Getypt rapport (doorslag of afschrift). De Kassier, Jongbloed. A F S C H R I F T

Den Weledelen Heer
C.F. Sixma
Directeur Marktwezen
Amsterdam.

RAPPORT

Ter inleiding het volgende: Ter vereenvoudiging van de administratie van de vischmarkt (o.a. het niet boeken in het debiteuren- en crediteuren-boek) en op verzoek van vele aanvoerders worden sommige nog niet afgereken-de,uitbetalingsposten reeds als uitgaaf geboekt in het Kasboek der Gemeente Vischmarkt als zijnde reeds betaald en het geld + afslagbriefjes + kwitantie in een enveloppe gedaan en dan pas gesloten wanneer de totaal-kosten aan het eind van den dag stemt.

Nu ter zake: Deze methode wordt ook toegepast bij den aanvoerder K.J. Hakvoort te Urk om reden bhij vaak om ± 2 uur komt en dan is de kas dikwijls gesloten, hetgeen geen bezwaar is daar zijn geld dan in een couvert klaar ligt. Om mij niet bekende redenen is bovengenoemde aanvoerder in ruim een maand tijd niet om zijn afrekening geweest. (Vroeger kwam hij elken dag of minstens éénmaal per week).

Heden om 2uur kwam hij om zijn geld en betaalde Hr. I.F. Fleurbaay hem acht enveloppe uit en wel:
d.d. 23 Nov. 1942 kwitantie No. 5711 f 97,87 minus f 0,70 kruiloon f 97,17
" 24 " " " " 5739 " 138,39 " " 0,80 " " 137,59
" 26 " " " " 5798 " 27,81 " " 0,15 " " 27,66
" 1 Dec. " " " 5966 " 135,55 " " 1.- " " 134,55
" 2 " " " " 5988 " 60,39 " " 0,75 " " 59,64
" 19 " " " " 6441 " 213,33 " " 1,25 " " 212,08
" 21 " " " " 6493 " 149,30 " " 0,80 " " 148,50
" 23 " " " " 6526 " 28,40 " " 0,20 " " 28,20

Nu bleken twee couverts verdwenen te zijn o.a.:
d.d. 21 Nov. kwitantie No. 5689 f 28,99 minus f 0,25 kruiloon f 28,74
" 28 " " 5909 " 26,31 " " 0,20 " " 26,11

Hierbij verklaar ik, dat deze enveloppen er wel zijn geweest daar mijn totaal kas beide dagen precies sluit en de couverts dus uit mijn kassa gestolen moeten zijn. Tevens wil ik memoreeren, dat de diefstal moet plaats gehad hebben tusschen 21 November en 23 December 1942, daar ik op laatst genoemde datum de kas aan Hr. Flerubaay heb overgedragen en toen ook de nog te betalen couverts op een lijst heb geboekt en zijn op die lijst ook al niet vermeld staan.

De Kassier,
(wg.)
Jongbloed. * Administratieve procedure: Het document onthult een informele werkwijze ("ter vereenvoudiging") waarbij uitbetalingen alvast als gedaan werden geboekt voordat het geld feitelijk was overhandigd. Dit creëerde een risico, aangezien contant geld in enveloppen in de kassa bleef liggen.
* Incident: Een aanvoerder uit Urk (K.J. Hakvoort) kwam na een ongebruikelijk lange afwezigheid van een maand zijn geld ophalen. Bij het uitbetalen bleken twee enveloppen (couverts) uit november te ontbreken.
* Bewijsvoering: Kassier Jongbloed stelt dat de enveloppen er gegarandeerd zijn geweest, omdat zijn kasbalans op de betreffende dagen (21 en 28 november) klopte. Als de enveloppen er niet waren geweest, had hij een overschot in zijn kas moeten hebben.
* Tijdlijn van de diefstal: De kassier bakent de periode van de diefstal af tussen 21 november en 23 december. Hij merkt op dat bij een tussentijdse overdracht aan de heer Fleurbaay (in het rapport eenmaal gespeld als "Flerubaay") de betreffende enveloppen al niet meer op de lijst van openstaande posten stonden.
* Taalgebruik: Het document bevat enkele archaïsche termen zoals "kruiloon" (vergoeding voor het transport van vis met handkarren/kruiwagens) en "afslagbriefjes" (documenten van de visafslag). Er zitten enkele typefouten in het origineel (zoals "bhij" voor "hij" en de wisselende spelling van Fleurbaay). Dit rapport stamt uit december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de oorlog bleef de voedselvoorziening en de handel op de vismarkt in Amsterdam een essentiële stedelijke functie. Het document geeft een inkijkje in de dagelijkse beslommeringen en de kwetsbaarheid van de administratieve organisatie bij het Amsterdamse Marktwezen in die tijd. De betrokkenheid van vissers uit Urk onderstreept de centrale rol van de Amsterdamse vismarkt voor aanvoerders uit het hele land (hoewel de Afsluitdijk Urk al van de open zee had gescheiden, bleef de visserij via de Noordzee en het IJsselmeer een vitale sector).