Dienstbrief / Ambtelijk advies. 16 februari 1942. Marktwezen Amsterdam (gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14). MARKTWEZEN
AMSTERDAM VD/HG.

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 2A/3/3 M.
BIJLAGE 1
ONDERWERP:
Aardappelvoorziening.

AMSTERDAM (W.) 16 Februari 1942.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d.
3 dezer om advies ontvangen stuk No.144 L.M.1942 heb ik de eer
U, in volgorde van de in dit stuk opgenomen punten, het volgen-
de te berichten.
Ten vorigen jare is, behoudens gedurende de perio-
de der vroege aardappelen, steeds een voorraad aardappelen van
twee tot drie weken aangehouden; dit laatste hoofdzakelijk in
het najaar.
1, 2 en 3.
Het komt mij gewenscht voor, dat het Gemeentebe-
stuur er bij de N.I.C.A. op aandringt, dat er te Amsterdam
steeds een voorraad aardappelen wordt aangehouden van ten
minste 3 weken, en zeker zoo hoog wordt opgevoerd als met het
oog op een doelmatige bewaring dus zonder groote risico's moge-
lijk is.
4.
Dit motief kan ik niet onderschrijven, aangezien
het hier gaat om een verplaatsing van de transportmogelijk-
heden. Inderdaad zal in een bepaalde periode een grooter trans-
port naar Amsterdam noodig zijn, echter alleen tot zoolang de
voorraad op peil is gebracht.
5.
Ik stel mij voor, ingevolge met den Burgemeester
en U gemaakten afspraak, op dit punt, meer speciaal ten aanzien
van de wintervoorziening, nader terug te komen. Voorloopig
meen ik op te moeten merken, dat de bevoorrading der groote
bevolkingscentra primair is en dat een doelmatige voorziening
niet op overwegingen betreffende kosten mag afstuiten.
6.
Ik kan onderschrijven, dat het vervoer in het a.s.
voorjaar gemakkelijker zal loopen, dan bijvoorbeeld in de nu
afgeloopen vorstperiode. Het is gewenscht om behalve de voor-
raden, welke in pakhuizen c.a. te Amsterdam kunnen worden aan-
gehouden, de restanten der voorraden van de polders in de
omgeving van Amsterdam zooveel mogelijk als extra reserve voor
onze stad te doen aanhouden. Dit betreft niet alleen de voor-
raden in IJpolder en Haarlemmermeer, doch ook die in Houtrak-
polder, Lutkemeerpolder en omgeving van Beverwijk. Zooals U

[Onderaan de pagina:]
A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526. In deze brief adviseert de directie van het Marktwezen de wethouder over de logistiek rondom de aardappelvoorraad van Amsterdam. De kernpunten zijn:
* Voorraadbeheer: Er wordt gepleit voor een vaste reserve van minimaal drie weken aan aardappelen in de stad zelf.
* Prioriteit: De schrijver stelt dat de voedselvoorziening van grote bevolkingscentra "primair" is en dat de kosten hiervan ondergeschikt zijn aan de effectiviteit.
* Strategische reserves: Men wil niet alleen voorraad in de stad zelf, maar ook de overschotten in de omliggende polders (zoals de Haarlemmermeer en de Lutkemeerpolder) reserveren als extra buffer.
* Transport: Er wordt verwezen naar de moeizame transportcondities tijdens de "afgeloopen vorstperiode", waarbij men verwacht dat het vervoer in het voorjaar soepeler zal verlopen. Dit document stamt uit februari 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandse bevolking leefde onder de Duitse bezetting en de voedselvoorziening werd steeds schaarser en strikter gereguleerd via distributiestelsels.
* De Hongerwinter in de verte: Hoewel de beruchte Hongerwinter pas in 1944 plaatsvond, laten documenten als deze zien dat de autoriteiten in 1942 al grote zorgen hadden over de continuïteit van de basisvoedselvoorziening (aardappelen waren het volksvoedsel nummer één).
* N.I.C.A.: De brief noemt de N.I.C.A. (Nederlandsche In- en Verkoopcentrale voor Akkerbouwproducten). Dit was een overheidsorgaan dat tijdens de bezetting de regie voerde over de handel in landbouwproducten.
* Winter 1941-1942: De genoemde "vorstperiode" verwijst naar de extreem strenge winter van '41-'42, die voor grote logistieke problemen zorgde omdat de kanalen (belangrijk voor aardappelvervoer per schip) dichtgevroren waren.
* Locatie: Het Marktwezen was gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat, het logistieke hart van de Amsterdamse voedseldistributie.