Getypt concept (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen. 29 september 1942. Waarschijnlijk de directie van de Vischmarkt of een betrokken gemeentelijke dienst. CONCEPT.
Amsterdam, 29 September 1942.

Outillage Gem. Vischmarkt.

Den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

[Handgeschreven:] Gezien aan Hr. v. Meurs op 29/9

Naar aanleiding van den brief van den Directeur der Nederlandsche Visscherijcentrale aan den Burgemeester van Amsterdam d.d. 10 dezer No. 21608 Afd. S/Ha. hebben ondergeteekenden de eer U het navolgende te berichten.

De Gemeente Vischhal aan de De Ruyterkade is gevestigd in een grooten houten loods, waarin de temperatuur des zomers, vooral op warme dagen, dikwijls zeer hoog is; in verband met het ontbreken van goede ventilatiemogelijkheden heerscht er dan een benauwde atmosfeer. Desondanks deed zich de behoefte aan een goede koelgelegenheid in de ± 40 jaren, dat de Vischhal thans in gebruik is, nog nimmer gevoelen en op het bouwen van zoo’n inrichting is dan ook door den handel nimmer aangedrongen.

Het feit, dat er den laatsten tijd vrij regelmatig visch door de keurmeesters van de Keuringsdienst van Waren (waarvan er regelmatig twee op de markt aanwezig zijn) moest worden afgekeurd, wordt, naar het oordeel van de deskundigen op vischgebied dan ook niet veroorzaakt door het ontbreken van een koelinrichting op de Vischmarkt, doch door het feit, dat de inzenders-grossiers, de visch dikwijls slecht geconditioneerd verzenden. Hieraan is vermoedelijk niet vreemd het feit, dat bij de bestaande regeling van maximum prijzen de grossiers, tot hun eigen schade, trachten de leveringskosten zoo laag mogelijk te houden. Door het gebruik van te weinig ijs komt de visch dikwijls in slechten toestand aan de markt. De Nederlandsche Visscherijcentrale is onzerzijds reeds verschillende malen hierop gewezen.

Wat de door de Nederlandsche Visscherijcentrale in haar brief opgenomen klacht van de "Imex" betreft, degene, dat de daarin bedoelde aal vermoedelijk van Urk afkomstig was en zeer slecht was verzorgd; de partij kwam verbroeid aan de markt aan. In bijlage dezes hebben wij de eer U een afschrift over te leggen van een op deze aangelegenheid betrekking hebbenden brief van den Directeur van den Keuringsdienst van Waren met bijgevoegd rapport van den Keurmeester, hetwelk naar wij meenen, aan duidelijkheid niets te wenschen overlaat.

Voor wat de verzorging op de Vischmarkt betreft mogen wij U eraan herinneren, dat speciaal voor het verzorgen der visch zijn aangesteld een viertal leden der Verdeelingscommissie, die wanneer des avonds visch aankomt, ervoor zorgdragen, dat ze op deskundige wijze in de hal wordt neergezet, terwijl opnieuw ijs wordt bijgevoegd. Het is dan ook nimmer voorgekomen, dat dergelijke visch des morgens moest worden afgekeurd. Indien de visch des avonds echter in slechten toestand aankomt, helpt het ijsen niet meer (zoomin als koelen zou helpen) en wordt deze visch des morgens afgekeurd. De kern van dit document is een verweer van de marktmeesters/beheerders tegen klachten over de kwaliteit van de vis op de Amsterdamse vismarkt aan de De Ruyterkade. De centrale argumenten zijn:

1. Infrastructuur: Men erkent dat de houten loods warm en slecht geventileerd is, maar stelt dat er in 40 jaar nooit behoefte is geweest aan een koelinstallatie.
2. Oorzaak bederf: De schuld van de afgekeurde vis wordt bij de grossiers gelegd. Vanwege de door de overheid ingestelde maximum prijzen zouden zij besparen op de kosten voor ijs tijdens het transport.
3. Specifieke casus: Er wordt gereageerd op een klacht van de firma "Imex" over bedorven ("verbroeide") paling uit Urk. De markt stelt dat de vis al in slechte staat arriveerde.

4. Interne controle: Men benadrukt dat er een 'Verdeelingscommissie' actief is die 's avonds toeziet op de vis en extra ijs toevoegt, wat volgens hen voldoende is mits de vis goed wordt aangeleverd. Dit document is geschreven in september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De context van de Tweede Wereldoorlog is essentieel voor het begrip van de tekst:

5. Voedselvoorziening: De "Wethouder voor de Levensmiddelen" en de "Nederlandsche Visscherijcentrale" waren cruciale instanties in een tijd van schaarste en distributie.

6. Economische druk: De genoemde "maximum prijzen" waren onderdeel van de geleide economie onder de bezetter om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. Dit leidde er blijkbaar toe dat handelaren (grossiers) gingen bezuinigen op de kwaliteit van het transport (minder ijs) om nog winst te kunnen maken.
7. Locatie: De vismarkt aan de De Ruyterkade (achter het Centraal Station) was destijds de centrale plek voor de visaanvoer in Amsterdam.
8. Terminologie: Het woord "verbroeid" wijst op vis die door eigen warmteontwikkeling en gebrek aan koeling in de verpakking is gaan bederven.