Dienstbrief (geleideformulier) van de Gemeente Amsterdam. 28 oktober 1942. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (Jan Smit). De heer Directeur van den Dienst van het Marktwezen. [Gedrukte en getypte tekst]

Gemeente Amsterdam
Raadhuis, O.Z. Voorburgwal

Telefoon 43130, 43321
Men wordt verzocht, bij het antwoord nauwkeurig den datum, het nummer en de afdeeling van dezen brief te vermelden

Aan den heer Directeur van den Dienst van het Marktwezen.

Afd. L.M. No. 915-1942- Bijlagen
Uw brief:
Datum: 28 October 1942.

Onderwerp:

Onder toezending van bijgaand verzoek, verzoek ik U mij spoedig mede te deelen hoe hier geholpen kan worden.
vM [paraaf]

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,
[Handtekening J. Smit]

[Handgeschreven notitie in potlood/inkt onderaan]

* aangezien dan nl.
indien nl. van bona fide
vischkramen, die als gevolg van den
geringen aanvoer met moeite kunnen blijven bestaan, visch
moet worden afgenomen om deze aan handelaren
te geven, die visch vragen om hun zaak in stand
te houden, zoals in het onderhavige geval.

†, welke normaal niet gebaseerd is
op den verkoop van visch,

[Linksonder in kleine druk]
Model G.A. 6
Stadsdrukkerij Amsterdam
15196-7-42-5000 Dit document is een officiële begeleidende brief van de Amsterdamse wethouder van Levensmiddelen (Jan Smit) aan de directeur van de Dienst van het Marktwezen. De wethouder stuurt een extern verzoek door en vraagt om advies over hoe dit opgelost kan worden.

De handgeschreven aantekening onderaan legt de kern van de problematiek bloot: de schaarste aan vis en de distributieproblemen. Er wordt bezwaar gemaakt tegen het feit dat visvoorraden worden onttrokken aan "bona fide" (erkende/betrouwbare) gespecialiseerde viskramen – die door de geringe aanvoer al moeite hebben om te overleven – om deze te geven aan andere handelaren. De specifieke zorg is dat deze handelaren de vis opeisen om hun zaak overeind te houden, terwijl hun bedrijfsvoering normaal gesproken helemaal niet op de verkoop van vis is gebaseerd. Dit wijst op een vorm van oneerlijke concurrentie of noodgrepen door winkeliers in andere sectoren die door schaarste in hun eigen branche proberen over te stappen op visverkoop. De datum, oktober 1942, plaatst dit document midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De voedselsituatie was in deze periode zeer precair; vrijwel alle levensmiddelen waren op de bon en de aanvoer stokte door de oorlogsomstandigheden.

De Dienst van het Marktwezen was verantwoordelijk voor de regulering van de handel op de Amsterdamse markten. Wethouder Jan Smit (die de portefeuilles beheerde na de afzetting van de democratisch gekozen raad door de bezetter) had de zware taak om de beperkte middelen over de stad te verdelen. De notitie illustreert de bureaucratische strijd en de morele dilemma's bij de voedseldistributie: moet de schaarse voorraad gaan naar de vakspecialisten die er recht op hebben, of naar noodlijdende ondernemers die anders failliet gaan? Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse overlevingsstrijd van de Amsterdamse middenstand tijdens de oorlogsjaren. Directeur van (De heer) J. Smit Jan Smit (Wethouder) O.Z. Voorburgwal Gemeente Amsterdam Marktwezen