Getypte brief op officieel briefpapier. 11 september 1942. De Waarnemend Administrateur van het Binnen-Gasthuis (ondertekend door R. Moolman). BINNENGASTHUIS AMSTERDAM

Wordt verzocht bij de beantwoording datum en nummer te vermelden.

AMSTERDAM, 11 September 1942

No. 1277.

Bijlage

Naar aanleiding van een van het uitwonende personeel, in dit ziekenhuis werkzaam, ingekomen verzoek richt ik mij tot U met de vraag of door Uwe Centrale zoo nu en dan, of periodiek, aan een Vischhandelaar (Grossier) een toewijzing voor versche, gerookte of gedroogde Visch uitgereikt kan worden ter levering aan het Ziekenhuis, dat voor een verdeeling tusschen het personeel tegen terugbetaling van den kostenden prijs zal zorgen.

Het is nl. tot nu toe zoo goed als uitgesloten geweest, dat de leden van het personeel visch konden koopen of laten koopen, omdat òf de winkeliers niets hebben, òf het koopen op markt of standplaatsen in verband met hun aanwezigheid in het ziekenhuis, onmogelijk is.

Mij werd medegedeeld, dat het personeel van enkele Bedrijven van onze Gemeente en ook van particuliere ondernemingen of lichamen, zijnde Rüstungsbedrijven, zich langs dezen weg Visch voor hun voeding zou kunnen verschaffen.

Het is daarom, dat ik zoo vrijmoedig ben U dit verzoek te doen en zal ik het ten zeerste waardeeren, indien het U mogelijk zou zijn hierop een gunstige beslissing te kunnen nemen,

Op het bovenstaande moge ik nog het volgende verzoek laten volgen.

Voor de patienten en het inwonende personeel wordt nl. naar behoefte versche visch geleverd, doch uitsluitend één soort en wel scholletjes. Zou het nu mogelijk zijn, dat de vischhandelaar voortaan ook andere, goedkoope soorten, ook gerookte, indien die op den afslag komen, toegewezen krijgt voor levering aan het ziekenhuis? Uit den aard kunnen hiervoor de hooggeprijsde soorten niet in aanmerking komen.

Gaarne zie ik Uw antwoord tegemoet.

De Wrnd. Administrateur
van het Binnen-Gasthuis

(Handtekening: R. Moolman)

Nederlandsche Visscherijcentrale
2e Adelheidstraat 300
's-Gravenhage.

--- Deze brief is een formeel verzoek van het Amsterdamse Binnengasthuis aan de centrale overheidsinstantie die tijdens de bezetting de visdistributie reguleerde. De kern van het schrijven is tweeledig:

1. Bevoorrading van extern personeel: Het personeel dat niet in het ziekenhuis woont, grijpt in de reguliere winkels vaak mis omdat zij vanwege hun diensten niet op tijd bij de markt of de winkel kunnen zijn. De administrateur vraagt om een aparte toewijzing (buiten de reguliere bonnen om) die het ziekenhuis centraal kan inkopen en tegen kostprijs kan doorverkopen aan de werknemers.
2. Variatie voor patiënten: Voor de interne patiënten en bewoners is er wel aanvoer, maar deze is eentonig (enkel "scholletjes"). Men verzoekt om meer variatie in goedkopere vissoorten en gerookte vis.

Opvallend is het taalgebruik en de argumentatie: de schrijver beroept zich op het feit dat personeel van "Rüstungsbedrijven" (bedrijven die voor de Duitse oorlogsindustrie werkten) dergelijke privileges ook geniet. Dit is een strategische keuze om de urgentie en de billijkheid van het verzoek te onderstrepen in een tijd van schaarste. De datum van de brief, september 1942, plaatst het document midden in de Tweede Wereldoorlog. Nederland was bezet en de voedselschaarste begon nijpender te worden. Veel producten waren op de bon.

De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) werd door de bezetter en het Nederlandse bestuur gebruikt om de visvangst en -distributie strak te controleren. Visserijproducten waren een van de weinige eiwitbronnen die nog relatief beschikbaar waren, hoewel de vloot beperkt werd door de "Seesperre" (het verbod om uit te varen).

Het document illustreert de dagelijkse overlevingsstrijd van maatschappelijke instellingen tijdens de bezetting. Ziekenhuizen moesten creatief en assertief zijn om hun personeel gezond en aan het werk te houden. De verwijzing naar "Rüstungsbedrijven" toont aan hoe de Duitse bezetter prioriteit gaf aan de oorlogsindustrie boven civiele zorg, en hoe instellingen probeerden van dezelfde regelingen gebruik te maken. R. Moolman