Getypt rapport of memorandum. Punten inzake betrekken van aardappelen zonder bon door personeel Marktwezen van V.B.N.A.
-.-.-.-.-.-.-

1. Vebena verstrekte wekelijks een hoeveelheid aardappelen zonder bon aan:
   a. aardappelwerkers Centrale Markt;
   b. ambtenaren Nederlandsche Spoorwegen op Centrale Markt;
   c. contrôleurs Centrale Crisis Contrôle Dienst;
   d. personeel Centrale Markt, Koelhuis (in totaal een 43-tal).
   De groepen a - c ontvangen dit reeds geruimen tijd; het markt-personeel den laatsten tijd (gemiddeld 10 kg. per man en per week).

2. Verbod Directeur Marktwezen aan personeel om op Centrale Markt inkoopen te doen. Dit verbod overtreden in verband met slechte tijdsomstandigheden. Geen toestemming Directeur gevraagd, omdat vrees, dat dan toch geweigerd zou worden.

3. Zaak is bekend bij Ir. Sevenster van Akkerbouwcentrale en Leider Distributiedienst Amsterdam, die officieus hebben goedgekeurd.

4. Ambtenaren Centrale Crisis Contrôle Dienst ontvangen extra rantsoenen (boterbon, 1 brood per week, 7 aardappelbonnen, vleeschbonnen); marktpersoneel krijgt geen extra rantsoenen; wel aangevraagd destijds, doch afgewezen; geen zware arbeid. Centrale Crisis Contrôle Dienst wel? Bovendien wordt gewezen op personeel Centrale Keukens (Gemeentepersoneel) dat van keukens zooveel mag eten, als men lust. Verder personeel Abattoir; levering van grossiers aan gemeentepersoneel buiten de terreinen (vroeger) en nu nog vetafvallen, welke worden verkocht aan onder andere gemeentepersoneel Abattoir.

5. Marktwezen levensmiddelenbedrijf; personeel werkt rondom in het voedsel, zonder dat men ervan mag eten.

6. Na kennisneming feiten onmiddellijk einde aan bovenstaande gemaakt. Dit document is een verslag van een intern onderzoek naar de illegale verstrekking van aardappelen aan personeel tijdens de bezettingstijd. De kernpunten zijn:

7. Systeem van bevoordeling: Verschillende groepen werknemers op en rond de Centrale Markt (waaronder NS-personeel en controleurs van de CCCD) ontvingen wekelijks aardappelen buiten het officiële bonnenstelsel om. Voor het marktpersoneel ging het om aanzienlijke hoeveelheden (10 kg per week).

8. Bewuste overtreding: Er was een expliciet verbod van de Directeur van het Marktwezen, maar dit werd genegeerd vanwege de nijpende voedselsituatie ("slechte tijdsomstandigheden"). Men durfde geen toestemming te vragen uit angst voor een officiële afwijzing.
9. Gedoogbeleid: Opvallend is dat hoge functionarissen, zoals Ir. Sevenster van de Akkerbouwcentrale, de situatie kenden en "officieus" hadden goedgekeurd.
10. Onvrede over ongelijkheid: Er bestond grote frustratie bij het marktpersoneel. Zij werden niet aangemerkt als "zware arbeiders" en kregen dus geen extra rantsoenen, terwijl zij wel dagelijks tussen het voedsel werkten. Er wordt met een scheef oog gekeken naar CCCD-ambtenaren, personeel van de Centrale Keukens en het Abattoir, die wel extra voordelen genoten.
11. Ingrijpen: Het document sluit af met de mededeling dat er direct een einde is gemaakt aan deze praktijken zodra de feiten officieel bekend werden. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse overlevingsstrategieën en de corruptie binnen de voedseldistributie in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In een tijd van schaarste en strikte rantsoenering was toegang tot voedsel "aan de bron" (de Centrale Markt) een enorme machtspositie.

De genoemde namen en instanties zijn historisch significant. Ir. J. Sevenster was een sleutelfiguur binnen de Voedselvoorziening tijdens de bezetting. De Centrale Crisis Contrôle Dienst (CCCD) was belast met het toezicht op de naleving van de distributieregels, maar uit dit document blijkt dat ook hun eigen personeel profiteerde van illegale extraatjes.

Het document illustreert de morele dilemma's van die tijd: de wet overtreden om te kunnen eten, versus de noodzaak van een eerlijk distributiesysteem voor de gehele bevolking. De verwijzing naar de "vetafvallen" bij het Abattoir en het onbeperkt eten bij de Centrale Keukens onderstreept hoe groot de verschillen in voedselzekerheid waren tussen verschillende beroepsgroepen binnen de gemeentelijke diensten.