Getypte brief/circulaire (afschrift).
Origineel
Getypte brief/circulaire (afschrift). Ongedateerd (vermoedelijk 1941-1942, gezien de verwijzing naar de uitbreiding van de actie naar de zomermaanden). Afschrift.
W I N T E R H U L P N E D E R L A N D .
Mijne Heeren,
Hierbij zijn wij zoo vrij U een aansluitende circulaire op onze eerste " Oproep aan Werkend Nederland" toe te zenden, bestemd vóór U en Uw personeel. Wij zouden het zeer op prijs stellen, indien U deze oproep ook ter kennis van Uw Hoofd-en Handwerkers zoudt willen brengen en de afgedragengelden op een onzer girorekeningen wilt doen storten.
Tot dusverre lag het in de bedoeling om allen gedurende de wintermaanden deze actie te volvoeren ten bate van "Winterhulp Nederland". Het zal U echter uit pers en radio bekend zijn, dat het werk van de hierboven genoemde Stichting slechts een onderdeel is van de enorme taak op Sociaal gebied, die de Nederlandsche Volksdienst op zich heeft genomen. Het is deze Volksdienst die met alle haar ten dienste staande middelen, de kleinste kernen waaruit onze Volksgemeenschap is opgebouwd.n.l. de gezinnen, en wel die, die buiten schuld in nood zijn komen te verkeeren, wil opheffen tot een hooger en beter niveau, om zoodoende geheel het Nederlandsche Volk sterk en gezond te maken, zoowel in geestelijk als in materieel opzicht, met andere woorden, om het Volk te brengen tot de ware Sociale Rechtvaardigheid.
Om deze reden is het dan ook, dat wij U vragen eveneens gedurende de zomermaanden de loonoffer-actie te willen voortzetten en zoonoodig verderute willen propageeren, opdat duizenden werkers achter ons staan. "Winterhulp" kan dan gedurende de wintermaanden haar activiteit ten gunste van de minderbedeelden ontplooien, terwijl de zomermaanden benut kunnen worden om de grootsche Volksdienstgedachte te verwezenlijken, door het brengen van uw offer, niet bij wijze van goedheid, maar als uiting van de moreele plicht, die de eene Nederlander tegenover de andere heeft. Het is ons helaas niet mogelijk ieder bedrijf persoonlijk te bezoeken, doch vertrouwen, dat U na kennisname dezer circulaire ook Uw medewerking zult willen verleenen aan dezen Socialen arbeid.
Wij houden ons voor Uwe berichten aanbevolen en teekenen inmiddels,
Hoogachtend,
STEDELIJK BUREAU AMSTERDAM VAN DE
STICHTING " WINTERHULP NEDERLAND ".
w.g. H.W.T. Tydeman. * Toon en taalgebruik: De brief hanteert een formele, dwingende doch beleefde toon ("Mijne Heeren", "Wij zouden het zeer op prijs stellen"). Er wordt gebruikgemaakt van nationaalsocialistisch jargon zoals "Volksgemeenschap", "Volksdienstgedachte" en "Sociale Rechtvaardigheid".
* Doelstelling: Het doel is tweeledig: het innen van gelden via de "loonoffer-actie" (waarbij werknemers een deel van hun salaris afstonden) en het legitimeren van de Nederlandsche Volksdienst (NV) als de overkoepelende sociale organisatie.
* Retoriek: De tekst probeert de inzameling te verschuiven van incidentele hulp (winterhulp) naar een permanente ideologische plicht ("moreele plicht"). Men probeert het Nederlandse volk te overtuigen dat deze hulp niet uit "goedheid" (liefdadigheid), maar vanuit een nationaal-solidariteitsgevoel moet voortkomen.
* Opvallende details: De term "verderute" is waarschijnlijk een typefout voor "verder uit te". De spelling is deels verouderd (bv. "Nederlandsche", "zoodoende"). Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Winterhulp Nederland (WHN) werd in oktober 1940 opgericht door de bezetter naar Duits model (Winterhilfswerk). Hoewel het gepresenteerd werd als een neutrale liefdadigheidsinstelling voor alle Nederlanders, was het een nationaalsocialistisch orgaan met als doel de bestaande (vaak verzuilde) maatschappelijke zorg te vervangen en te nazificeren.
De Nederlandsche Volksdienst (NV), opgericht in 1941, was de overkoepelende organisatie waar WHN onder viel. De NV had als doel de sociale zorg volledig te hervormen volgens de ideologie van de "Volksgemeenschap". Veel Nederlanders wantrouwden deze organisaties omdat ze wisten dat een aanzienlijk deel van de opbrengsten de NSB of de bezetter ten goede kwam, of simpelweg omdat ze de nazificatie van de zorg afwezen. Collectanten van de Winterhulp werden vaak genegeerd of bespot ("Geen cent voor de Winterhulp"). De "loonoffer-actie" waarnaar verwezen wordt, was een methode waarbij werkgevers druk uitoefenden op personeel om loon in te leveren voor deze organisaties.