Getypt rapport/memorandum (doorslag). Punten inzake betrekken van aardappelen zonder bon door personeel Marktwezen van V.B.N.A.
-.-.-.-.-.-.-

1. Vebena verstrekte wekelijks een hoeveelheid aardappelen zonder bon aan:
   a. aardappelwerkers Centrale Markt;
   b. ambtenaren Nederlandsche Spoorwegen op Centrale Markt;
   c. contrôleurs Centrale Crisis Contrôle Dienst;
   d. personeel Centrale Markt, Koelhuis (in totaal een 43-tal).
   De groepen a - c ontvangen dit reeds geruimen tijd; het markt-personeel den laatsten tijd (gemiddeld 10 kg. per man en per week).

2. Verbod Directeur Marktwezen aan personeel om op Centrale Markt in-koopen te doen. Dit verbod overtreden in verband met slechte tijds-omstandigheden. Geen toestemming Directeur gevraagd, omdat vrees, dat dan toch geweigerd zou worden.

3. Zaak is bekend bij Ir. Sevenster van Akkerbouwcentrale en Leider Distributiedienst Amsterdam, die officieus hebben goedgekeurd.

4. Ambtenaren Centrale Crisis Contrôle Dienst ontvangen extra rantsoenen (boterbon, 1 brood per week, 7 aardappelbonnen, vleeschbonnen); markt-personeel krijgt geen extra rantsoenen; wel aangevraagd destijds, doch afgewezen; geen zware arbeid. Centrale Crisis Contrôle Dienst wel? Bovendien wordt gewezen op personeel Centrale Keukens (Gemeente-personeel) dat van keukens zooveel mag eten, als men lust. Verder personeel Abattoir; levering van grossiers aan gemeentepersoneel buiten de terreinen (vroeger) en nu nog vetafvallen, welke worden verkocht aan onder andere gemeentepersoneel Abattoir.

5. Marktwezen levensmiddelenbedrijf; personeel werkt rondom in het voedsel, zonder dat men ervan mag eten.

6. Na kennisneming feiten onmiddellijk einde aan bovenstaande gemaakt. Dit document legt een systeem van officieuze voedselvoorziening bloot binnen de Amsterdamse distributieketen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele kernpunten uit de analyse:

7. Informele distributie: Verschillende groepen personeel ontvingen wekelijks circa 10 kg aardappelen buiten het officiële bonnenstelsel om. Dit werd door de directie officieel verboden, maar "officieus" goedgekeurd door hooggeplaatste ambtenaren zoals Ir. Sevenster.

8. Scheve verhoudingen: Er spreekt een sterke frustratie uit het document (met name punt 4 en 5). Terwijl het marktpersoneel dagelijks met voedsel werkt maar officieel niets extra’s krijgt (omdat hun werk niet als "zware arbeid" wordt erkend), krijgen de controleurs van de Crisis Contrôle Dienst wél extra bonnen voor boter, brood en vlees.
9. Misstanden bij andere diensten: Het document fungeert deels als een "zwartboek" door ook te wijzen naar het personeel van de Centrale Keukens (die onbeperkt zouden mogen eten) en het Abattoir (waar vetafvallen werden doorverkocht).
10. Handhaving: Punt 6 duidt op een abrupte stopzetting van deze praktijken nadat de feiten formeel bekend werden, wat vaak duidt op een inspectie of een dreigende strafrechtelijke vervolging door de bezetter of de CCCD zelf. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was voedsel schaars en strikt gerantsoeneerd via een bonnenstelsel. De Centrale Markt in Amsterdam was het kloppend hart van de voedselvoorziening. Ambtenaren en arbeiders die dicht bij de bron werkten, verkeerden in een verleidelijke positie om rantsoenen aan te vullen ("grijs circuit").

De genoemde Centrale Crisis Contrôle Dienst (CCCD) was juist opgericht om zwarte handel en distributiefraude tegen te gaan. Dat zij zelf extra rantsoenen ontvingen of betrokken waren bij de informele verdeling van aardappelen, was een uiterst gevoelige kwestie. De vermelding van Ir. Sevenster is historisch relevant; hij was een sleutelfiguur in de Nederlandse voedselvoorziening die probeerde de productie op peil te houden, maar die ook regelmatig laveerde tussen de eisen van de bezetter en de behoeften van de Nederlandse bevolking.