Getypt afschrift van een officiële brief. 30 oktober 1942. Provinciale Inkoopcentrale van Akkerbouwproducten voor Noordholland, Afd. Aardappelen (gevestigd te Alkmaar). Het Gemeente Bestuur der Gemeente Amsterdam. Afschrift

No.967 L.M.-1942-
Provinciale Inkoopcentrale van Akkerbouwproducten voor Noordholland.
Afd. Aardappelen.
Alkmaar, 30 October 1942.
Landbouwhuis.

Onderwerp: aardappelen, geteeld voor armlastigen.

Aan het Gemeente Bestuur der Gemeente
A m s t e r d a m.

Hiermede refereeren wij aan de circulaire van het Dep.van Binnenlandsche Zaken, no.18935, afd.B.B.Bur.Staats- en Adm.Recht, betr. het van gemeentewege telen van aardappelen voor bepaalde groepen der bevolking.
In bovengenoemde circulaire wordt aan de gemeente toestemming verleend om met ingang van 1 September j.l., gedurende 8 maanden, per maand en per persoon 5 kg aardappelen extra te verstrekken aan personen, behoorende tot de volgende groepen:
a. kinderen tusschen 10 en 21 jaar in ter plaatse gevestigde gestichten van sociale zorg of weldadigheid.
b. armlastigen en steuntrekkenden wier gezin uit tenminste 3 personen bestaat.

Voor deze verstrekking mogen alleen aardappelen worden gebruikt, die zijn geteeld op gronden, welke voorheen niet als cultuurgronden konden worden gebruikt.
Onderzijds is reeds, of zal, worden overgegaan tot het inventariseeren van de van gemeentewege geteelde aardappelen, terwijl wij U verzoeken ons van de reeds uitgedeelde aardappelen een lijst te zenden, vermeldende de namen van hen, die voor deze extra toewijzing in aanmerking kwamen en het totaal uitgereikte kwantum in kg. Van iedere uitreiking, hetzij dat dit per week of per maand geschiedt, zien wij een dergelijke verantwoordingsstaat van U tegemoet.
Wij maken U er nog op attent, dat eventueele overschotten van de door U geteelde aardappelen moeten worden geleverd aan de V.B.N.A. tegen ontvangst van een afleveringsbriefje. Dit document is een ambtelijke instructie aan het Amsterdamse gemeentebestuur betreffende de distributie van aardappelen buiten het reguliere ransoen om. De kernpunten zijn:

1. Doelgroep: De extra aardappelen (5 kg per persoon per maand) zijn specifiek bedoeld voor weeskinderen of jongeren in instellingen en voor arme gezinnen (minimaal 3 personen).
2. Productievoorwaarde: Om de reguliere landbouwproductie (die streng gecontroleerd werd door de bezetter) niet te verstoren, mochten alleen aardappelen worden gebruikt die geteeld waren op "nieuwe" grond. Dit verwijst naar de zogenaamde 'hongerakkertjes' op braakliggende terreinen, sportvelden of plantsoenen binnen de gemeentegrenzen.
3. Bureaucratische controle: De gemeente wordt verplicht om gedetailleerde namenlijsten en gewichten bij te houden. Eventuele overschotten mochten niet zelf gehouden worden, maar moesten worden afgestaan aan de V.B.N.A. (Verkoopbureau voor Nederlandsche Akkerbouwproducten).

De toon van de brief is strikt zakelijk en procedureel, typerend voor de Nederlandse bureaucratie die onder Duits toezicht de distributie van schaarse goederen reguleerde. De brief dateert uit oktober 1942, ruim twee jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd in deze periode steeds nijpender. Het systeem van distributiebonnen was in volle gang.

Tijdens de oorlogsjaren stimuleerde de overheid het telen van voedsel op onconventionele plaatsen om de ergste nood te lenigen, vooral voor de minstbedeelden. Dit document illustreert hoe dergelijke lokale initiatieven (het telen van aardappelen door de gemeente zelf) toch volledig ingekapseld waren in de centrale distributiemachinerie.

De genoemde organisaties, zoals de Provinciale Inkoopcentrale en de V.B.N.A., waren onderdeel van de "Organisatie Voedselvoorziening in Oorlogstijd". Deze instanties moesten ervoor zorgen dat de productie en consumptie volledig transparant bleven voor de autoriteiten, mede om de zwarte handel in aardappelen te bestrijden.