Ambtsverslag / Rapport van een marktbeambte. 29 juli 1939. (Bovenaan de pagina staan namen doorgestreept: P. Gootjes en Wijnschenk. Rechtsboven staat de geadresseerde)

Hr. Inspecteur
Marktwezen

Rapport.

Op Zaterdag 29 Juli 1939 des avonds te circa 8 uur.
Terwijl ik belast was met de regeling en de inning der gelden
op de markt Albert Cuypstraat zag ik dat er eenige
vischplaatsen open waren. De vaste standplaatshouder
(Margenotitie: dit is natuurlijk lijkt niets heelemaal in orde) Wijnschenk nummer 131 had zooals gewoonlijk iedere
Zaterdag geschied zijn visch overgedaan aan J. Wijnschenk
wonende Vrolikstraat 150 die daarvoor een plaats van 75 cent
betaald. Ik heb toen deze vischplaatsen laten opschuiven
om plaats te maken voor de vaste standplaatshouders
welke in de derde straat stonden zonder licht. Toen ik
echter bij de vaste standplaatshouder P. Gootjes nummer 141
kwam zeide deze tegen mij dat Wijnschenk er uit moest.
Ik zeide toen tegen Gootjes "Och laat deze man toch staan",
dit met het oogmerk daar ik anders weer een heele
verschuiving zou krijgen. Gootjes schreeuwde toen tegen
mij "En ik wil hebben dat die man er tusschen uit gaat."
Ik zeide toen "Nu Gootjes dan gaat die man er uit, en
moet dan maar achter aansluiten, maar als U zoo op
de puntjes staat, dan zullen wij deze ook op de i zetten."
Ik heb toen tegen Wijnschenk gezegd, dat hij er uit
moest en achter moest aansluiten. Terwijl ik daar
mede bezig was, kwam Gootjes op mij afstuiven
en begon tegen mij te schreeuwen en te keren, van, Het document is een handgeschreven verslag van een marktmeester of controleur gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de rapportage is een ordemaatregel die leidde tot een persoonlijk conflict.

1. Aanleiding: De rapporteur wilde de markt efficiënter indelen door 'gaten' (opengevallen visplaatsen) op te vullen. Hierdoor konden kooplieden die op minder gunstige plekken zonder verlichting stonden ("in de derde straat"), naar voren schuiven.
2. Het conflict: De rapporteur stond toe dat een zekere J. Wijnschenk de plek overnam van zijn familielid (nummer 131), tegen betaling van 75 cent. Standhouder P. Gootjes (nummer 141) accepteerde dit niet en eiste dat Wijnschenk verwijderd werd, mogelijk omdat hij de informele overdracht van de plek onreglementair vond.
3. Escalatie: De ambtenaar probeerde de situatie eerst pragmatisch op te lossen om extra werk ("een heele verschuiving") te voorkomen. Wanneer Gootjes begint te schreeuwen, besluit de ambtenaar de regels strikt te gaan handhaven ("de puntjes op de i zetten"). Dit is een waarschuwing: als de koopman zich onbuigzaam opstelt tegenover de ambtenaar, zal de ambtenaar voortaan ook elke kleine regelovertreding van de koopman bestraffen.
4. Margenotitie: De verticale tekst in de kantlijn lijkt een later toegevoegd commentaar van een superieur (de inspecteur), die twijfelt aan de rechtmatigheid of de gang van zaken ("lijkt niets heelemaal in orde"). * De Albert Cuypmarkt: Dit verslag biedt een rauw en direct inkijkje in de dagelijkse gang van zaken op de beroemdste markt van Amsterdam in het interbellum.
5. Marktreglementering: In 1939 was de markt strak gereguleerd door de gemeente Amsterdam. Standplaatsen waren schaars en de overdracht ervan was aan strenge regels gebonden. Het 'opschuiven' was een gebruikelijke methode om de markt compact te houden voor het winkelend publiek.
6. Sociale historie: De namen Wijnschenk en Gootjes zijn geworteld in de Amsterdamse geschiedenis. Gezien de datum (juli 1939) en de locatie bevindt deze situatie zich aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Veel Joodse Amsterdammers waren werkzaam als koopman op de Albert Cuypmarkt; de naam Wijnschenk is een bekende Joodse familienaam uit deze wijk (De Pijp).
7. Taalgebruik: Het document is geschreven in de destijds gangbare archaïsche spelling (visch, inning der gelden). De term "te keren" aan het eind van het document is een oud-Nederlandse uitdrukking voor "tekeergaan". Inspecteur Marktwezen (geadresseerde) P. Gootjes (standhouder nr. 141) Wijnschenk (standhouder nr. 131) J. Wijnschenk (wonende Vrolikstraat 150).