Ambtelijke brief/rapportage. 30 september 1942. Onbekend (ondergetekenden namens de Gemeentelijke Vischmarkt), gericht aan de Wethouder voor de Levensmiddelen. Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam ("Alhier"). [Handgeschreven bovenin:]
Hr Van Meel
Juus

[Stempel/Handgeschreven:]
Verzonden 1/10

[Getypt:]
46A/584/2 M.
VD/HB.

30 September 1942.

Outillage Gemeentelijke
Vischmarkt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van den brief van den Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale aan den Burgemeester van Amsterdam d.d. 10 dezer No. 21608 Afd.S/Ha. hebben ondergeteekenden de eer U het navolgende te berichten.

De Gemeente Vischhal aan de De Ruyterkade is gevestigd in een grooten houten loods, waarin de temperatuur des zomers, vooral op warme dagen, dikwijls zeer hoog is; in verband met het ontbreken van goede ventilatiemogelijkheden heerscht er dan een benauwde atmosfeer. Desondanks deed zich de behoefte aan een goede koelgelegenheid in de ± 40 jaren, dat de Vischhal thans in gebruik is, nog nimmer gevoelen en op het bouwen van zoo'n inrichting is dan ook door den handel nimmer aangedrongen.

Het feit, dat er den laatsten tijd vrij regelmatig visch door de keurmeesters van den Keuringsdienst van Waren (waarvan er regelmatig twee op de markt aanwezig zijn) moest worden afgekeurd, wordt, naar het oordeel van de deskundigen op vischgebied dan ook niet veroorzaakt door het ontbreken van een koelinrichting op de Vischmarkt, doch door het feit dat de inzenders-grossiers de visch dikwijls slecht verzorgd verzenden. Hieraan is vermoedelijk niet vreemd het pogen van de grossiers om bij de bestaande regeling van maximumprijzen, tot hun eigen schade, te trachten de leveringskosten zoo laag mogelijk te houden. Door het gebruik van te weinig ijs komt de visch dikwijls in slechten toestand aan de markt. De Nederlandsche Visscherijcentrale is onzerzijds reeds verschillende malen hierop gewezen.

Wat de door de Nederlandsche Visscherijcentrale in haar brief opgenomen klacht van de "Imex" betreft, diene, dat de daar in bedoelde aal vermoedelijk van Urk afkomstig was én zeer slecht was verzorgd; de partij kwam verbroeid op de markt aan. In bijlage dezes hebben wij de eer U een afschrift over te leggen van een op deze aangelegenheid betrekking hebbenden brief van den Directeur van den Keuringsdienst van Waren met bijgevoegd rapport van den Keurmeester.

Voor wat de behandeling van de visch op de Vischmarkt betreft mogen wij U eraan herinneren, dat speciaal voor het verzorgen van deze visch zijn aangesteld een viertal leden der Verdelingscommissie, die wanneer des avonds visch aankomt, ervoor zorgdragen, dat ze op deskundige wijze in de hal wordt neergezet, terwijl opnieuw ijs wordt bijgevoegd. Het is dan ook nimmer voor- [einde pagina]

--- * Kernprobleem: De kwaliteit van de aangevoerde vis in Amsterdam laat te wensen over, wat leidt tot regelmatige afkeuring door de Keuringsdienst van Waren. De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) suggereert dat dit komt door de gebrekkige koeling in de gemeentelijke vismarkt.
* Argumentatie van de gemeente: De schrijvers van de brief verweren zich tegen deze kritiek. Hoewel ze toegeven dat de vismarkt (een 40 jaar oude houten loods) warm en slecht geventileerd is, stellen zij dat de werkelijke oorzaak bij de handelaren (grossiers) ligt.
* Economische factor: Er wordt een direct verband gelegd met de oorlogseconomie: door de ingestelde "maximumprijzen" proberen grossiers hun kosten te drukken door minder ijs te gebruiken tijdens het transport. Hierdoor komt de vis al "verbroeid" (bedorven door hitte) aan.
* Specifieke casus: De klacht van de firma "Imex" over een partij aal uit Urk wordt expliciet weerlegd; volgens de gemeente was de vis bij aankomst al van inferieure kwaliteit door slecht transport, niet door de opslag in de hal.
* Zorgplicht: De gemeente benadrukt dat zij een speciale Verdelingscommissie heeft die 's avonds toeziet op de juiste behandeling en bij-ijzing van de vis.

--- * Oorlogstijd: Het document dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening stond onder grote druk en was streng gereguleerd.
* Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC): Dit was een tijdens de bezetting opgericht orgaan (onderdeel van de Voedselvoorziening) dat de gehele sector controleerde, van vangst tot distributie.
* Locatie: De Gemeentelijke Vischhal aan de De Ruyterkade lag pal achter het Centraal Station. Dit was een strategische plek voor de aanvoer van vis per schip (via het IJ) en per trein, maar de faciliteiten waren in 1942 verouderd.
* Bureaucratische strijd: De brief illustreert de spanning tussen de centrale controle-organen (NVC) en de lokale uitvoering (de gemeente Amsterdam). Het toont aan hoe men probeerde de schuld van de haperende voedselkwaliteit bij elkaar neer te leggen terwijl de werkelijke oorzaak vaak lag in de schaarste en economische beperkingen van de bezettingstijd.