Ambtelijke brief (doorslag/kopie). 25 februari 1942. De Directeur (van de Centrale Markt, Amsterdam). HG.

77/2/37 M.

[handgeschreven: Verzonden 25/2]

25 Februari 1942.

Straffen Centrale
Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat de Inspecteur voor de Prijsbeheersching in het ressort Amsterdam mij heeft medegedeeld, dat J.Boeken, wonende Jodenbreestraat 63 II, alhier, wien als grossier toegang tot de Centrale Markt is verleend, wegens overtreding der Prijsvoorschriften onder andere is veroordeeld tot sluiting van zijn zaak voor den tijd van zes maanden. Wegens het direct of indirect in gevaar brengen van den goeden gang van zaken op de Centrale Markt, heb ik Boeken voornoemd, op grond van de bepalingen van artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt gestraft met ontneming van het recht van toegang tot die markt voor den tijd van veertien dagen zulks met ingang van den datum van ingang van het vonnis.

Ik acht het gewenscht, dat J.Boeken voornoemd voor de periode, dat hij geen zaken mag doen, van de Centrale Markt wordt uitgesloten en geef U mitsdien beleefd in overweging wel te willen bevorderen, dat bij Besluit van den Burgemeester, zulks ingevolge het bepaalde in het derde lid van artikel 35 van het Reglement op de Centrale Markt den genoemden handelaar de toegang tot de Centrale Markt wordt ontnomen en wel van 9 Maart tot en met 22 Augustus 1942.

De Directeur, Dit document is een formeel verzoek van de directeur van de Amsterdamse Centrale Markt aan de wethouder voor de Levensmiddelen. De brief rapporteert dat een grossier, J. Boeken, door de Inspecteur voor de Prijsbeheersing is veroordeeld tot een bedrijfssluiting van zes maanden vanwege het overtreden van de prijsvoorschriften.

De directeur heeft Boeken al een disciplinaire straf van 14 dagen marktontzegging opgelegd op basis van het marktreglement. Hij verzoekt de wethouder nu om de Burgemeester een besluit te laten nemen om deze ontzegging uit te breiden tot de gehele duur van de opgelegde bedrijfssluiting (van maart tot augustus 1942).

Het taalgebruik is kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie van die tijd: uiterst formeel en afstandelijk, ondanks de ingrijpende aard van de maatregel voor de betrokkene. De datum (februari 1942) plaatst dit document in de context van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Prijsbeheersing was een overheidsorgaan dat tozag op vaste prijzen om zwarte handel en inflatie te bestrijden. Tijdens de bezetting werden deze regels echter ook systematisch ingezet als instrument om Joodse ondernemers te criminaliseren en uit het economische leven te verwijderen.

De betrokkene, J. Boeken (waarschijnlijk Jacob Boeken), woonde in de Jodenbreestraat 63 II, in het hart van de Joodse wijk. Het adres is veelzeggend; in deze periode werden de restricties voor Joodse burgers in Amsterdam steeds nauwer. De uitsluiting van de Centrale Markt betekende een effectief beroepsverbod. Dit document illustreert hoe de Nederlandse gemeentelijke bureaucratie en marktreglementen fungeerden als radertjes in de bredere vervolging en economische onteigening van de Joodse bevolking onder het mom van economische handhaving. De burgemeester die het uiteindelijke besluit moest nemen, was in 1942 de door de bezetter aangestelde nationaalsocialist E.J. Voûte.