Officiële brief van de Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen. 11 september 1942. De Directeur van het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14 (West). Den Heer F. Hemmers, p/a Politiebureau Warmoesstraat, Amsterdam-Centrum (Wijk 1). Marktwezen Amsterdam
Jan van Galenstraat 14 (West)
vB/HB.

Telefoon 85151

Aan: den Heer F. Hemmers,
p/a Politiebureau Warmoesstraat,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 1.

Verzoeke bij beantwoording datum en
nummer van dezen brief te vermelden

No: 2C/78/2 M.
Bijlagen:
Datum: 11 September 1942.

Onderwerp:

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Augustus j.l. bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan.

Ingevolge het Besluit van den Secretaris-Generaal van het Departement van den Landbouw is aan Bakker het venten of het verkoopen op zijn standplaats van fruit verboden. Overigens bestaan er geen voorschriften, die de toewijzingen van dit artikel regelen.

De Directeur,
[Handtekening/Paraaf]

Model A.Z. 8a
Stadsdrukkerij Amsterdam
8464-4-42-1000 Bon 249

[Over de tekst heen is met rood potlood of krijt een grote paraaf en een tekst geschreven die lijkt te lezen als "Niet..."] De kern van deze brief is een formele weigering van een verzoek dat op 27 augustus 1942 werd ingediend door F. Hemmers. Hemmers was werkzaam bij of bereikbaar via het politiebureau aan de Warmoesstraat. Het verzoek had blijkbaar betrekking op de toestemming voor een persoon genaamd Bakker om fruit te mogen verkopen of uit te venten vanaf zijn standplaats.

De brief is kort en zakelijk. De weigering wordt niet onderbouwd met lokale argumenten, maar wordt direct gekoppeld aan een besluit op nationaal niveau: een verordening van de Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw. Dit wijst op de gecentraliseerde controle op de voedselvoorziening en distributie tijdens de bezettingsjaren. Opvallend is de opmerking dat er verder geen specifieke regels zijn voor de toewijzing van fruit, wat suggereert dat het verbod specifiek of categoriaal was zonder dat er een alternatieve verdeelsleutel bestond voor dergelijke handelaren.

De rode aantekeningen over de getypte tekst zijn typisch voor archiefstukken uit die tijd en duiden vaak op de administratieve verwerking of een instructie ("niet afdoen" of een fiat). Deze brief dateert van september 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de schaarste aan goederen, waaronder fruit, groot. De bezetter had de controle over de economie en de voedselvoorziening volledig naar zich toe getrokken via de Departementen in Den Haag.

• Secretaris-Generaal van Landbouw: De ambtelijke top van de ministeries speelde een cruciale rol in de uitvoering van het beleid van de bezetter. Door het invoeren van centrale verboden op venten of verkoop op standplaatsen kon de overheid de weinige beschikbare producten beter beheersen voor de distributie (bonkaarten) of voor transport naar Duitsland.
• De Politie: Dat de brief aan iemand op een politiebureau is gericht, is niet vreemd. De politie hield toezicht op de openbare orde en marktvoorschriften. Mogelijk bemiddelde Hemmers voor Bakker, of was de brief onderdeel van een lopend politieonderzoek naar illegale handel of standplaatsrechten.
• Locatie: Het kantoor van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat bevond zich bij de Centrale Markthallen, het hart van de Amsterdamse voedseldistributie. De Warmoesstraat was (en is) een centrale locatie in de oude stad, waar destijds veel handel en reuring was.