Dubbele pagina (p. 12-13) uit een gedrukt boekje of tijdschrift over de stad Amsterdam en haar natuur en historie. [Pagina 12]

het Bosch nabij den Schinkel en het Nieuwe Meer, welks uitvoering met zeer groote voortvarendheid ter hand is genomen en dat er zeker veel toe bijdraagt, het natuurschoon om Amsterdam, veelal een polder- en moeraslandschap, aan te vullen.

De stad Amsterdam en haar omgeving zijn, wat de vogel- en plantenwereld betreft, zeker niet misdeeld. Tal van vogels vinden er een geschikte broedplaats. Vooral het gebied ten Noorden van het IJ heeft zich vermaardheid verworven om de vele weide- en moerasvogels als kievit, kemphaan, kluut, grutto, enz. Op Frankendael, op de Oude Oosterbegraafplaats en in het Bijenpark aan den Sloterweg zijn zelfs reigerkolonies, welke zich voortdurend uitbreiden.

Bestaat er dus voor de bestudeering van vogels in en om de stad ruim gelegenheid, ook de plantenliefhebbers vinden veel van hun gading in de bonte verscheidenheid van boomen, heesters en planten in parken, plantsoenen, weiden, moerassen en in het Bosch met zijn typische broeklanden langs Nieuwe Meer en Poel. Een bezoek aan deze laatste gebieden in het vroege voorjaar, als de dotters bloeien, is alleszins aan te bevelen.

De Groenlandsche pakhuizen Foto T. Koot

12

[Pagina 13]

De door den Burgemeester benoemde Commissie voor Heemkunde heeft met geestdrift haar taak aanvaard en meent deze niet beter te kunnen beginnen dan door een beroep te doen op allen, die geroepen zijn, de jeugd op te voeden en voor te bereiden voor hetgeen het leven haar zal brengen.

Wanneer het kind opgewekt wordt tot waarnemen en leert begrijpen, wat in zijn naaste omgeving bestaat en waarom dit zoo is en moet zijn, zal zijn leven rijker worden en zal liefde en belangstelling ontstaan voor veel, waaraan thans maar al te vaak achteloos wordt voorbijgegaan.

Over welk een overvloed van materiaal beschikt Amsterdam voor een ieder, die belangstelling heeft voor ontstaan, groei en ontwikkeling der stad, welke zoovele bezoekers genoemd hebben een der schoonste, zoo niet de meest karaktervolle, ter wereld. Daar zijn in de eerste plaats de meer dan vier duizend historische gebouwen, welke de voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van Amsterdam vermeldt. Welk een bron van interessante waarnemingen vormen deze oude verdedigingswerken, stadspoorten, bruggen, sluizen, wereldlijke, openbare en kerkelijke gebouwen, molens en dan vooral de pakhuizen en woonhuizen

Oudekerktoren Foto T. Koot

13

--- * Inhoud: De tekst benadrukt de unieke combinatie van natuur en cultuurhistorie in en rond Amsterdam. Er wordt specifiek verwezen naar het nieuwe 'Bosch' (het huidige Amsterdamse Bos) en diverse vogelgebieden. De tweede pagina is een ideologisch pleidooi voor 'Heemkunde': het aanleren van liefde en respect voor de eigen omgeving aan de jeugd.
* Stijl en Toon: De toon is belerend maar enthousiast. De taal is formeel met het gebruik van de naamval ('den Burgemeester') en de spelling-Marchant ('zoovele', 'boomen').
* Sleutelfiguren: De fotograaf T. (Ton) Koot was een bekende Amsterdamse archivaris, monumentenzorger en schrijver, die secretaris was van de Commissie voor de Heemkunde. Zijn betrokkenheid suggereert dat dit document afkomstig is uit een publicatie van deze commissie of een verwante organisatie zoals de Bond Heemschut.

--- Dit document stamt uit een periode waarin men zich in Amsterdam steeds meer bewust werd van de noodzaak om zowel het natuurlijke landschap als de historische binnenstad te beschermen tegen ongebreidelde modernisering. De aanleg van het 'Boschplan' (begonnen in 1934 als werkverschaffingsproject) was een antwoord op het gebrek aan recreatief groen. Tegelijkertijd begon de systematische inventarisatie van monumenten (de genoemde 'voorloopige lijst'). De 'Commissie voor Heemkunde' speelde een cruciale rol in het vertalen van deze waarden naar het brede publiek en het onderwijs, uit angst dat de historische schoonheid van de stad door de inwoners als vanzelfsprekend of 'achteloos' zou worden beschouwd.