Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. 10 Maart 1942. De Directeur (waarschijnlijk van de Centrale Markt Amsterdam). Het Hoofd van het Gemeentelijk Materialenbureau, O.Z. Achterburgwal 213, Amsterdam-Centrum, Wijk 3. [Handgeschreven rechtsboven:]
M. Braun
M. Jonker (?)
Verzonden 11/3

[Getypt:]

VD/HG.

2A/10/1 M.

10 Maart 1942.

het Hoofd van het Gemeentelijk
Materialenbureau,
O.Z. Achterburgwal 213,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 3.

Hiermede heb ik de eer voor het volgende Uw aandacht te vragen.
De gezamenlijke kruiers der Centrale Markt hebben er bij mij over geklaagd, dat zij niet de beschikking kunnen krijgen over een voldoend aantal zakken voor het transport der aardappelen van de Centrale Markt naar de winkels van de kleinhandelaren in de stad. Voor het aankoopen van zakken schijnt een toewijzing noodig te zijn van het Rijkstextielbureau te Arnhem (?); de kruiers deelden mij mede, dat zij een dergelijke toewijzing niet kunnen verkrijgen, zoodat zij verplicht zijn op andere wijze de benoodigde zakken aan te schaffen; hierdoor moeten zij prijzen betalen van f 1,-- - f 1,25 per zak, terwijl de vastgestelde maximumprijs f 0,58 is.
De gezamenlijke kruiers hebben voor direct noodig 10.000 zakken, terwijl op een maandelijksche aanvulling moet worden gerekend van 2.000 zakken.
Ik moge U beleefd verzoeken te willen bevorderen, dat door het betreffende Rijksbureau een toewijzing, welke op naam van mijn dienst zou kunnen worden gesteld, wordt verstrekt; ik kan hieraan nog toevoegen, dat een dergelijke toewijzing ook is verstrekt aan de V.B.N.A., dit is de organisatie van groothandelaren in aardappelen, die van Rijkswege met de distributie van aardappelen aan den kleinhandel is belast.

De Directeur,

--- Deze brief legt een logistiek en economisch probleem bloot tijdens de bezettingsjaren in Amsterdam. De kruiers van de Centrale Markt, verantwoordelijk voor de distributie van aardappelen naar de stad, kampen met een kritiek tekort aan zakken.

De kernpunten van de analyse zijn:
* Schaarste en Regulering: Textiel (waaronder jute zakken) was streng gerantsoeneerd door het Rijkstextielbureau. Zonder officiële toewijzing konden geen nieuwe zakken worden aangeschaft.
* Zwarte Markt: Omdat de kruiers geen legale toewijzing kregen, werden zij gedwongen om zakken op de vrije (zwarte) markt te kopen voor prijzen die meer dan het dubbele bedroegen van de officieel vastgestelde maximumprijs (1,00 - 1,25 gulden tegenover de vastgestelde 0,58 gulden).
* Bureaucracy: De directeur van de markt probeert via het Gemeentelijk Materialenbureau een officiële status te verkrijgen om zo de toewijzing te forceren, met de V.B.N.A. (waarschijnlijk de Vereniging Belangen van de Nederlandsche Aardappelhandel) als precedent.
* Kwanteit: De nood is hoog: een directe behoefte aan 10.000 zakken en een maandelijkse behoefte van 2.000 stuks.

--- De brief is gedateerd op 10 maart 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog. Nederland was bezet door Nazi-Duitsland en de economie stond volledig in het teken van distributie en schaarste. Aardappelen waren het basisvoedsel voor de bevolking, waardoor de logistieke keten van de Centrale Markt naar de kleinhandel (de winkels) van vitaal belang was voor de voedselvoorziening van Amsterdam.

Het "Rijkstextielbureau" was een van de vele rijksbureaus die tijdens de oorlog de in- en verkoop van grondstoffen en producten controleerden. De genoemde V.B.N.A. speelde een centrale rol in de aardappelregeling die door de bezetter was ingesteld om de grip op de voedselvoorraad te behouden. De brief illustreert hoe de dagelijkse praktijk op de werkvloer (de kruiers) klem kwam te zitten tussen bureaucratische regels en de economische realiteit van de zwarte markt.