Proces-verbaal (kopie) van de Centrale Controle Dienst (C.C.D.). 11 en 12 november 1942. [Koptekst links:]
Centrale Controle Dienst.
Afd. Spijsv. en Visscherij.
Pro Justitia.

[Midden:]
Wil schikken

[Rechts:]
Copie voor het marktwezen | 382

[Samenvatting:]
Proces-verbaal ten laste van G. A. Wezer te Amsterdam, Simsonstraat 16, verdacht van overtreding van art. 1. Prijzenbesluit 1941 Garnalen en van art. 2. Visscherij besluit 1942.
Verbalisant. J. P. Bouma, Fil. v. Almondestraat 11 hs Amsterdam, controleur C.C.D., tevens opsporingsambtenaar ex art. 24 Prijsbeheerschingsbesluit.
Korte omschrijving. Het verkoopen van gepelde garnalen boven den daartoe vastgestelden maximumprijs en het pellen van garnalen, zonder daartoe gerechtigd te zijn.
Geen inbeslagneming.

[Kantlijn links:]
№ 46 a/321/133 M. 1942

[Hoofdtekst:]
Proces-verbaal.

Ondergetekende, Johannes Pieter Bouma, oud 43 jaar, wonende Philips van Almondestraat 11 hs te Amsterdam, controleur C.C.D., tevens aangewezen als opsporingsambtenaar bij art. 24 van het Prijsbeheerschingsbesluit, verklaart als volgt:
Op Woensdag 11 November 1942 te ± 12.00 bevond ik mij op den openbaren weg, de Marathonweg, tegenover de Simsonstraat. Op genoemden tijd en plaats zag ik een mij onbekend vrouws persoon het perceel Simsonstraat 19, gelegen binnen de gemeente Amsterdam, verlaten, alwaar gevestigd is de vischwinkel van G. Wezer. Zij begaf zich per fiets, waarop zich een beenen mand met pakjes bevond, naar verschillende adressen, waar door haar telkens een pakje werd afgegeven. Op twee dezer adressen werd door mij, na aflevering, geïnformeerd, wat door de vischhandel Wezer was afgeleverd en hoeveel daarvoor was betaald n.l. bij Dr. Y. Drukker, Olympiaplein 63, alwaar 0,2 kg gepelde garnalen voor f 0,90 was gekocht en bij Dr. P. Hakeman, Olympiaplein 15, waarvoor 1/4 kg gepelde garnalen f 1,12 1/2 was betaald.
Vervolgens begaf ik mij naar perceel Simsonstraat 16, alwaar ik, bij afwezigheid van den eigenaar van de vischhal, slechts eenige vrouwen aantrof, waarvan een bezig was gepelde garnalen te verkoopen aan een klant, n.l. 1/4 kg voor f 0,80. Op de kist, waaruit deze garnalen verkocht werden, was een prijsaanduidingskaartje bevestigd vermeldende f 0,32 per 0,1 kg, wat volgens Art. 1, Prijzenbesluit 1941 Garnalen, de juiste prijs is. Op mijn vraag, waarom voor deze gepelde garnalen f 0,32 per ons werd berekend, terwijl voor de thuisbezorgde garnalen f 0,45 moest worden betaald, verklaarde één der vrouwen, welke later bleek de vrouw van den eigenaar te zijn: „De garnalen, die wij voor f 0,45 per ons verkoopen, zijn door ons zelf gepeld. Wij krijgen de ongepelde garnalen op onze toewijzing op de Gem. Vischafslag te Amsterdam.”
Op Donderdag 12 November 1942 te ± 11.15 bevond ik mij in perceel Simsonstraat 19, gelegen binnen de Gem. Amsterdam, alwaar ik aantrof een mij onbekend manspersoon, welke, nadat ik mij bekend gemaakt had, verklaarde te zijn:
George Andreas Wezer
geboren 13 Juli 1887 te Amsterdam, wonende Simsonstraat 19, Nederlander en van beroep vischhandelaar. Deze gegevens stemden overeen met het mij door hem getoonde persoonsbewijs.
Wezer voornoemd verklaarde: „Voor de garnalen, welke ik

[Onderaan:]
z.o.z. Dit document is een klassiek voorbeeld van economische handhaving tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak draait om twee punten:
1. Prijsopdrijving: De wettelijke prijs voor gepelde garnalen was vastgesteld op 32 cent per 100 gram (ons). De visboer rekende echter 45 cent voor de garnalen die hij aan huis bezorgde.
2. Illegale verwerking: Tijdens de oorlog was het pellen van garnalen aan strikte vergunningen gebonden om de distributieketen te beheersen. De bekentenis van de echtgenote dat zij de garnalen "zelf gepeld" hadden, vormde een extra overtreding van het Visscherijbesluit 1942.

De verbalisant volgt de verdachte (of diens personeel/echtgenote) op de voet, wat duidt op een actieve controle op de zwarte markt en prijsbeheersing. De notitie "Wil schikken" bovenaan geeft aan dat de verdachte waarschijnlijk bereid was een boete te betalen om verdere strafvervolging te voorkomen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland sprake van toenemende schaarste. Om te voorkomen dat prijzen door het dak gingen en er een ongecontroleerde zwarte markt ontstond, stelde de bezetter (via Nederlandse organen) maximumprijzen vast voor vrijwel alle levensmiddelen.

De Centrale Controle Dienst (C.C.D.) was de instantie die belast was met het opsporen van overtredingen van deze distributie- en prijsvoorschriften. Visboeren zoals Wezer zaten in een lastig parket: enerzijds waren de marges klein en de voorraden beperkt, anderzijds riskeerden zij zware straffen bij het afwijken van de regels. In dit specifieke geval werden gerespecteerde burgers (zoals de genoemde artsen op het Olympiaplein) als referentiekader gebruikt om de prijsfraude aan te tonen. De Simsonstraat ligt in de Stadionbuurt in Amsterdam-Zuid, een wijk waar in die periode veel economische controles plaatsvonden. A. Wezer G. Wezer P. Bouma P. Hakeman Y. Drukker Gemeente Amsterdam Marktwezen