12 augustus 1941. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen van de Gemeente Amsterdam. № 77/43 // M 13 11 13/8
GEMEENTE AMSTERDAM

AFD. L.M.
No. 53/16 -1941-
BIJLAGEN

AMSTERDAM, 12 Augustus 1941.

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.

[Handgeschreven kanttekening:] In dossier ter kennisneming gezien

Het heeft mijn aandacht getrokken, dat er bij het opleggen van de straffen aan degenen, die zich op de Centrale Markt aan diefstal hebben schuldig gemaakt - ik bedoel hier meer in het bijzonder diefstal van ledige kisten - geen bepaalde strafmaat geldt. Dit lijkt mij niet juist. Ik zou daarom in het vervolg den volgenden maatstaf willen zien toegepast:

voor diefstal van ledige kisten: 4 maanden ontneming van het recht op de markt te komen;

voor een gecompliceerden diefstal (d.w.z. gepaard met omkooperij e.d.) of diefstal van een zeer groote hoeveelheid kisten dan wel diefstal van volle kisten: 6 maanden;

terwijl bij recidive voor goed de toegang tot de markt zal moeten worden ontzegd.

Gaarne verneem ik ten spoedigste of U zich met dezen gang van zaken kunt vereenigen.

De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zwem-
inrichtingen,

[Onleesbare handtekening]

Aan
den heer Directeur
van den Dienst van het
Marktwezen.

vM
M

Model G. A. 5
25000-1-'40 In deze brief stelt de Amsterdamse wethouder voor Levensmiddelen vast dat er een gebrek is aan een eenduidige strafmaat voor diefstal op de Centrale Markt. Hij stoort zich met name aan de willekeur bij het bestraffen van de diefstal van (lege) kisten.

Om dit te verhelpen, doet hij een dwingend voorstel voor vaste sancties:
1. Eenvoudige diefstal van lege kisten: 4 maanden marktontzegging.
2. Gekwalificeerde diefstal (grote hoeveelheden, volle kisten of diefstal gepaard met corruptie): 6 maanden marktontzegging.
3. Recidive (herhaling): Een definitief toegangsverbod tot de markt.

De wethouder vraagt de directeur van het Marktwezen om akkoord te gaan met deze strengere, gestandaardiseerde aanpak. Dit document stamt uit augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening een kritieke aangelegenheid. De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de distributie.

Door toenemende schaarste en de opkomst van de zwarte markt werden verpakkingen zoals houten kisten zeer waardevol voor transport. De overheid probeerde met harde hand de orde te handhaven en de distributieketen te controleren.

In 1941 was het Nederlandse gemeentebestuur bovendien onderhevig aan de 'Gleichschaltung'; democratisch gekozen wethouders waren vervangen door zetbazen die nauw samenwerkten met de bezetter (of onder strikt toezicht stonden). De strenge toon en de focus op "tuchtrechtelijke" maatregelen zoals het ontzeggen van de toegang tot iemands broodwinning passen in het repressieve klimaat van die tijd. Directeur van (De heer) L.M. Gemeente Amsterdam Marktwezen