur: S. Velthuis]

[Handgeschreven krabbels onderaan:]
op 5/3 '42 terug
ontvangen van hr. Sieburgh
Gez. [Paraaf] begr. by * Kern van de zaak: Het rapport beschrijft een onderzoek naar de mogelijke ontduiking van een handelsverbod door grossier C. Bras. Vanwege "prijsoverschrijding" (woekerprijzen) mocht hij zes maanden geen zaken doen. Het vermoeden bestond dat hij via zijn broer, H. Bras, en met gebruik van zijn eigen vrachtwagen toch kool bleef leveren aan klanten (J. Kok en de gebroeders Lindeman).
* Bewijsvoering: De controleur stelt vast dat de broer inderdaad de vrachtwagen van de veroordeelde C. Bras gebruikte. Hoewel er leveringen plaatsvonden, toonden facturen ("notas") aan dat de transacties officieel via de broer (H. Bras) verliepen.
* Rol van de C.C.C.D.: Het document vermeldt dat de Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.) ook al een onderzoek was gestart en dat de vrachtwagen inmiddels in beslag is genomen. Dit duidt op een actieve handhaving van de distributie- en prijsregels.
* Taalgebruik en fouten: Het typewerk bevat diverse slordigheden (gebrek aan spaties na komma’s en punten, typefouten zoals "denkoopers" en "inperceel"). Dit wijst op een ambtelijk document dat onder tijdsdruk of door een minder ervaren typist is opgesteld. Dit document stamt uit februari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. Tijdens deze periode heerste er schaarste en was er een strikt systeem van distributie en prijsbeheersing van kracht om de zwarte markt tegen te gaan.
* Prijsbeheersing: "Prijsoverschrijding" was een ernstig economisch delict. Handelaren die zich hieraan schuldig maakten, konden tijdelijk uit hun ambt worden gezet (zoals C. Bras).
* Sociale controle: Het onderzoek startte na een tip van een werknemer van een concurrerende grossier (Dijkstra). Dit illustreert de sfeer van wantrouwen en sociale controle (of broodnijd) op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de oorlogsjaren.
* Centrale Markt: De Centrale Markt in Amsterdam (nu het Food Center Amsterdam) was het zenuwcentrum voor de voedselvoorziening van de stad. Toezicht hierop was voor de autoriteiten van cruciaal belang om de voedselstroom te beheersen.
* C.C.C.D.: De Crisis Controle Dienst was een Nederlandse overheidsinstantie die tijdens de bezetting nauw samenwerkte met de Duitse autoriteiten om economische delicten en zwarte handel op te sporen. C. Bras C.C.C.D. Ook H. Bras J. Kok J. Lindeman M. Lindeman S. Velthuis W.F. Dijkstra W.J. Pareen Marktwezen