Dagrapport Dinsdag 18 april 1939 MARKTWEZEN AMSTERDAM
DAGRAPPORT van Dinsdag 18 April 1939.

Controleurs: C.H. J. Kok en E.A. Engelen

(Onder de voorgedrukte kolommen staat de handgeschreven tekst:)

Aan den Heer Inspecteur
voor het Marktwezen.

Ingevolge Uw opdracht, hebben wij heden opsporings-
dienst verricht en zijn den geheelen dag op zoek geweest naar
kleedenventers, aanvankelijk echter zonder ze aan te treffen.

Om even voor 3 uur troffen wij echter 2 bekende
kleedenventers aan (hun namen zijn ons niet bekend), welke ons
in de buurt van het Hoofddorpplein tegemoet kwamen.
Zij hadden waarschijnlijk in de omgeving gevent en waren ook
van plan er mee door te gaan. Nu echter probeerden zij ons
te ontloopen om elders opnieuw te beginnen. Wij gaven ze
er gelegenheid genoeg voor, maar blijkbaar vertrouwden de
heeren de zaak niet meer en schoten een café binnen op de
hoek van de Hoofddorpweg en Sloterkade, waar zij geruimen
tijd verbleven. We lieten ons niet zien maar bleven natuurlijk
in de buurt. Uit het café komende verkende ze eerst de
omgeving en gingen daarna de Sloterkade op en verdwenen
in de Rietwijkerstraat. Hier was het dat wij de heren
wederom ontmoette in een afwachtende houding en waarop
zij ons woedend toeriepen: "Doe je best maar hoor," snel op
hun fietsen sprongen en razend vlug een blok in het rond
reden, waarop wij ze voor de derde maal tegenkwamen.
Hierop keerden zij weder en gingen richting Sloten,

(Onderaan het formulier staat het kenmerk: Ventverordening model 15. 10.000-1-'37-388) Dit rapport biedt een fascinerende inkijk in de handhaving van de Amsterdamse ventverordening aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het beschrijft een kat-en-muisspel tussen ambtenaren van het Marktwezen en twee 'kleedenventers'.

Opvallend is de gedetailleerde weergave van de achtervolging te voet en per fiets door de Hoofddorppleinbuurt. De controleurs proberen de venters op heterdaad te betrappen, terwijl de venters tactieken gebruiken zoals het schuilen in een café om aan observatie te ontsnappen. De frustratie van de venters komt letterlijk in de tekst naar voren door de geciteerde uitroep: "Doe je best maar hoor", wat duidt op een brutale of provocerende houding tegenover het gezag.

Het document illustreert de sociale spanningen van die tijd; venten was voor velen een noodzakelijke vorm van inkomsten tijdens de economische crisis, terwijl de overheid streng reguleerde wie waar mocht staan of venten. In de jaren '30 was de werkloosheid in Amsterdam hoog. Veel Amsterdammers probeerden als zelfstandige wat bij te verdienen door langs de deuren te gaan met diensten (zoals mattenkloppen) of handel. De gemeente Amsterdam probeerde dit strak te reguleren via de Marktverordening en Ventverordening om overlast te beperken en gevestigde winkeliers te beschermen.

De genoemde locaties (Hoofddorpplein en omgeving) vormden destijds een relatief nieuwe stadsuitbreiding waar veel potentiële klanten woonden. Het Marktwezen hield toezicht met controleurs die vaak in burger of onopvallend opereerden, wat de achterdocht van de venters in dit verslag verklaart. E.A. Engelen J. Kok Gemeente Amsterdam Marktwezen