J. Kok

Dagrapport

Dit rapport biedt een fascinerende inkijk in de handhaving van de Amsterdamse ventverordening aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het beschrijft een kat-en-muisspel tussen ambtenaren van het Marktwezen en twee 'kleedenventers'. Opvallend is de gedetailleerde weergave van de achtervolging te voet en per fiets door de Hoofddorppleinbuurt. De controleurs proberen de venters op heterdaad te betrappen, terwijl de venters tactieken gebruiken zoals het schuilen in een café om aan observatie te ontsnappen. De frustratie van de venters komt letterlijk in de tekst naar voren door de geciteerde uitroep: *"Doe je best maar hoor"*, wat duidt op een brutale of provocerende houding tegenover het gezag. Het document illustreert de sociale spanningen van die tijd; venten was voor velen een noodzakelijke vorm van inkomsten tijdens de economische crisis, terwijl de overheid streng reguleerde wie waar mocht staan of venten.

Slot van een handgeschreven brief.

* **Inhoud:** Het document bevat de afsluiting, ondertekening en het adres van een formele brief. * **Taalgebruik:** De zinsnede "te mogen ontvangen teeken ik met de meeste hoogachting" is een standaard hoofse afsluiting uit die periode. Het zinsdeel "te mogen ontvangen" verwijst waarschijnlijk naar een gehoopt antwoord of bericht waar in de ontbrekende tekst aan vooraf werd gegaan. * **Afkortingen:** * "Uw. dw. dn." staat voor "Uw dienstvaardige dienaar", een zeer gebruikelijke beleefdheidsformule in die tijd. * "A. dam." is de standaard afkorting voor Amsterdam. * **Ondertekening:** De naam lijkt te lezen als "Jkok." (mogelijk J. Kok). * **Adres:** De afzender woonde aan de Korte Koningstraat 27, op de tweede verdieping (aangegeven met de Romeinse II), in het centrum van Amsterdam.

Getuigschrift / Verklaring van dienstverband

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van het arbeidsverleden van de heer J. Kok. De directeur verklaart dat Kok in het verleden tot volle tevredenheid als "jeugdig werkman" heeft gewerkt bij de "Gemeentelijke Vischvoorziening". * **Doel:** De verklaring is opgesteld op verzoek van de heer Kok (brief van 26 september) om te dienen als referentie bij een nieuwe sollicitatie. * **Toon:** De toon is zakelijk, formeel en typerend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Doel:** De brief dient als officieel getuigschrift of werkgeversverklaring voor de heer J. Kok. * **Inhoud:** De directeur bevestigt dat de ontvanger in het verleden ("in den tijd van de Gemeentelijke Vischvoorziening") naar tevredenheid heeft gewerkt als "jeugdig werkman". De brief is expliciet bedoeld om te worden bijgevoegd bij een sollicitatie. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de toenmalige officiële spelling en grammatika (zoals "den tijd", "Vischvoorziening", "is werkzaam geweest" in plaats van "bent", en "desgewenscht"). * **Uiterlijk:** Het is een typisch voorbeeld van een administratieve doorslag op dun papier. De handgeschreven toevoeging "extra" zou kunnen duiden op een extra kopie of een specifieke behandeling in het archief.

Handgeschreven verzoekschrift op briefkaart of strook papier, voorzien van administratieve stempels.

* **Afzender:** W. Klein, gevestigd aan de Lindenmarkt (waarschijnlijk perceelnummer 157 A). * **Geadresseerde:** Een ambtenaar of beheerder van het Marktwezen ("Wel Edel Heer"). * **Inhoud:** De schrijver, W. Klein, verzoekt officieel om zijn standplaats op de markt te mogen ruilen met die van een zekere J. Kok. * **Administratieve kenmerken:** Het document bevat een groot paars stempel "M. 1940", wat waarschijnlijk staat voor "Marktwezen 1940". Het nummer "20/35/2" is een dossier- of volgnummer. De schuine aantekening "Ingekomen" bevestigt dat dit een ontvangen stuk is in een gemeentelijk archief. * **Schrifttype:** Een verzorgd, formeel handschrift uit de vroege 20e eeuw.

Officieel rapport/geleidebrief van het marktpersoneel.

Dit document is een formele klacht of proces-verbaal opgesteld door marktmeesters of controlerend personeel op de Lindengracht-markt. De kern van de rapportage is dat een grote groep kooplieden de officiële sluitingstijden negeert en hun kramen niet tijdig ontruimt, ondanks eerdere waarschuwingen. De lijst bevat bijna 40 namen van overtreders, wat duidt op een wijdverbreid probleem op die specifieke dag. De afkorting "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) onderaan suggereert dat de lijst aan de achterkant van het document nog verder gaat.

Getypt rapport met handgeschreven aantekeningen en handtekeningen.

Dit document is een ambtelijk rapport van een controleur van het Amsterdamse Marktwezen. Het betreft de aanvraag van de 26-jarige W.G. Kok voor een officiële erkenning als zelfstandig kleinhandelaar in groenten en fruit. Uit het rapport blijkt dat de aanvrager reeds aanzienlijke ervaring heeft opgebouwd (negen jaar) in de zaak van zijn vader, J. Kok, en dat hij al jarenlang toegang heeft tot de Centrale Markt. De controleur geeft een positief advies door te stellen dat de aanvrager naar waarheid lijkt te hebben geantwoord. De handgeschreven aantekening onderaan duidt op de verdere administratieve afhandeling: het stempelen van de verklaring en het doorsturen van het dossier naar andere betrokken functionarissen voor definitieve besluitvorming.

Ambtsverslag / Rapportage.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een incident op de Centrale Markt in Amsterdam. Een handelaar (J. Kok) weigerde aardappelen te laden vanwege ontevredenheid over de kwaliteit. Nadat hij als straf achteraan de rij was gezet, probeerde zijn zoon (A. Kok) voor zijn beurt te laden bij een andere pier. De controleur merkt op dat Kok Sr. vaker voor overlast zorgt. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik met de kenmerkende spelling van die tijd (bijv. "kooper", "verwyderd", "ry"). Opvallend is de typefout "Controlaur" voor "Controleur". * **Administratieve verwerking:** De rode krabbel "Rapp-verstoring orde" (Rapportage verstoring orde) en de data wijzen op een vlotte afhandeling door de marktleiding in de dagen na het incident.

Briefkaart (voorzijde)

* **Vormgeving:** Het betreft een standaard Nederlandse briefkaart uit de vroege oorlogsjaren. Opvallend is het gebruik van een machinaal stempel met de instructie "Laat voor de post langs den geheelen bovenkant [vrij]", bedoeld om ruimte te laten voor de stempelmachine. * **Correcties:** Op de kaart zijn twee handmatige correcties zichtbaar in de voorgedrukte tekst. Ten eerste is "MW." (Mevrouw) doorgestreept, zodat de kaart gericht is aan "DEN HEER". Ten tweede is de voorgedrukte plaatsnaam "AMSTERDAM" onderaan met een dikke lijn doorgehaald en is de bestemming "Putten." handmatig daarboven geschreven. Dit suggereert dat de afzender een voorgedrukte kaart gebruikte die eigenlijk voor Amsterdams postverkeer bedoeld was. * **Poststempel:** Het stempel geeft de datum 27 januari 1941 aan, met het tijdstip tussen 20:00 en 21:00 uur ("20-21").

Aanvraagformulier voor een standplaatsvergunning.

Het document is een officiële aanvraag voor een vaste standplaats op de openbare weg in Amsterdam. De aanvrager, Jan Kok uit Putten, beschikt reeds over een ventvergunning (om langs de deuren te gaan), maar wenst een vaste plek op het Lepelplein. Opvallend is de wijziging in de gewenste dagen: de standaardtekst voor "alle werkdagen" is doorgehaald en vervangen door specifieke vensters op donderdagmiddag en vrijdagochtend. Ook het vervoermiddel is aangepast van een handkar naar een "driewielig transportrijwiel". De meest cruciale toevoeging staat onderaan. Hoewel de aanvraag op 27 januari is ingediend, is er kort daarna (mogelijk bij het loket of na intern overleg) besloten de aanvraag te parkeren. De reden hiervoor is de "schaarschte" aan de producten die hij wilde verkopen.

Handgeschreven enquêteformulier / stemlijst op een voorgedrukt formulier ("Ventverordening model 15").

Dit document is een administratieve vastlegging van de meningen van marktkraamhouders of aanwonenden (gezien de huisnummers voor de namen) over het verplaatsen van de markt in de Sumatrastraat. Uit de turflijst blijkt een overweldigende meerderheid tegen de verplaatsing: van de 14 genoteerde personen stemden er 13 "Tegen" en slechts 1 "Voor" (Ph. v/d Berge op nummer 86). De namen in de lijst zijn voorzien van huisnummers, wat suggereert dat het hier gaat om belanghebbenden die direct aan het markttraject in de Sumatrastraat woonden of werkten. Het woord "Transporteeren" onderaan de kolommen duidt aan dat dit een tussenstand is die naar een volgende pagina of een verzamelstaat wordt overgebracht.

Register/Lijst van marktkooplieden en straatventers.

* **Administratieve structuur:** Het document is een nauwkeurige boekhouding van markthandelaren. Het maakt onderscheid tussen verschillende vormen van handel: vaste standplaatsen op de markt, venters (die langs de deuren gaan), en winkeliers die blijkbaar ook op de markt staan of een vergunning hebben. * **Handelswaar:** De lijst geeft een goed beeld van het aanbod op een Amsterdamse markt in 1941: veel versproducten zoals groenten, fruit (waaronder specifiek bananen), bloemen, vis (gezouten/gerookt en vers), en zuivel. * **Terminologie:** "W. I" in de kolom 'vaste plaats op andere markt' verwijst waarschijnlijk naar de Waterloopleinmarkt (Wijk I). De notatie "Doppenhe" bij nr. 71 is mogelijk een afkorting voor de Dappermarkt. * **Demografie:** Veel van de namen op deze lijst (zoals Nikkelsberg, Bromet, Blog, Franschman, De Hond) zijn historisch geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Amsterdam, die diep geworteld was in de markthandel.

Pagina uit een register of logboek met handgeschreven aantekeningen.

* **Structuur:** De lijst is systematisch opgesteld met de naam van het gezinshoofd (vaak met de meisjesnaam van de echtgenote), het adres, en daarachter een reeks getallen. * **Numerieke gegevens:** De getallen tussen haakjes (3, 4, 5) verwijzen zeer waarschijnlijk naar de grootte van het huishouden. De daaropvolgende getallen in combinatie met "kg" duiden op een gewichtstoewijzing of verbruikshoeveelheid. * **Terminologie:** De term "afgedaan" onderaan de lijst geeft aan dat de betreffende administratieve handeling voor deze groep personen is voltooid of verwerkt. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam, met een concentratie in de Jordaan (Willemstraat, Goudsbloemdwarsstraat) en het centrum (Passeerdersdwarsstraat, Lange Leidsedwarsstraat, Lange Brugsteeg).

Register/Grootboek van transportwerkzaamheden.

Het document is een administratief overzicht van de aardappeldistributie vanuit een centrale markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. 1. **Logistiek en Vervoer:** Er is een duidelijke verdeling tussen grootschalig vervoer (paard en wagen, soms met dubbele bespanning) en kleinschalig vervoer (handkarren). De capaciteit per voertuig wordt strikt bijgehouden, variërend van 10 (voor handkarren) tot 115 (voor grotere firma's met meerdere wagens zoals Van Rechem). 2. **Economische Data:** De prijs per Hectoliter (H.L.) lijkt constant te zijn. Een snelle berekening (bijv. Stolman: 67.62 / 322) komt uit op exact 0,21 gulden per H.L. Dit wijst op vastgestelde tarieven, wat gebruikelijk was in de gereguleerde oorlogseconomie. 3. **Administratieve Wijzigingen:** De aantekening over de splitsing van de "administratie" van de familie De Lange per 12 september 1942 duidt op een wijziging in de contractvorming of een bedrijfssplitsing midden in het seizoen. 4. **Omvang:** Het document toont een enorme wekelijkse doorloop van aardappelen, waarbij sommige firma's (zoals J. Kok of fa. d. Troost) meer dan 1000 H.L. per week verwerkten.

Ambtelijk rapport/proces-verbaal.

* **Kern van de zaak:** Het rapport beschrijft een onderzoek naar de mogelijke ontduiking van een handelsverbod door grossier C. Bras. Vanwege "prijsoverschrijding" (woekerprijzen) mocht hij zes maanden geen zaken doen. Het vermoeden bestond dat hij via zijn broer, H. Bras, en met gebruik van zijn eigen vrachtwagen toch kool bleef leveren aan klanten (J. Kok en de gebroeders Lindeman). * **Bewijsvoering:** De controleur stelt vast dat de broer inderdaad de vrachtwagen van de veroordeelde C. Bras gebruikte. Hoewel er leveringen plaatsvonden, toonden facturen ("notas") aan dat de transacties officieel via de broer (H. Bras) verliepen. * **Rol van de C.C.C.D.:** Het document vermeldt dat de Crisis Controle Dienst (C.C.C.D.) ook al een onderzoek was gestart en dat de vrachtwagen inmiddels in beslag is genomen. Dit duidt op een actieve handhaving van de distributie- en prijsregels. * **Taalgebruik en fouten:** Het typewerk bevat diverse slordigheden (gebrek aan spaties na komma’s en punten, typefouten zoals "denkoopers" en "inperceel"). Dit wijst op een ambtelijk document dat onder tijdsdruk of door een minder ervaren typist is opgesteld.

Administratieve lijst / Register.

Dit document is een overzichtslijst van particuliere transporteurs of expediteurs die gespecialiseerd waren in het vervoer van aardappelen vanaf de Centrale Markt in Amsterdam. De lijst bevat vier kolommen: de naam van de transporteur, het woon- of bedrijfsadres, het aantal wagens waarover zij beschikten en de totale capaciteit (waarschijnlijk uitgedrukt in hectoliters, afgekort als 'Hl.'). Opvallende details zijn: * **Vervoermiddel:** Het gaat specifiek om transport met paard en wagen. Sommige vermeldingen hebben de toevoeging "dubb. bespanning", wat betekent dat er twee paarden voor de wagen stonden voor een grotere trekkracht. * **Geografie:** De adressen zijn verspreid over heel Amsterdam, van de Spaarndammerbuurt en de Jordaan tot aan Sloterdijk en Buikslotermeer (Ringweg). * **Capaciteit:** De capaciteit per wagen varieert meestal tussen de 20 en 60 Hl, met uitschieters zoals J. Troost die met 2 wagens een capaciteit van 140 Hl heeft.

Registerblad / grootboekpagina met een lijst van huurders en onderhuurders.

* **Organisatie:** Het document vertoont een strakke, hiërarchische indeling. De pakhuizen zijn met letters aangeduid, wat gebruikelijk was in grote haven- of marktcomplexen (zoals de pakhuizen aan de Maas in Rotterdam of de markthallen). * **Bedrijfsactiviteit:** Uit de namen blijkt een sterke concentratie in de handel van aardappelen, groenten en fruit (AGF). De vermelding van "Groninger Aardappelen" en de "Bananen Import Cie" bevestigt dit. * **Onderhuur:** Opvallend is het grote aantal vermeldingen van "(onderhuur)". Dit wijst op een systeem waarbij grotere handelaren of firma's delen van hun gehuurde ruimte doorverhuurden aan kleinere ondernemers, wat duidt op een levendige en dichtbevolkte handelsomgeving. * **Handschrift:** Het betreft een zakelijk, vlot lopend kantoorschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De doorhalingen wijzen op administratieve bijwerkingen na verloop van tijd.

Handgeschreven briefkaart/notitie.

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands. Er is sprake van een archaïsche beleefdheidsvorm ("Wel Edle Heer"). De tekst bevat enkele grammaticale en spellingsonvolkomenheden die typerend zijn voor de tijd of de achtergrond van de schrijver, zoals "ziek te bed ligt" (in plaats van 'lig') en "alvoor" (in plaats van 'alvorens'). * **Inhoud:** De kern van het bericht is een ziekmelding. J. Kok informeert de instantie dat hij door ziekte al drie weken aan bed gekluisterd is en verwacht nog enkele weken nodig te hebben voor herstel. De reden van de melding is het veiligstellen van zijn marktplaats in de Sumatrastraat. * **Uiterlijke kenmerken:** Het handschrift is regelmatig en goed leesbaar. De paarse inkt van het stempel en de handgeschreven codes bovenin wijzen op een zorgvuldige administratieve verwerking door de ontvangende instantie in 1944.

Brief/Afrekening betreffende de aanvoer van mosselen.

* **Inhoud:** Het document betreft een financiële afwikkeling van marktrechten of administratiekosten ("bemoeiingen") voor de aanvoer van mosselen in Amsterdam. Er wordt een overzicht gegeven van schepen/schippers uit Wieringen en Harlingen die in de genoemde week mosselen hebben gelost. * **Berekening:** * De totale aanvoer bedraagt 3102 balen. Tegen een tarief van f 0,10 per baal bedragen de totale kosten f 310,20. * Er is reeds een afdracht gedaan door de "Combinatie Lammers v. Santvliet" (f 128,85). Merk op dat voor de partij uit Harlingen (684 balen) het volledige tarief van f 0,10 al was afgedragen, terwijl voor de Wieringse partijen slechts f 0,025 was voldaan. * Het restant van f 181,35 dient te worden overgemaakt naar de rekening van de Amsterdamse Vismarkt. * **Terminologie:** "Bemoeiingen" verwijst hier naar de administratieve of bemiddelende diensten van het marktwezen. "Balen" is de eenheid waarin de mosselen werden geteld/vervoerd.

# TRANSCRIPTIE No 20/3/1 M 1940 5/1 Aan den Inspecteur vh Marktwezen alhier. Lindengracht Gezien de moeilijke situatie waarin Joh Th. no 155 B Kok zich bevind, lijkt het mij gewenscht hem nog eenigen tijd uitstel tot het bezetten van zijn plaats te ver- lenen, en vervanging door zijn dochter Maartje toe te staan. 9 Jan: 1940 [Handtekening, mogelijk Schroder] M. Kok geboren 30 Mei 1916.

# TRANSCRIPTIE VP/HG. *extra* 1/79/2 M. 2 October 1939. den Heer J. Kok, Korte Koningsstraat 27 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 1. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 26 September jl. bericht ik U, dat U vroeger, in den tijd van de Gemeentelijke Vischvoorziening, tot mijn tevredenheid als jeugdig werkman bij dat bedrijf is werkzaam geweest. Desgewenscht kunt U deze verklaring bij Uw sollicita...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw potlood, bovenaan gecentreerd:] *Intern* [Rechtsboven:] HG. den Heer A. Kok, Jan van Galenstraat 60 II, Amsterdam-West. Wijk 26. 77/62/2 M. 6 October 1941. In verband met het feit, dat U op 3 October jl. op de Cen- trale Markt de orde in gevaar heb gebracht, heb ik U, ingevolge het ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 26 augustus 1942. * **Afzender:** J. Kok, Pretoriusstraat 16-III, Amsterdam Oost. * **Ontvanger:** Het Marktwezen, Jan van Galenstraat, Amsterdam West. * **Kenmerk:** Nº 20/55/1 M. 1942 20/5 (linksboven aangetekend). * **Onderwerp:** Verzoek tot het aanhouden van een marktplaats op het Waterloople...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtelijke notitie / intern schrijven. * **Datering:** 9 januari 1940. * **Locatie:** Amsterdam (afgeleid van 'Lindengracht' en 'Marktwezen'). * **Betrokkenen:** Joh. Th. Kok (marktkraamhouder), Maartje Kok (dochter), en de Inspecteur van het Marktwezen. * **Kenmerk:** No 20/3/1 M 1940 5/1.