Officieel afschrift van een schrijven van het Departement van Binnenlandsche Zaken. 8 oktober 1942. De Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken (K.J. Frederiks). Heeren Burgemeesters (in dit specifieke geval gericht aan/verwerkt door de gemeente Amsterdam). [Linksboven, gedrukt:] No. 276 Bur. G. 1942
[Handgeschreven toevoeging:] / 1939 LLL 1942
[Rechtsboven, gedrukt en omcirkeld:] 338
[Rechtsboven, gedrukt:] Afschrift [met een rood handgeschreven vinkje/teken]

DEPARTEMENT VAN
BINNENLANDSCHE ZAKEN
[Handgeschreven tekst over de kop:] Marktwezen
Nr. 8159, Afd. Kabinet. [Handgeschreven paraaf/krabbel over de tekst]

Betreffende:
Verwijdering aanplakbiljetten,
houdende propaganda voor het
Koninklijk Ned. Indische Leger.

[In de linker marge, handgeschreven aantekeningen en parafen:]
t. k. [onderstreept]
C. v. d. Berg [?]
V.H.
[Andere onleesbare parafen en strepen]

's-Gravenhage, 8 October 1942

Naar mij door den Secretaris-Generaal van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten wordt medegedeeld, bevinden zich in de wachtkamers van sommige gemeentehuizen biljetten met den tekst: Meldt U aan bij het Koninklijk Nederlandsch-Indische Leger.

Genoemde Secretaris-Generaal acht het wenschelijk, dat deze biljetten worden verwijderd. Ik verzoek U aan vorenbedoelden wensch van den Secretaris-Generaal van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten te voldoen.

De Secretaris-Generaal van het
Departement van Binnenlandsche Zaken,
FREDERIKS.

Voor eensluidend afschrift,
De Gemeentesecretaris van Amsterdam,
J. F. FRANKEN.

Aan
Heeren Burgemeesters,

[Linksonder, gedrukt:]
Stadsdrukkerij Amsterdam
20344-10-42-100

[Onderaan, groot paars stempel:]
№ 1/4/11 M. 1942 Dit document is een administratieve instructie uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de boodschap is de opdracht om wervingsposters voor het KNIL te verwijderen uit openbare gebouwen (gemeentehuizen).

Opvallende punten:
1. Collaboratie en bureaucratie: De opdracht komt formeel van K.J. Frederiks (Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken), maar op instigatie van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK). Het DVK was een door de bezetter ingesteld departement dat verantwoordelijk was voor nazi-propaganda en censuur.
2. De historische context van Nederlands-Indië: In oktober 1942 was Nederlands-Indië al geruime tijd bezet door Japan (sinds maart 1942). Het handhaven van wervingsposters voor een leger dat in feite gecapituleerd had, werd door de bezetter en de meewerkende departementen als ongewenst of provocerend beschouwd.
3. Administratieve weg: Het document is een 'afschrift', vermenigvuldigd door de Stadsdrukkerij van Amsterdam om verspreid te worden onder de relevante gemeentelijke diensten. De handgeschreven notitie "Marktwezen" suggereert dat dit specifieke exemplaar was bestemd voor de afdeling die toezicht hield op markten en openbare ruimtes. Tijdens de bezetting bleven de Nederlandse ministeries (departementen) functioneren onder leiding van de Secretarissen-Generaal, aangezien de ministers naar Londen waren uitgeweken. K.J. Frederiks probeerde door middel van een pragmatische houding de Nederlandse belangen te behartigen binnen de beperkingen van de bezetting, maar moest hierbij vaak meewerken aan Duitse verordeningen.

De bemoeienis van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK) typeert de gelijkschakeling van de openbare ruimte. Alles wat herinnerde aan de oude orde, het koningshuis of de koloniale macht, moest uit het straatbeeld en de publieke gebouwen verdwijnen om plaats te maken voor de 'Nieuwe Orde'. De posters van het KNIL, met de oproep "Meldt U aan", waren in de herfst van 1942 pijnlijk herinneringen aan de verloren overzeese gebiedsdelen en de nederlaag tegen Japan, een bondgenoot van nazi-Duitsland.